Giấy dán tường có thể biến một bức tường cũ, loang lổ thành một mặt tường mới trong một buổi chiều. Nhưng giấy chỉ bền khi được dán lên một bề mặt khô, phẳng, chắc và có độ bám. Tường ẩm làm giấy phồng và mốc phía sau; tường phấn, bột bở làm giấy bong từng mảng kéo theo cả lớp sơn; tường lồi lõm thì giấy càng mỏng càng lộ.
Với khí hậu Việt Nam, đặc biệt mùa nồm ở miền Bắc, chuẩn bị tường quan trọng hơn chọn mẫu giấy. Bài dưới đây đi từ kiểm tường, xử lý bề mặt, chọn loại giấy và keo, dán từng tấm, đến cách giữ giấy khỏi bong và những gì nên biết nếu bạn đang ở nhà thuê.
Kiểm tường cũ trước khi quyết định dán giấy
Năm phép thử dưới đây làm trong vài phút, không cần dụng cụ đặc biệt.
- Lấy lòng bàn tay chà mạnh lên tường. Tay dính bột trắng nghĩa là lớp sơn đã phấn hoá; keo sẽ bám vào lớp phấn chứ không bám vào tường, giấy sẽ bong.
- Dán một đoạn băng keo giấy, ấn chặt rồi giật mạnh. Nếu băng keo lột theo mảng sơn, lớp sơn cũ bám kém, cần cạo bỏ chỗ yếu.
- Soi đèn pin nghiêng sát mặt tường để thấy chỗ lồi lõm, vết trét cũ, vết nứt chân chim. Giấy mỏng và giấy bóng sẽ làm lộ mọi khuyết điểm này.
- Quan sát chân tường và góc trần sau những ngày mưa hoặc nồm: vệt ố, mùi mốc, sơn phồng rộp là dấu hiệu ẩm. Nguồn ẩm do thấm hay rò ống phải được chữa trước; dán giấy lên tường ẩm là bọc lại cho mốc phát triển.
- Ghi lại vị trí ổ cắm, công tắc, đèn tường. Đây là những chỗ cần cắt giấy và cần ngắt điện khi làm.
Nếu tường đạt cả năm phép thử, bạn chỉ cần lau sạch và sơn lót. Nếu không, xử lý theo phần tiếp theo. Nếu tường ẩm thường xuyên mà chưa sửa được nguồn ẩm, giấy dán tường không phải lựa chọn tốt cho bức tường đó.
Xử lý bề mặt: phần quyết định giấy bền hay không
Cạo sơn bong, chà lớp phấn. Dùng bay hoặc dao cạo bỏ mọi chỗ sơn rộp, bong. Chà nhám nhẹ cả mặt tường để loại lớp phấn. Đeo khẩu trang lọc bụi và kính; nhà cũ có thể có lớp sơn rất lâu năm, nên làm ướt nhẹ để giảm bụi và lau sạch bằng khăn ẩm thay vì quét khô.
Trét vết nứt nhỏ và lỗ đinh. Trét bột trét tường, để khô, chà phẳng. Vết nứt chân chim trên lớp vữa trát là chuyện bề mặt; vết nứt dài, rộng, xuyên tường là chuyện kết cấu, cần người có chuyên môn xem.
Tẩy mốc nhẹ. Đốm mốc bề mặt lau bằng dung dịch tẩy mốc dành cho tường sơn theo hướng dẫn trên nhãn. Đeo găng tay, mở cửa thông gió, không trộn các loại chất tẩy rửa với nhau vì có thể sinh khí độc. Để tường khô hẳn sau khi tẩy.
Sơn lót trước khi dán. Một lớp sơn lót phù hợp, có loại lót chuyên cho giấy dán tường, làm bề mặt đồng đều độ hút keo, giúp giấy bám chắc, và về sau bóc giấy ra dễ hơn mà không lột tường. Đây là bước người tự làm hay bỏ qua nhất.
Tường quá xấu: cân nhắc phương án khác. Tường lồi lõm nặng cần bả lại toàn bộ trước khi dán. Lúc đó chi phí và công sức gần bằng sơn lại, bạn nên so sánh hai phương án.
