Len chân tường là dải chạy dọc mép tường sát sàn, cao chừng một gang tay hoặc thấp hơn. Nó có ba việc: che khe giữa tường và sàn, chắn chân tường khỏi va đập của chổi, máy hút bụi, chân ghế, và tạo một đường viền làm căn phòng trông gọn. Khi len cũ ố vàng, mẻ góc, hở keo, cả phòng trông cũ đi dù sàn và tường còn tốt. Thay len là một trong những việc làm mới ít tốn công nhất mà thấy khác rõ nhất.
Bài này giúp bạn chọn chất liệu theo phòng, tháo len cũ không làm hỏng tường, cắt góc cho khít, gắn len cho thẳng, và biết các loại nẹp sàn đi kèm. Nếu bạn vừa lát sàn nổi, phần len còn có một nhiệm vụ quan trọng nữa: che khe giãn nở mà không ghim chặt sàn.
So sánh các chất liệu len chân tường
Không có chất liệu nào tốt cho mọi phòng. Chọn theo độ ẩm, mức va đập và kiểu sàn.
| Chất liệu | Điểm mạnh | Điểm yếu | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Gỗ tự nhiên | Ấm, sơn lại được, bền khi khô | Sợ ẩm chân tường, mối mọt nếu gỗ kém | Phòng khách, phòng ngủ khô ráo |
| Gỗ công nghiệp phủ mặt | Đồng màu với sàn gỗ, dễ mua | Trương nở khi lau ướt, mẻ mép | Đi kèm sàn gỗ công nghiệp, phòng khô |
| Nhựa | Không sợ nước, nhẹ, dễ cắt, rẻ công | Dễ móp khi va mạnh, màu kém sang nếu chọn vội | Tầng trệt, nhà ẩm, nhà thuê |
| Nhôm, inox mỏng | Bền va đập, đường nét gọn | Cắt khó hơn, cần đế gắn chuẩn | Quán, văn phòng, nhà phong cách tối giản |
| Gạch ốp chân tường | Chịu nước tốt, lau thoải mái | Lắp phải dán vữa, khó thay | Đi kèm sàn gạch, khu hay rửa |
Nhà phố cũ ở miền Bắc hay bị ẩm chân tường vào mùa nồm, len gỗ dễ phồng chân và ố. Nếu chân tường đang có vệt ẩm, nhựa là lựa chọn an toàn hơn, và quan trọng hơn là xử lý nguồn ẩm trước khi che nó lại.
Chọn chiều cao và kiểu dáng
Chiều cao theo trần và cửa. Phòng trần thấp hợp len mảnh; phòng trần cao, cửa lớn có thể dùng len cao hơn cho cân đối. Không có quy tắc cứng, nhưng len nên cao hơn phần chân tường hay bị chổi lau chạm tới.
Len cũ để lại vệt. Khi tháo len gạch hay len gỗ cũ, tường phía sau thường có vệt sơn khác màu hoặc vết vữa. Len mới nên cao bằng hoặc cao hơn len cũ để che vệt, nếu không bạn phải sơn lại dải chân tường.
Màu len: trùng tường, trùng cửa hay trùng sàn. Len trùng màu tường làm phòng rộng và liền; len trùng màu cửa và khung cửa tạo đường viền thống nhất; len trùng màu sàn hợp khi muốn sàn như "leo" lên tường. Chọn một hướng cho cả nhà.
Mặt phẳng hay có chỉ. Len mặt phẳng dễ lau, hợp nhà hiện đại. Len có chỉ, có đường cong bám bụi hơn nhưng hợp nhà kiểu cũ có phào trần.
Có rãnh đi dây hay không. Một số len nhựa có rãnh rỗng phía sau để luồn dây mạng, dây loa. Dây điện nguồn thì không nên luồn kiểu này; nếu cần đi lại dây điện, việc đó thuộc thợ điện.
Tháo len cũ mà không làm vỡ mảng tường
Phần này nhiều bụi và dễ làm hỏng tường nhất. Che sàn bằng bìa hoặc vải dày, đeo kính và găng tay.
- Len gỗ, len nhựa đóng đinh: rạch đường sơn hoặc keo dọc mép trên giữa len và tường bằng dao rọc, để khi nạy không kéo theo mảng sơn. Chèn thanh nạy dẹt có miếng gỗ lót phía tường, nạy từ từ từng đoạn gần chỗ đinh.
- Len dán keo: nạy như trên, nhưng chậm hơn; keo cũ cứng có thể bứt cả lớp bả tường. Chỗ bị bứt sẽ trét lại sau.
