Sofa ngồi bị lún có ba nguyên nhân chính, và mỗi nguyên nhân có cách sửa khác nhau: mút đã xẹp, mủn; lò xo hoặc đai thun dưới mút đã giãn, đứt; hoặc khung bị nứt, gãy thanh đỡ. Thay mút chỉ giải quyết được trường hợp đầu. Nhiều người thay mút mới tinh mà ghế vẫn lún, vì vấn đề nằm ở tầng dưới.
Tin vui là cả mút lẫn lò xo, đai thun đều thay được với chi phí thấp hơn nhiều so với mua ghế mới, và với sofa có nệm rời, phần thay mút bạn hoàn toàn tự làm được.
Tìm đúng tầng bị hỏng
Kiểm tra từ trên xuống dưới. Cần một người phụ và khoảng nửa giờ:
- Nhấc nệm ngồi ra nếu là nệm rời. Đặt nệm lên sàn phẳng và ngồi lên: nếu nệm trên sàn vẫn lún sâu, mỏng như bánh tráng, vấn đề ở mút.
- Nhìn vào phần khung lộ ra sau khi nhấc nệm: thấy các dải đai thun đan chéo, hoặc các lò xo uốn chữ S chạy ngang từ trước ra sau. Ấn tay xuống từng dải: chỗ nào võng xuống nhiều hơn hẳn chỗ khác, chỗ nào bung khỏi khung, đó là chỗ hