Mọi lớp sàn lát đè đều làm mặt sàn cao lên, từ vài milimét với tấm nhựa mỏng đến hơn một centimét với gỗ công nghiệp có xốp lót. Phần chênh đó gây ra ba rắc rối quen thuộc: cánh cửa quét xuống sàn mới, mép sàn mới gặp sàn cũ tạo thành gờ vấp chân, và ngưỡng cửa nhà tắm, ban công bị thấp đi so với sàn trong phòng, mất tác dụng chặn nước.
Tin tốt là cả ba đều xử lý được mà không đục nền, nếu bạn tính trước khi lát chứ không phải sau. Bài này hướng dẫn đo, chọn cách xử lý cho từng loại cửa, chọn nẹp, và những chỗ không nên tự làm.
Đo trước khi mua sàn: ba con số cần có
Lấy một tấm sàn mẫu (kèm lớp lót nếu có) mang về nhà trước khi đặt hàng. Mười lăm phút đo bây giờ đỡ cho bạn một buổi tháo cửa sau này.
- Chiều dày thật của lớp sàn mới, cộng cả xốp và màng chống ẩm. Xếp chúng chồng lên nhau rồi đo bằng thước kẹp hoặc thước lá; con số ghi trên bao thường không tính lớp lót.
- Khe hở dưới mỗi cánh cửa hiện tại. Đóng cửa, luồn thước lá hoặc chồng vài tấm bìa dưới mép cánh, đo ở cả hai đầu cánh vì nhiều cửa đã xệ, đầu phía tay nắm thấp hơn đầu phía bản lề.
- Độ cao các mặt sàn sẽ gặp nhau: sàn hành lang, sàn nhà tắm, sàn ban công, bậc cầu thang. Đây là nơi sẽ đặt nẹp hoặc giữ ngưỡng.
Nếu khe hở dưới cửa lớn hơn chiều dày lớp sàn mới cộng thêm một khoảng nhỏ cho cửa đóng mở êm trên thảm chân, cửa đó không cần sửa. Nếu không, đánh dấu cửa đó vào danh sách xử lý. Thường cửa phòng ngủ cũ có khe rộng, còn cửa mới lắp hay cửa nhà vệ sinh có khe hẹp.
Cửa gỗ quét sàn: cắt chân cánh cửa đúng cách
Tháo cánh trước khi cắt. Đừng cắt khi cánh vẫn treo. Tháo chốt bản lề hoặc tháo vít, cần một người đỡ vì cánh gỗ đặc khá nặng. Đặt cánh nằm trên hai giá đỡ ở nơi thoáng.
Kẻ đường cắt từ chân cánh lên. Đo lại khoảng cần cắt ở cả hai đầu cánh, kẻ đường thẳng bằng thước dài. Dán băng keo giấy dọc theo đường cắt ở cả hai mặt cánh để lớp mặt gỗ hoặc lớp phủ không bị mẻ.
Dùng cưa đĩa có thước dẫn hoặc ray. Cưa tay rất khó cắt thẳng trên chiều rộng cánh cửa. Nếu không quen máy cưa, mang cánh ra tiệm mộc gần nhà nhờ cắt; đây là việc vài phút với họ.
Cánh cửa rỗng ruột cần cẩn thận hơn. Nhiều cửa công nghiệp có khung gỗ đặc quanh viền và lõi rỗng hoặc lõi giấy tổ ong. Cắt quá nhiều sẽ lộ khoang rỗng ở chân cánh. Nếu khoảng cần cắt lớn, hỏi thợ mộc cách chèn lại thanh gỗ ở chân.
Bịt kín mép vừa cắt. Chà nhẹ mép cắt, sơn hoặc quét lớp phủ cho mép gỗ trần. Mép chân cửa không được bịt sẽ hút ẩm khi lau nhà, lâu ngày trương và bong lớp mặt.
Lắp lại và thử. Treo cánh, đóng mở nhiều lần, kiểm tra cả khi có thảm chân. Bản lề lỏng làm cánh xệ thì siết lại hoặc thay vít dài hơn ăn vào khung gỗ chắc.
Cửa nhôm kính, cửa sắt, cửa nhựa: những gì làm được
Các loại cửa này không cắt chân như cửa gỗ được. Cách xử lý tuỳ cấu tạo, và nhiều trường hợp nên để thợ nhôm kính hoặc thợ cơ khí làm.
- Cửa mở quay có bản lề chỉnh được: một số loại bản lề cho phép nâng cánh lên vài milimét. Thợ nhôm kính biết loại nào chỉnh được.
- Cửa có thanh quét hoặc ron cao su ở chân: thay bằng ron thấp hơn là đủ trong nhiều trường hợp.
- Cửa lùa, cửa trượt có ray dưới: không lát sàn đè qua ray. Dừng sàn mới trước ray, dùng nẹp kết thúc. Nâng ray là việc của thợ, có thể đụng đến khung.
- Cửa sắt, cổng: mài chân cánh hoặc chỉnh bản lề là việc cơ khí, cần thợ có máy và đồ bảo hộ, vì tia lửa mài sắt có thể làm cháy sàn mới và đồ trong nhà.
- Cửa chống cháy, cửa thoát hiểm chung cư: không tự cắt, không tự chỉnh. Hỏi ban quản lý toà nhà trước khi động vào.
- Cửa có khoá điện tử, chốt sàn: chốt âm sàn phải khoan lại lỗ xuyên qua sàn mới; nhớ đánh dấu vị trí trước khi lát.
Nếu một cửa quá khó xử lý, cách đơn giản nhất là không kéo sàn mới qua đó: dừng sàn trước cửa, dùng nẹp chuyển cốt, giữ nguyên gạch ở phần quét của cánh.
Chọn nẹp cho từng chỗ tiếp giáp
Nẹp là dải chuyển tiếp che khe giãn nở và vuốt độ chênh giữa hai mặt sàn. Chọn sai loại thì vừa vấp chân vừa trông vá víu.
| Chỗ tiếp giáp | Loại nẹp thường dùng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hai phòng cùng lát sàn mới, cùng cao | Nẹp chữ T | Đặt đúng dưới cánh cửa khi đóng, để khuất |
| Sàn mới cao hơn sàn gạch cũ | Nẹp chuyển cốt, mặt vát dốc | Vuốt gờ, đỡ vấp chân, xe lăn và robot hút bụi qua được |
| Sàn mới dừng tại cửa kính, ray lùa | Nẹp kết thúc chữ F hoặc chữ L | Che mép cắt, vẫn chừa khe giãn nở |
| Mép bậc cầu thang, bậc thềm | Nẹp mũi bậc | Nên có gân chống trơn; bắt chắc vào bậc |
| Sàn mới gặp sàn nhà tắm | Nẹp chuyển cốt, giữ ngưỡng chặn nước | Không kéo sàn nổi vào khu ướt |
Nẹp gắn vào đế nẹp hoặc vào nền, không bắt xuyên qua tấm sàn nổi; tấm sàn vẫn phải tự do trượt bên dưới nẹp. Màu nẹp nên trùng tông sàn mới hoặc trung tính, tránh nẹp sáng bóng nổi bật giữa nhà.
Bậc cửa nhà tắm và ban công: đừng để mất ngưỡng chặn nước
Đây là chỗ hay bị xem nhẹ nhất. Nhà tắm và ban công thường được làm thấp hơn sàn trong phòng một chút, hoặc có ngưỡng gờ ở cửa, để nước không chảy ngược vào nhà. Khi bạn lát sàn mới đè lên sàn phòng, mặt sàn trong phòng cao thêm, nhưng nếu đồng thời bạn dán đè gạch mới lên sàn nhà tắm, sàn nhà tắm cũng cao thêm. Kết quả có thể là độ chênh còn ít hơn trước, thậm chí ngang bằng, và nước tắm tràn được ra phòng.
Nguyên tắc: sàn khu ướt phải luôn thấp hơn sàn khu khô, hoặc có ngưỡng đủ cao giữa hai bên. Trước khi làm mới cả hai, đo độ cao hiện tại, cộng chiều dày lớp mới mỗi bên, xem độ chênh còn lại có đủ không. Nếu không đủ, giữ nguyên ngưỡng đá hoặc gạch cũ ở cửa, có thể ốp thêm một thanh ngưỡng mới cao hơn bằng đá hoặc vật liệu chịu nước, dán chắc và trám kín khe.
Cửa ban công cũng vậy: mưa tạt vào chân cửa, nước chảy theo mặt sàn ban công vào trong nếu mặt sàn trong nhà không còn cao hơn. Dải sàn ngay sau cửa ban công nên được để ý kỹ, nhất là với sàn gỗ công nghiệp. Nếu nước đã từng tràn vào qua chỗ này trước khi làm mới, đó là vấn đề chống thấm cần xử lý riêng, không phải việc sàn mới giải quyết được.
Ví dụ giả định: tính chênh cốt cho một căn hộ hai phòng ngủ
Ví dụ giả định: một căn hộ có phòng khách, hai phòng ngủ, một bếp và một nhà tắm, toàn bộ lát gạch men cùng cao. Chủ nhà muốn lát sàn gỗ công nghiệp cho hai phòng ngủ, sàn nhựa lõi cứng cho phòng khách và bếp, giữ nguyên nhà tắm. Cách tính hợp lý là coi phòng khách là mặt sàn chuẩn, rồi xem mỗi cửa sẽ gặp gì.