- Len gạch dán vữa: đây là việc đục, ồn và bụi. Nếu len gạch còn phẳng và chắc, có thể giữ lại và ốp len mới đè lên, hoặc chỉ sơn lại. Nếu buộc phải đục, dùng đục nhỏ và búa, gõ từ mép trên xuống, không đục mạnh vào tường. Nhà chung cư cần hỏi giờ được làm việc gây ồn.
- Rút hết đinh, cạo keo thừa, trét các lỗ và vết bứt bằng bột trét, để khô rồi chà phẳng.
- Sơn dải chân tường nếu len mới thấp hơn vệt cũ hoặc tường xỉn. Sơn trước khi gắn len dễ hơn sơn sau.
Nếu phía sau len cũ lộ ra tường ẩm mục, bở, hoặc có dấu hiệu mối, dừng lại. Đó là vấn đề tường và kết cấu, cần thợ xem trước khi che bằng len mới.
Cắt góc trong, góc ngoài cho khít
Đường len đẹp hay xấu nằm ở các góc. Phần lớn góc trong nhà là góc vuông, nên hai thanh len gặp nhau được cắt chéo mỗi thanh một nửa góc. Dụng cụ dễ dùng nhất cho người mới là hộp cắt góc có sẵn rãnh dẫn cưa, đi kèm cưa tay răng mịn. Người làm nhiều thì dùng máy cưa đĩa cắt góc.
Với góc ngoài (góc lồi, như góc cột), hai thanh cắt chéo sao cho mặt trước dài hơn mặt sau, ghép lại thành mũi nhọn che kín cạnh tường. Với góc trong (góc lõm), cắt ngược lại. Mẹo nhớ: đặt thanh len trong hộp cắt đúng tư thế nó sẽ đứng trên tường, mặt sau áp vào thành hộp, đáy len áp xuống đáy hộp, thì góc cắt sẽ đúng.
Tường nhà cũ hiếm khi vuông đúng chín mươi độ. Cắt thử bằng hai mẩu len thừa, ghép vào góc thật, nhìn khe hở rồi chỉnh. Với len gỗ ở góc trong, thợ hay dùng cách cắt ôm: một thanh cắt vuông áp sát tường, thanh kia được gọt theo biên dạng của thanh thứ nhất, ít lộ khe hơn khi tường lệch. Khe nhỏ còn lại trám bằng keo trám đàn hồi loại sơn được, lau phẳng bằng ngón tay ướt, chờ khô rồi sơn dặm.
Nối hai thanh len trên đoạn tường dài: cắt chéo cả hai đầu theo cùng một hướng rồi chồng lên nhau, mối nối chéo ít lộ hơn mối nối vuông. Đặt mối nối ở chỗ khuất sau cánh cửa hay đồ đạc nếu được.
Gắn len: keo, đinh, kẹp và lưu ý với sàn nổi
Cách gắn tuỳ loại len và loại tường. Điều chung cho mọi trường hợp: len gắn vào tường, đáy len chạm nhẹ mặt sàn, không đè ép sàn.
- Keo dán chuyên dụng cho len nhựa, len gỗ nhẹ trên tường phẳng. Bôi keo theo từng đường, ép len, dùng băng keo giấy giữ tạm trong lúc keo khô.
- Đinh bê tông nhỏ hoặc đinh súng bắn cho len gỗ trên tường gạch trát. Đóng nghiêng nhẹ lên trên, xa mép sàn. Trước khi đóng, nghĩ tới đường điện đi âm chân tường: nhiều nhà đi dây ổ cắm thấp; dò hoặc tránh vị trí thẳng dưới ổ cắm.
- Kẹp hoặc ray cho một số loại len nhựa, nhôm: bắt ray vào tường bằng vít nở, len bấm vào ray. Ưu điểm là tháo ra để sửa sàn hay đi dây mạng rất dễ.
- Với sàn nổi: không đóng đinh xuyên xuống sàn, không bôi keo vào mặt sàn. Len chỉ che khe giãn nở; sàn vẫn phải co giãn được bên dưới.
- Mép trên của len nếu hở với tường lồi lõm, trám keo đàn hồi trùng màu. Mép dưới để hở rất nhỏ với sàn gạch thì có thể trám; với sàn nổi thì để nguyên.
- Khoan vít gần ổ cắm, công tắc: ngắt cầu dao khu vực đó trước khi làm việc sát hộp điện.
