Sơn loang, chảy và lộ vệt con lăn là ba lỗi phổ biến nhất khi tự sơn tường, và cả ba đều xuất phát từ cách đưa sơn lên tường chứ ít khi do chất lượng sơn. Chảy thường do con lăn quá đầy hoặc sơn quá loãng; vệt con lăn do lăn chồng lên mép đã khô; loang màu do bề mặt hút không đều, thiếu lót, hoặc các thùng sơn lệch mẻ.
Phần lớn lỗi sửa dễ khi sơn còn ướt, chỉ cần vài giây lăn lại. Khi đã khô, cách sửa thường là chà nhám nhẹ chỗ lỗi và lăn lại trọn mảng tường. Bài này đi qua từng lỗi: nhận diện, nguyên nhân, cách sửa lúc ướt và lúc khô, rồi cách phòng ở lần sau.
Mẹo chung để phát hiện lỗi sớm: sau mỗi mảng, cầm đèn chiếu nghiêng dọc mặt tường. Lỗi mà đèn nghiêng không thấy thì mắt thường trong phòng cũng hiếm khi thấy.
Sơn chảy thành giọt, thành vệt rèm
Nhận diện. Giọt sơn treo dưới mép, hoặc một mảng sơn trượt xuống tạo hình như rèm cửa. Hay gặp dưới ổ cắm, dưới khung cửa sổ, ở góc tường nơi cọ quét dày.
Nguyên nhân. Con lăn hay cọ mang quá nhiều sơn; sơn pha quá loãng; lăn một lớp quá dày ở một chỗ; nhiệt độ thấp, độ ẩm cao khiến sơn khô chậm và có thời gian chảy.
Sửa khi còn ướt. Lấy con lăn gần khô, lăn nhẹ từ trên xuống qua chỗ chảy để dàn mỏng ra. Giọt ở góc thì dùng cọ khô vuốt đi. Làm ngay trong vài phút, đừng đợi sơn bắt đầu se.
Sửa khi đã khô. Chờ khô cứng hẳn, dùng dao cạo phẳng gờ giọt sơn, chà nhám mịn cho bằng mặt, lau bụi, rồi sơn lại cả mảng giữa hai ranh giới tự nhiên. Chà khi sơn còn mềm sẽ kéo bong thêm.
Phòng lần sau. Gạt bớt sơn trên gân khay mỗi lần nhúng, lăn chữ W để rải sơn rồi mới lăn đều; dùng tỉ lệ pha đúng hướng dẫn; quét cọ ở góc mỏng thay vì một lần dày.
Lộ vệt con lăn, sọc khi nhìn nghiêng
Vệt con lăn là những sọc dọc hoặc mảng chồng mép thấy rõ khi đứng chếch so với tường, nhất là lúc có nắng chiếu vào hoặc đèn hắt lên. Nhìn thẳng có khi không thấy, nhưng ở phòng khách có đèn chiếu sát tường thì rất lộ.
Nguyên nhân chính là lăn chồng lên phần đã bắt đầu khô. Khi bạn dừng ở giữa một mảng, đi rót thêm sơn hay nghe điện thoại, mép sơn bắt đầu se. Lăn mảng tiếp theo đè lên mép đó sẽ tạo một lớp dày gấp đôi, khô ra khác độ bóng. Nguyên nhân phụ là con lăn quá khô ở cuối mỗi lượt, ép mạnh tay để vét sơn, tạo vệt mỏng xen vệt dày.
Cách sửa khi còn ướt: lăn lại cả ô theo hướng dọc từ trần xuống sàn, nhẹ tay, bằng con lăn còn đủ sơn. Khi đã khô, chỉ có một cách đáng tin là lăn thêm một lớp trọn bức tường, làm đúng kỹ thuật giữ mép ướt, chứ không dặm từng vệt vì vệt dặm sẽ thành vệt mới.
Phòng lần sau: chia tường thành ô cao hết chiều cao, rộng khoảng một mét; lăn xong một ô sang ngay ô kế, luôn lăn từ phần chưa sơn chồng vào phần còn ướt; mỗi lượt kết thúc bằng một đường lăn dọc nhẹ từ trên xuống cùng chiều cho cả tường. Làm trọn một bức tường không nghỉ; muốn nghỉ thì dừng ở góc. Ngày nắng nóng, khô nhanh, nên làm hai người: một người cắt góc bằng cọ đi trước, một người lăn theo ngay sau.