Chọn loại giấy và keo theo bức tường
Tên gọi trên thị trường khá lộn xộn, nhưng về cơ bản giấy dán tường khác nhau ở lớp nền phía sau và lớp mặt phía trước.
| Loại | Cách dán | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Nền giấy | Quét keo lên mặt sau giấy, gấp lại chờ ngấm rồi dán | Phòng khô, ngân sách nhỏ | Giấy giãn khi ướt, co khi khô; dễ rách |
| Nền vải không dệt | Quét keo lên tường, đặt giấy khô lên | Người mới, tường đã sơn lót tốt | Ổn định kích thước, bóc ra dễ hơn |
| Mặt phủ nhựa | Thường theo kiểu nền phía sau | Hành lang, phòng trẻ hay vẽ bậy | Lau được, nhưng ít thoát hơi ẩm qua mặt |
| Giấy tự dính, decal | Bóc lớp đế, dán trực tiếp | Mảng nhỏ, đồ nội thất, nhà thuê ngắn hạn | Có thể lột theo sơn khi bóc; khó dán tấm lớn phẳng |
Keo pha từ bột hoặc keo pha sẵn đều dùng được, miễn đúng loại nhà sản xuất giấy khuyên dùng. Với khí hậu ẩm, nhiều thợ chọn keo có chất chống nấm mốc. Giấy mặt phủ nhựa kín hơi, dán lên tường có hơi ẩm thì hơi nước bị kẹt phía sau, là nguyên nhân của đốm mốc đen dưới giấy.
Dán từng tấm: thứ tự để hoa văn thẳng và mối nối khít
Chuẩn bị: dao rọc với nhiều lưỡi thay, thước thép, chổi hoặc bàn gạt nhựa mềm, con lăn mối nối, khăn ẩm sạch, thước thuỷ hoặc dây dọi, thang chữ A vững.
- Ngắt cầu dao điện khu vực bức tường trước khi tháo mặt ổ cắm, công tắc. Giấy và keo ướt không được tiếp xúc với phần điện đang có dòng.
- Kẻ một đường thẳng đứng bằng dây dọi hoặc thước thuỷ ở vị trí tấm đầu tiên. Không lấy mép góc tường làm chuẩn vì góc nhà cũ thường không thẳng đứng.
- Cắt tấm dài hơn chiều cao tường một đoạn ở cả đầu trên và đầu dưới để có chỗ cắt chỉnh. Với giấy có hoa văn, khớp hoa văn trước khi cắt tấm thứ hai.
- Quét keo lên tường hoặc lên giấy tuỳ loại. Không quét quá rộng một lần, keo khô mặt sẽ bám kém.
- Đặt tấm theo đường kẻ, vuốt từ giữa ra hai bên và từ trên xuống để đẩy bọt khí ra. Không kéo căng giấy.
- Ghép mép tấm sau sát mép tấm trước, không chồng lên nhau (trừ khi hướng dẫn yêu cầu), lăn nhẹ mối nối. Lau keo tràn ngay bằng khăn ẩm.
- Cắt phần thừa ở trần và chân tường bằng dao sắc tựa vào thước thép. Lưỡi dao cùn làm rách giấy ướt; thay lưỡi thường xuyên.
- Ở ổ cắm, cắt chéo hình chữ X trên lỗ, gấp mép, cắt gọn rồi lắp mặt ổ lại sau khi giấy khô. Bật lại cầu dao khi mọi thứ đã khô và gọn.
Đóng cửa sổ, tắt quạt và điều hoà thổi thẳng vào tường trong khi dán và một ngày sau đó. Giấy khô quá nhanh ở mép sẽ co lại, lộ khe mối nối.
Đo tường và tính số cuộn cho đủ mà không thừa nhiều
Mua thiếu giấy là rắc rối thật, vì cuộn mua bổ sung có thể khác lô sản xuất và lệch màu một chút, đặt cạnh nhau trên cùng bức tường sẽ lộ. Vì vậy hãy tính kỹ và mua đủ một lần, cùng một mã lô in trên nhãn cuộn. Cách tính đơn giản nhất không dựa vào diện tích mà dựa vào số tấm dọc: đo chiều cao tường cộng phần dư cắt chỉnh ở hai đầu, rồi xem một cuộn cắt được bao nhiêu tấm như thế.
Tiếp theo đo chiều dài các bức tường cần dán, chia cho khổ rộng giấy để ra số tấm cần dùng, làm tròn lên. Cửa sổ, cửa ra vào chỉ trừ đi khi chúng rộng; phần trên và dưới cửa vẫn tốn những mẩu giấy ngắn. Giấy có hoa văn lặp lại theo chiều dọc cần cộng thêm phần hao hụt để khớp hoa văn giữa các tấm; khoảng lặp hoa văn càng lớn, hao càng nhiều. Thông số khoảng lặp thường ghi trên nhãn cuộn, hỏi người bán nếu không thấy.
Ví dụ giả định: một mảng tường điểm nhấn cao vừa tầm trần nhà phố, dài khoảng bốn mét, giấy trơn không cần khớp hoa văn. Bạn đo được cần khoảng tám tấm dọc, một cuộn cắt được ba tấm, vậy cần ba cuộn; nếu giấy có hoa văn lặp lớn, một cuộn có thể chỉ còn cắt được hai tấm và bạn cần bốn cuộn. Luôn giữ lại ít nhất một phần cuộn dư cùng lô để vá những chỗ rách, trầy về sau.
Mùa nồm, mùa mưa và cách giữ giấy khỏi bong
Chọn thời điểm khô ráo để dán. Ở miền Bắc, tránh dán vào những tuần nồm khi tường đổ mồ hôi. Ở miền Nam, tránh những ngày mưa dầm kéo dài. Keo cần tường khô để bám.
Ngày nồm: đóng cửa, hút ẩm. Mở cửa đón gió nồm làm hơi nước ngưng trên tường lạnh. Đóng cửa và chạy máy hút ẩm hoặc chế độ làm khô của điều hoà giúp giấy và tường ổn định.
Mép giấy bong: dán lại sớm. Một mép nhỏ bong ra nếu để lâu sẽ lan dần. Dùng keo dán mép chuyên dụng, bôi mỏng, ép lại, lau sạch keo tràn.
Phồng bọt khí sau khi dán. Nếu giấy còn ẩm, vuốt bọt ra mép. Nếu đã khô, chích một lỗ kim nhỏ, bơm chút keo, ép phẳng.
Đốm mốc dưới giấy là dấu hiệu tường ẩm. Lau mặt giấy chỉ là tạm. Đốm mốc lan dần nghĩa là có nguồn ẩm phía sau; phải bóc mảng đó, tìm và chữa nguồn ẩm, để tường khô hẳn rồi mới dán lại.
Tường giáp nhà tắm, bếp. Tránh dán giấy ở mặt tường nhận hơi nước thường xuyên, hoặc chọn mặt phủ chịu ẩm và đảm bảo thông gió tốt.
Nhà thuê: dán được gì và trả nhà thế nào
Giấy dán tường là cách làm mới được nhiều người thuê nhà nghĩ tới đầu tiên, vì nó không đục, không khoan. Nhưng về nguyên tắc, mọi thay đổi bề mặt tường vẫn nên được chủ nhà đồng ý trước, và hai bên nên ghi lại thoả thuận: được dán ở đâu, khi trả nhà có phải bóc ra và trả lại tường như ban đầu không, ai chịu chi phí nếu bóc ra làm hỏng lớp sơn.
Giấy nền vải không dệt dán trên tường đã sơn lót đúng cách thường bóc ra khá sạch, còn giấy nền giấy hay decal tự dính dán trên tường sơn yếu thì có thể lột theo sơn, phải sơn lại. Nếu bạn ở ngắn hạn, cân nhắc chỉ dán một mảng tường làm điểm nhấn thay vì cả phòng, để phần phải hoàn trạng ít đi.
Chụp ảnh tường trước khi dán, giữ lại một ít giấy dư phòng khi cần vá. Khi bóc, làm ẩm giấy bằng nước ấm và bình xịt, chờ keo mềm rồi kéo chậm theo góc thấp. Phần keo còn lại lau bằng nước ấm, để tường khô rồi mới đánh giá có cần sơn lại không.
Câu hỏi thường gặp
Có dán giấy dán tường đè lên lớp giấy cũ được không?
Không nên. Lớp giấy cũ có thể bong bất cứ lúc nào và kéo theo lớp mới, mối nối cũ cũng in lên lớp mới. Bóc lớp cũ, xử lý tường, sơn lót, rồi mới dán. Bóc giấy cũ dễ hơn khi làm ẩm bằng nước ấm.
Giấy dán tường có thay được sơn cho tường ẩm không?
Không. Giấy dán tường nhạy cảm với ẩm hơn sơn, đặc biệt loại mặt phủ nhựa kín hơi. Tường ẩm cần được chữa nguồn ẩm trước, bất kể bạn định sơn hay dán.
Dán giấy lên tường mới sơn được bao lâu thì dán được?
Cần chờ lớp sơn khô hẳn và ổn định, thời gian ghi trên bao bì sơn là mốc tối thiểu, ngày ẩm thì lâu hơn. Dán quá sớm, dung môi và hơi ẩm trong sơn bị nhốt dưới giấy, giấy dễ phồng.
Giấy dán tường có an toàn cho phòng trẻ nhỏ không?
Chọn giấy và keo có nguồn gốc rõ ràng, để phòng thông gió vài ngày sau khi dán trước khi cho trẻ ngủ. Tránh để mép giấy bong ở tầm tay trẻ, vì trẻ hay bóc và cho vào miệng.
Một người tự dán được không, hay cần hai người?
Một người dán được với giấy nền vải không dệt ở tường không quá cao. Giấy nền giấy tấm dài, tường cao trên tầm với, hay trần thì nên có người phụ đỡ tấm trong khi người kia căn chỉnh.
Decal dán tường có dùng thay giấy dán tường cả phòng được không?
Được cho mảng nhỏ, nhưng decal tự dính tấm lớn rất khó dán phẳng không bọt, và dễ lột sơn khi bóc. Với cả bức tường, giấy dán tường nền vải không dệt và keo đúng loại cho kết quả đẹp và bền hơn.