Lỗi hay gặp khi tự gắn len và cách tránh
Phần lớn len trông "vá víu" không phải do vật liệu rẻ mà do một vài sơ suất khi đo, cắt và gắn.
| Lỗi | Nguyên nhân | Cách tránh |
|---|---|---|
| Hở khe ở góc trong | Tường không vuông, cắt đúng chín mươi độ lý thuyết | Cắt thử bằng mẩu thừa, chỉnh góc, trám keo đàn hồi phần còn lại |
| Len lượn sóng theo tường | Tường lồi lõm, keo ít, không giữ tạm khi khô | Bôi keo đủ, dùng băng keo giấy hoặc nêm giữ đến khi khô |
| Mối nối lộ giữa đoạn tường | Nối vuông, hai thanh khác lô màu | Nối chéo, đặt mối nối chỗ khuất, mua dư cùng lô |
| Thiếu len khi gần xong | Đo chu vi không trừ cửa, quên hao hụt góc cắt | Đo từng đoạn tường, cộng thêm phần dư cho mỗi góc |
| Sàn nổi kêu sát tường | Len ép xuống sàn hoặc đóng đinh xuyên sàn | Gắn len vào tường, chỉ chạm nhẹ mặt sàn |
| Len bong sau vài tuần | Tường bụi, ẩm, lớp sơn phấn | Lau sạch, để khô, thử keo ở một đoạn ngắn trước |
Khi đo vật liệu, hãy vẽ sơ đồ phòng ra giấy, ghi chiều dài từng đoạn tường, đánh dấu cửa và góc trong, góc ngoài. Sơ đồ này cũng giúp bạn quyết định thứ tự gắn: thường bắt đầu từ đoạn tường dài nhất đối diện cửa vào, vì đó là chỗ nhìn thấy đầu tiên, rồi đi vòng quanh phòng và để mối nối cuối cùng ở chỗ khuất.
Những loại nẹp sàn đi kèm khi làm mới
Nẹp chữ T. Che khe giữa hai mặt sàn cùng cao, thường đặt ở cửa phòng. Đế nẹp gắn xuống nền ở giữa khe, hai cánh nẹp phủ lên mép hai bên sàn.
Nẹp chuyển cốt. Dải có mặt vát nối hai mặt sàn chênh nhau, như sàn gỗ mới gặp gạch cũ ở hành lang.
Nẹp kết thúc. Che mép sàn ở chỗ không có tường, như sát cửa kính hoặc ray cửa lùa.
Nẹp mũi bậc. Bọc mép bậc cầu thang hoặc bậc thềm, có gân chống trơn. Đây là nẹp liên quan trực tiếp đến an toàn, phải bắt chắc; nẹp lỏng ở mũi bậc nguy hiểm hơn không có nẹp.
Nẹp góc tường ốp. Bảo vệ cạnh góc tường ngoài khỏi sứt mẻ, nhất là lối đi có xe đẩy hay đồ đạc chuyển qua lại.
Chọn nẹp cùng hệ với sàn nếu có. Nhiều loại sàn có nẹp đồng màu được làm riêng. Nẹp lệch màu một chút cũng ổn, nhưng lệch hẳn về độ bóng thì rất lộ.
Câu hỏi thường gặp
Có thể dán len mới đè lên len gạch cũ không?
Được nếu len gạch cũ còn phẳng, chắc, không bộp, và len mới đủ cao để phủ kín. Dùng keo phù hợp bề mặt gạch, làm sạch dầu mỡ trước khi dán. Cách này tránh được đục phá, đổi lại len mới nhô ra khỏi mặt tường dày hơn một chút.
Len chân tường bị ố vàng có làm sạch được không?
Len nhựa ố nhẹ có thể lau bằng chất tẩy rửa nhẹ và miếng bọt biển mềm. Len gỗ sơn có thể chà nhám nhẹ rồi sơn lại. Ố vàng do ẩm từ chân tường thì làm sạch chỉ được một thời gian, phải xử lý nguồn ẩm.
Nên gắn len trước hay sơn tường trước?
Sơn tường trước, ít nhất là dải chân tường, rồi gắn len, cuối cùng trám khe và sơn dặm. Làm ngược lại thì phải dán băng keo che len rất kỹ khi sơn, và mép sơn dễ lem.
Len nhựa có độc khi trời nóng không?
Len nhựa dùng trong nhà ở nhiệt độ bình thường không gây vấn đề rõ ràng. Nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ, tránh để sát nguồn nhiệt như bếp lửa hay lò sưởi, và mở cửa thông gió vài ngày sau khi lắp nếu còn mùi keo.
Tự làm len cho cả căn hộ mất bao lâu?
Tuỳ chiều dài tường và số góc. Một căn hộ nhỏ với tường phẳng, len nhựa dán keo, người quen tay có thể xong trong một ngày. Người mới nên tính thêm thời gian cắt thử các góc và chờ keo khô.
Có cần chừa khe giữa len và sàn gạch không?
Với sàn gạch cố định, len có thể chạm sát sàn và trám kín mép dưới. Với sàn nổi, len chỉ chạm nhẹ, không ép xuống, để sàn còn co giãn bên dưới. Nếu thấy sàn bị kẹt dưới len, nới len lên một chút.