Biển hiệu cũ thường hỏng theo ba kiểu: mặt biển bạc màu hoặc bong chữ, đèn chết từng mảng, và khung đỡ gỉ hoặc lỏng. Nếu khung còn chắc, phần lớn trường hợp chỉ cần thay mặt biển và hệ đèn là biển trông như mới với chi phí thấp hơn nhiều so với làm lại cả bộ. Khung đã gỉ chân, lung lay khi gió thì phải gia cố hoặc thay trước, vì biển rơi xuống đường là tai nạn cho người khác.
Trước khi đặt làm, cũng cần hỏi về thủ tục: biển hiệu có những nội dung bắt buộc theo pháp luật về quảng cáo, và tuỳ kích thước, vị trí, kết cấu mà có thể phải xin phép hoặc thông báo. Bài này đi qua cách đánh giá biển cũ, các kiểu mặt biển và độ bền ngoài trời, phần đèn, phần khung, cách làm việc với xưởng làm biển và những câu nên hỏi về quy định.
Biển cũ hỏng ở đâu: đọc từng phần trước khi gọi xưởng
Một biển hiệu ngoài trời gồm ba lớp: mặt biển (tấm in, tấm ốp, chữ nổi), hệ chiếu sáng (bóng đèn, dải đèn, bộ nguồn, dây) và khung đỡ (khung sắt hoặc nhôm, bát bắt vào tường, bu lông). Ba lớp này già đi với tốc độ khác nhau. Mặt in dưới nắng phai màu trước, nhất là các màu đỏ và vàng. Đèn thì hỏng từng cụm, thường do bộ nguồn hoặc mối nối bị nước vào. Khung thường bền nhất, nhưng chỗ chân bát và mối hàn hay đọng nước nên gỉ từ bên trong.
Bạn có thể tự đánh giá phần lớn từ dưới đất. Buổi ngày, nhìn màu mặt biển, các mép tấm ốp có bung không, chữ nổi có lệch hay mất nét. Buổi tối, bật đèn và đếm những mảng tối, xem ánh sáng có lốm đốm, nhấp nháy không. Khi trời có gió, đứng xa quan sát biển có rung lắc không; biển lớn rung rõ bằng mắt là dấu hiệu khung có vấn đề.
Phần kiểm tra chân bát, bu lông, dây điện phía sau biển thì để thợ làm khi họ lên khảo sát. Đừng tự leo lên mái hiên hoặc bám vào khung biển để xem, vì chính khung đó có thể đang yếu. Ghi lại những gì quan sát được để so với báo cáo của thợ; nếu hai bên nói khác nhau nhiều, hỏi thêm một xưởng khác.
Sửa giữ khung hay làm mới cả bộ
Bảng dưới gợi ý cách quyết định dựa trên tình trạng từng lớp. Đây là hướng chung; quyết định cuối nên dựa trên khảo sát tại chỗ của thợ có kinh nghiệm.
| Tình trạng | Hướng xử lý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mặt biển phai, đèn và khung còn tốt | Thay mặt biển hoặc in lại tấm mặt | Nhanh, ít ảnh hưởng tới việc mở cửa |
| Đèn chết từng mảng, mặt biển còn đẹp | Thay bộ nguồn, thay cụm đèn hỏng | Thợ điện làm; kiểm tra luôn chỗ nước lọt vào |
| Mặt biển và đèn cùng xuống cấp, khung tốt | Làm mới mặt và đèn trên khung cũ | Cách tiết kiệm phổ biến nhất |
| Khung gỉ nhẹ bề mặt | Cạo gỉ, sơn chống gỉ, thay bu lông gỉ | Làm cùng lúc thay mặt biển cho đỡ dựng giàn hai lần |
| Khung gỉ chân bát, mối hàn nứt, biển rung | Gia cố hoặc thay khung trước mọi việc khác | Không dồn tiền vào mặt biển khi khung chưa an toàn |
| Đổi tên, đổi ngành, đổi kích thước biển | Làm mới cả bộ | Có thể phát sinh thủ tục mới; hỏi trước khi đặt làm |
Điều hay bị bỏ qua: nếu biển mới nặng hơn biển cũ (ví dụ đổi từ bạt in sang tấm ốp và chữ nổi), khung cũ có thể không đủ chịu. Hỏi thợ cụ thể về điều này.