Loang màu, mảng mờ mảng bóng
Loang có nhiều dạng, và mỗi dạng chỉ về một nguyên nhân khác. Đọc bảng để tìm đúng gốc:
| Bạn thấy | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Mảng mờ đúng hình chỗ bả vá | Chỗ bả hút sơn nhiều hơn chỗ sơn cũ, không lót | Lót dặm chỗ bả, sơn lại trọn mảng |
| Hai mảng tường liền nhau khác sắc nhẹ | Dùng hai thùng khác mẻ không trộn chung | Trộn chung toàn bộ sơn còn lại, sơn lại trọn tường |
| Lốm đốm sẫm nhạt khắp tường | Lớp sơn quá mỏng, lộ nền; hoặc tường phấn hoá chưa lau sạch | Lăn thêm một lớp; nếu do phấn hoá thì lót trước |
| Dải sẫm dọc mép trần, quanh ổ cắm | Phần cắt góc bằng cọ dày và khác kết cấu so với phần lăn | Cắt góc rồi lăn ngay khi còn ướt; dùng con lăn nhỏ ép sát mép |
| Độ bóng chỗ đều chỗ không | Dặm sơn lên tường đã khô, hoặc dặm bằng cọ trên tường lăn | Sơn lại từ góc tới góc bằng cùng dụng cụ |
Nhìn chung, loang màu ít khi sửa được bằng cách dặm. Gần như mọi trường hợp đều quay về hai câu: đã lót đều chưa, và lớp cuối đã được lăn liền một lượt trên cả mảng chưa.
Cắt góc bằng cọ cho mép sắc và không lộ dải
Phần lớn dải sẫm dọc trần và quanh khung cửa sinh ra ở khâu cắt góc. Làm theo trình tự sau, mép sẽ gọn mà không cần dán băng keo ở mọi chỗ:
- Chọn cọ vát chéo cỡ vừa tay, lông mềm và đều. Nhúng chỉ khoảng một phần ba chiều dài lông, gõ nhẹ vào thành lon cho bớt sơn.
- Đặt cọ cách mép trần một chút, ấn nhẹ cho lông xoè, rồi kéo dần sát vào mép theo một đường dài, tay đi đều. Đường dài một lần đẹp hơn nhiều đường ngắn chắp lại.
- Quét thêm một dải rộng khoảng một bàn tay xuống phía dưới, mỏng và loe dần ra, để con lăn có chỗ chồng lên.
- Chỉ cắt góc trên đoạn mà bạn sẽ lăn ngay, khoảng một hai mét. Cắt góc cả phòng rồi mới lăn là lúc lăn tới, dải cọ đã khô và sẽ lộ thành vệt.
- Lăn ô tường kế đó, đưa con lăn sát lên phía dải cọ càng gần càng tốt để mặt sơn có cùng kết cấu lăn.
- Sau lớp thứ hai, soi đèn dọc mép. Chỗ dải cọ còn khác kết cấu thì lần sau dùng con lăn nhỏ đi sát mép thay cho cọ.
Ở mép giữa hai màu khác nhau, như tường đậm gặp trần trắng, băng keo giấy vẫn là cách an toàn cho người mới. Ở mép cùng màu, kỹ thuật cọ vát chéo nhanh hơn và tránh được rủi ro băng keo bóc theo sơn cũ.
Những lỗi khác hay gặp
Ngoài ba lỗi chính, đây là những lỗi người tự sơn hay gặp và cách xử lý gọn:
- Sơn lộ nền, che không kín. Lớp quá mỏng, hoặc đổi từ màu đậm sang nhạt không lót. Chờ khô, lăn thêm lớp; đổi màu lớn thì nên lót trắng trước.
- Bề mặt sần như vỏ cam, nổi bọt li ti. Con lăn lông quá dài trên tường phẳng, lăn quá nhanh, hoặc khuấy sơn quá mạnh tạo bọt. Đổi con lăn lông ngắn hơn, lăn chậm, để sơn nghỉ sau khi khuấy.
- Dính lông con lăn, lông cọ trên tường. Con lăn mới chưa giặt, cọ rẻ rụng lông. Gắp lông ra ngay khi còn ướt và lăn lại; sơn đã khô thì chà nhẹ chỗ đó rồi dặm.
- Lẫn bụi, hạt cát. Tường chưa lau sạch hoặc khay sơn để hở. Lọc sơn qua lưới nếu thùng đã mở nhiều lần, đậy khay khi nghỉ.
- Mép sơn răng cưa dọc băng keo. Mép băng keo không miết chặt, hoặc bóc băng keo khi sơn đã khô cứng. Miết kỹ mép băng, bóc khi lớp cuối còn hơi dẻo.
- Sơn dính lên trần, lên gỗ. Lau ngay bằng khăn ẩm nếu là sơn nước; đã khô thì cạo nhẹ bằng lưỡi dao phẳng hoặc dặm lại màu nền.
Một thói quen giúp phát hiện các lỗi này sớm là đi lùi lại sau mỗi bức tường, nhìn từ cửa phòng và từ góc chéo. Bạn sẽ thấy những gì người bước vào phòng nhìn thấy, chứ không chỉ thấy đoạn tường trước mũi.
Quy trình sửa lỗi khi sơn đã khô
Khi bạn phát hiện lỗi vào hôm sau, đừng dặm vội. Làm theo trình tự để vết sửa không thành vết lỗi mới:
- Chờ sơn khô cứng theo thời gian hướng dẫn, ít nhất qua một đêm.