Ở cửa hai phòng ngủ, sàn gỗ có xốp dày hơn sàn nhựa phòng khách vài milimét. Độ chênh nhỏ này dùng nẹp chuyển cốt mỏng đặt ngay dưới cánh cửa là xong. Khe dưới cánh cửa phòng ngủ phải đủ cho lớp sàn gỗ, nếu không thì cắt chân cánh. Ở cửa nhà tắm, sàn phòng khách cao lên trong khi sàn nhà tắm giữ nguyên, nên độ chênh giữa khô và ướt tăng thêm, có lợi cho việc chặn nước; chỉ cần nẹp kết thúc che mép sàn nhựa trước ngưỡng cửa và kiểm cánh cửa nhà tắm còn mở êm không.
Ở cửa ban công là cửa nhôm kính lùa, sàn nhựa dừng trước ray, dùng nẹp kết thúc, không lát qua ray. Ở cửa chính căn hộ mở vào trong, cần kiểm khe dưới cánh; cửa chính thường là cửa chống cháy theo quy định toà nhà nên không tự cắt, phải hỏi ban quản lý. Viết danh sách như vậy trước, bạn sẽ biết cần bao nhiêu nẹp, loại nào, cửa nào phải tháo, và việc nào cần người khác làm.
Những chỗ khác hay vướng sau khi sàn cao lên
Tủ quần áo, tủ giày âm tường. Cánh tủ mở sát sàn có thể quét vào sàn mới. Kiểm khe dưới cánh tủ như kiểm cửa; bản lề tủ thường chỉnh lên xuống được bằng vít.
Bậc cầu thang đầu tiên và cuối cùng. Nếu lát sàn mới ở tầng nhưng không làm bậc, bậc đầu sẽ thấp hơn các bậc khác một chút. Chênh nhỏ cũng có thể làm vấp chân vì người đi quen nhịp bậc. Cân nhắc dùng nẹp mũi bậc có độ dày phù hợp hoặc làm luôn mặt bậc.
Ổ cắm sát sàn, nắp hộp kỹ thuật. Ổ cắm âm sàn, nắp hố ga trong nhà phải để lộ và tiếp cận được. Cắt sàn chừa lỗ, dùng nắp hoặc viền che. Đụng tới ổ điện thì ngắt cầu dao trước; nếu cần nâng hay dời ổ, gọi thợ điện, không tự đấu nối.
Chân máy giặt, tủ lạnh. Máy giặt đặt trên sàn nổi rung mạnh có thể làm xô tấm; nên giữ khu đặt máy giặt bằng gạch cũ hoặc đặt trên đế riêng.
Điều hoà cây, quạt đứng có dây điện. Dây điện không được kẹp dưới len hay luồn dưới sàn nổi; đi dây theo nẹp chuyên dụng trên tường.
Câu hỏi thường gặp
Có thể bào chân cửa gỗ thay vì cắt không?
Được nếu chỉ cần bớt rất ít, một hai milimét. Bào tay mất thời gian và dễ không đều trên cả chiều rộng cánh. Khoảng cần bớt lớn hơn thì cắt bằng cưa có thước dẫn sẽ thẳng và nhanh hơn, sau đó chà mép và bịt kín bằng sơn.
Nẹp chuyển cốt có làm vấp chân không?
Nẹp mặt vát dốc giảm vấp đáng kể so với gờ đứng, nhưng vẫn là một thay đổi độ cao. Đặt nẹp ngay dưới cánh cửa để chân quen vị trí, chọn màu khác sàn một chút nếu nhà có người già để dễ nhận ra.
Có nên đục bớt gạch ở cửa để sàn mới không bị cao?
Đục một dải gạch ở cửa là phương án thợ đôi khi dùng, nhưng nó tạo ra bụi, tiếng ồn và nguy cơ làm bộp gạch xung quanh, đi ngược mục đích không đục phá. Chỉ nên làm khi cửa không chỉnh được và không có cách nào khác.
Cửa chung cư mở ra hành lang có phải xin phép khi sửa không?
Cửa căn hộ và cửa thoát hiểm thường chịu quy định của toà nhà về phòng cháy và đồng bộ. Trước khi cắt hay chỉnh, hỏi ban quản lý và đọc nội quy toà nhà. Phần trong căn hộ như cửa phòng ngủ thì thường không cần.
Robot hút bụi có leo qua nẹp chuyển cốt được không?
Đa số robot hút bụi leo được gờ thấp và nẹp có mặt vát. Nếu độ chênh lớn hoặc nẹp có cạnh đứng, robot sẽ dừng lại. Chọn nẹp dốc thoai thoải nếu bạn dùng robot thường xuyên.