Các kiểu mặt biển phổ biến và độ bền ngoài trời
Mỗi kiểu biển có cách già đi riêng dưới khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều và bụi phố. Bảng so sánh các kiểu hay gặp ở cửa hàng nhỏ, không xếp hạng loại nào tốt nhất.
| Kiểu biển | Điểm mạnh | Điểm yếu | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Bạt in căng khung, chiếu đèn hắt | Làm nhanh, thay mặt dễ | Phai màu, võng, bám bụi | Cửa hàng cần đổi nội dung thường xuyên |
| Hộp đèn mặt mica hoặc bạt xuyên sáng | Sáng đều về đêm, nhìn rõ từ xa | Côn trùng chui vào, ố vàng theo thời gian | Quán mở buổi tối |
| Tấm ốp phẳng kèm chữ nổi | Gọn, bền màu hơn, sang hơn | Làm lâu hơn, nặng hơn | Cửa hàng ổn định lâu dài |
| Chữ nổi có đèn bên trong | Nổi bật về đêm, ít chiếm diện tích | Sửa từng chữ phức tạp, cần nguồn tốt | Mặt tiền hẹp, tường đẹp sẵn |
| Biển vẽ hoặc sơn trực tiếp lên tường | Có cá tính, không cần khung | Phụ thuộc tay nghề, phai theo nắng | Quán nhỏ, phong cách thủ công |
Với cửa hàng hướng tây hoặc nằm trên phố nhiều nắng, hỏi xưởng về mực in và tấm phủ có chống tia cực tím không. Đây là yếu tố quyết định mặt biển giữ màu được bao lâu, hơn là độ dày tấm.
Làm mới phần đèn của biển hiệu
Phần đèn là nơi biển cũ thường lộ tuổi rõ nhất về đêm. Các cụm đèn đời cũ hỏng dần không đều, tạo ra những mảng sáng tối lốm đốm. Khi làm mới, bạn có thể đổi sang loại đèn tiết kiệm điện hơn, ánh sáng đều hơn, và lắp thêm bộ hẹn giờ để biển tự bật tắt theo giờ mở cửa. Nên chọn một tông màu ánh sáng thống nhất cho cả biển; trộn đèn trắng lạnh với vàng ấm làm biển trông vá víu.
Hai chỗ quyết định độ bền của đèn biển là bộ nguồn và chống nước. Bộ nguồn đặt chỗ kín, thoáng, không đọng nước mưa; dây và mối nối phải được bịt kín đúng cách. Rất nhiều biển chết đèn sau mùa mưa đầu tiên chỉ vì mối nối không được xử lý kỹ. Khi nghiệm thu, hỏi thợ đặt bộ nguồn ở đâu, có lối để thay thế sau này không.
Mọi việc đấu nối, đi dây, thay bộ nguồn của biển là việc của thợ điện có chuyên môn. Chủ cửa hàng không nên tự làm, nhất là trên cao và ngoài trời. Biển nên có một cầu dao riêng hoặc ít nhất một thiết bị đóng ngắt dễ tiếp cận từ trong nhà, để khi có sự cố có thể ngắt ngay mà không phải leo lên.
Khung đỡ và độ chắc: phần không ai thấy nhưng quan trọng nhất
Chân bát và tường bắt vào. Biển bắt vào tường cũ cần kiểm tra lớp tường ở chỗ bắt có còn chắc không. Tường bở, vữa mục thì bu lông giữ không chắc dù bu lông mới.
Bu lông, ốc vít. Bu lông gỉ nên thay bằng loại chống gỉ khi làm mới. Đây là chi tiết rẻ mà hay bị bỏ qua vì nằm khuất sau biển.
Mối hàn. Mối hàn nứt, gỉ ăn sâu phải được hàn lại hoặc thay đoạn khung. Sơn đè lên mối hàn gỉ chỉ che đi được một thời gian ngắn.
Sức gió. Biển lớn, dựng cao hoặc ở góc phố hứng gió cần được tính chịu gió. Ở vùng hay có bão, hỏi thợ về cách gia cố và có nên hạ bớt diện tích biển không.
Lối bảo trì. Một biển tốt có lối để thay đèn, vệ sinh mặt biển sau này mà không phải tháo cả bộ. Hỏi điều này ngay từ lúc thiết kế.
Thủ tục và nội dung biển: những câu nên hỏi trước khi đặt làm
Biển hiệu của cơ sở kinh doanh chịu sự điều chỉnh của pháp luật về quảng cáo và quy định quản lý đô thị ở địa phương. Ở mức nguyên lý, có ba nhóm điều cần biết. Thứ nhất, biển hiệu có những nội dung bắt buộc, thường gồm tên cơ sở kinh doanh đúng như đã đăng ký và địa chỉ, cùng một số thông tin khác tuỳ loại hình. Thứ hai, có quy định về cách thể hiện chữ nước ngoài đi kèm chữ tiếng Việt. Thứ ba, có giới hạn về kích thước, vị trí và việc không che chắn lối thoát nạn, cửa sổ, không lấn ra ngoài mặt tiền; biển có kết cấu lớn có thể phải xin phép hoặc thông báo với cơ quan có thẩm quyền.