- Đánh dấu nhẹ bằng băng keo giấy cạnh những chỗ lỗi, soi đèn nghiêng để không bỏ sót.
- Cạo phẳng giọt chảy, gắp bỏ hạt bụi, chà nhám mịn chỗ sần cho bằng mặt chung.
- Lau bụi bằng khăn ẩm vắt kiệt, chờ khô.
- Nếu lỗi liên quan đến chỗ bả hoặc lộ nền, lót dặm chỗ đó.
- Khuấy lại sơn còn thừa, tốt nhất cùng thùng đã dùng; nếu phải mở thùng mới, trộn chung với phần còn lại.
- Sơn lại trọn mảng từ góc tới góc, kỹ thuật giữ mép ướt, kết thúc bằng các đường lăn dọc cùng chiều.
Nếu chỉ là một giọt chảy nhỏ ở chỗ khuất như sau cánh cửa, dưới bậu cửa sổ, cạo phẳng rồi dặm bằng con lăn nhỏ là đủ. Quy tắc sơn trọn mảng dành cho chỗ nằm giữa tầm nhìn.
Dụng cụ và điều kiện làm việc ảnh hưởng thế nào
Con lăn rẻ thường lông không đều, giữ sơn kém, nhả sơn thất thường, tạo vệt dù kỹ thuật tốt. Với tường trong nhà, một con lăn lông vừa phải chất lượng ổn và một cây cọ cắt góc tốt đáng đầu tư hơn nhiều thứ phụ kiện khác. Cọ cắt góc vát chéo giúp đi đường mép thẳng mà không cần dán băng keo ở mọi chỗ.
Ánh sáng khi làm việc quyết định bạn có thấy lỗi hay không. Sơn buổi tối dưới một bóng đèn trần sẽ bỏ sót rất nhiều; sáng hôm sau nắng vào mới thấy vệt. Nên có thêm một đèn rời đặt dưới sàn chiếu ngược lên tường đang sơn.
Thời tiết cũng góp phần. Trời nóng khô, gió lùa, sơn khô quá nhanh, khó giữ mép ướt, dễ vệt. Trời lạnh ẩm, sơn khô chậm, dễ chảy và dễ bám bụi. Bạn không chọn được thời tiết, nhưng chọn được cách làm: ngày khô nóng thì đóng bớt cửa phía có gió lùa, làm hai người; ngày ẩm thì lăn mỏng hơn, chờ lâu hơn, dùng quạt thổi nhẹ dọc phòng chứ không thổi thẳng vào tường.
Câu hỏi thường gặp
Có nên lăn ngang hay lăn dọc khi sơn tường?
Lăn chữ W hoặc chữ M để rải sơn, rồi lăn dọc từ trên xuống để hoàn thiện. Đường lăn cuối cùng cùng một chiều trên cả bức tường giúp ánh sáng phản chiếu đều, ít lộ vệt. Lăn ngang thường chỉ dùng cho mảng hẹp như phía trên khung cửa.
Pha thêm nước có giúp tránh vệt con lăn không?
Pha đúng tỉ lệ hướng dẫn giúp sơn dễ dàn đều hơn, nhưng pha quá loãng sẽ dễ chảy và che phủ kém, phải lăn thêm lớp. Vệt con lăn chủ yếu do kỹ thuật giữ mép ướt, nên ưu tiên sửa cách lăn trước khi nghĩ đến pha loãng.
Tại sao tường nhìn ban ngày đẹp nhưng bật đèn tối thì thấy vệt?
Đèn đặt sát tường, chiếu nghiêng làm nổi rõ mọi chênh lệch độ dày và độ bóng, những thứ ánh sáng ban ngày khuếch tán không làm lộ. Vì vậy nên kiểm tra bằng đèn chiếu nghiêng ngay khi sơn để sửa lúc còn ướt.
Sơn bóng có dễ lộ lỗi hơn sơn mờ không?
Có. Bề mặt bóng phản chiếu ánh sáng mạnh nên lộ mọi vệt lăn, chỗ bả và chỗ lồi lõm. Sơn mờ hoặc bóng nhẹ che lỗi tốt hơn nhiều. Với tường cũ không thật phẳng, độ bóng thấp là lựa chọn an toàn cho người tự làm.
Dặm vết trầy nhỏ sau vài tháng thì làm sao cho khỏi lộ?
Dùng đúng sơn thừa đã cất, khuấy kỹ, dặm bằng con lăn nhỏ thay vì cọ để kết cấu bề mặt giống phần xung quanh. Dặm mỏng, loe rộng ra ngoài vết trầy. Nếu vẫn lộ, sơn lại trọn mảng giữa hai góc tường.
Con lăn để qua đêm dùng tiếp được không?
Với sơn nước, có thể bọc kín con lăn trong túi nilon, ép hết không khí, để nơi mát và dùng tiếp vào sáng hôm sau. Để lâu hơn hoặc bọc hở thì sơn khô trong lông, lăn ra lổn nhổn. Xong việc nên giặt sạch ngay.