Những quy định này có thể thay đổi và áp dụng khác nhau giữa các tỉnh, thành, giữa tuyến phố thường và tuyến phố có quy chế riêng. Vì vậy bài này không nêu con số kích thước hay mức phạt. Trước khi đặt làm, đặc biệt khi đổi tên, đổi kích thước hay đổi kiểu biển, hãy tra cứu văn bản hiện hành và hỏi bộ phận quản lý ở phường, xã nơi cửa hàng đặt.
Một số câu nên hỏi xưởng làm biển: xưởng có tư vấn về nội dung bắt buộc không, có từng làm biển ở tuyến phố này chưa, biển mới có lớn hơn hay khác vị trí biển cũ không. Xưởng có kinh nghiệm thường biết những vướng mắc hay gặp ở khu vực họ làm, nhưng trách nhiệm tuân thủ vẫn thuộc về chủ cơ sở.
Làm việc với xưởng làm biển từng bước
Làm mới biển hiệu thường chỉ mất vài ngày thi công, nhưng phần chuẩn bị quyết định chất lượng. Trình tự dưới đây giúp hạn chế phát sinh.
- Chụp ảnh biển cũ ngày và đêm, đo kích thước tổng thể từ dưới đất bằng cách ước lượng, ghi lại tình trạng từng lớp như ở phần trên.
- Mời ít nhất hai xưởng khảo sát tại chỗ; yêu cầu họ kiểm tra khung và đèn, không chỉ báo giá mặt biển.
- Nhận báo giá tách từng hạng mục: mặt biển, đèn, bộ nguồn, xử lý khung, tháo dỡ biển cũ, vận chuyển, dựng giàn, bảo hành. Báo giá gộp một dòng rất khó so sánh.
- Duyệt bản phối mặt biển trên ảnh chụp mặt tiền thật, nhìn ở cỡ nhỏ như người đi đường thấy từ xa. Chữ rườm rà, nhiều dòng sẽ không đọc được khi đi xe ngang qua.
- Thống nhất lịch thi công vào sáng sớm hoặc ngày nghỉ, cách quây vỉa hè, chỗ để đồ và dọn rác sau khi làm.
- Nghiệm thu cả ngày lẫn đêm: màu, độ thẳng, độ sáng đều, cầu dao ngắt được, khung không rung khi lay nhẹ từ thang có người giữ.
- Giữ lại thông tin bảo hành, vị trí bộ nguồn, thông số đèn để lần sau sửa không phải tháo mò.
Câu hỏi thường gặp
Biển hiệu nên làm mới sau bao lâu?
Không có mốc cố định. Biển bạt in ngoài nắng thường phai sớm nhất, biển tấm ốp và chữ nổi giữ được lâu hơn. Nên làm mới khi mặt biển phai tới mức nhìn từ xa không còn rõ màu nhận diện, hoặc khi đèn chết làm biển không đọc được vào buổi tối.
Chỉ thay mặt biển có phải xin phép lại không?
Thay mặt biển giữ nguyên kích thước, vị trí, nội dung thường đơn giản hơn làm biển mới. Tuy vậy, nếu đổi tên, đổi nội dung, đổi kích thước hoặc kết cấu thì có thể phát sinh yêu cầu thủ tục. Hỏi bộ phận quản lý ở phường, xã trước khi đặt làm để chắc chắn.
Có nên tự lau biển hiệu không?
Biển thấp, với tới được bằng thang có người giữ thì có thể lau bằng nước và khăn mềm sau khi ngắt điện biển. Biển cao, biển hộp đèn lớn hoặc nằm trên mái hiên thì thuê người có thiết bị làm trên cao; một lần ngã có thể đắt hơn nhiều lần thuê.
Vì sao biển mới làm đã chết đèn sau mùa mưa?
Nguyên nhân thường gặp là nước lọt vào mối nối, bộ nguồn đặt chỗ hứng mưa hoặc dây không được bịt kín. Đây là lỗi thi công, nên báo xưởng xử lý theo bảo hành và yêu cầu chỉ rõ cách họ chống nước lần này.
Biển hiệu và biển quảng cáo khác nhau thế nào?
Ở mức chung, biển hiệu dùng để nhận diện cơ sở (tên, địa chỉ, ngành nghề) và đặt tại chính cơ sở; biển quảng cáo giới thiệu sản phẩm, dịch vụ và chịu yêu cầu thủ tục khác. Cách phân loại cụ thể theo văn bản hiện hành, nên tra cứu khi biển của bạn có cả hai loại nội dung.
Biển cũ tháo xuống thì xử lý thế nào?
Khung sắt, nhôm có thể bán phế liệu; mặt bạt, mica và bộ nguồn nên được thu gom riêng, không đốt. Thoả thuận trước để xưởng làm biển tháo dỡ và mang đi, ghi rõ trong báo giá để tránh biển cũ nằm lại vỉa hè.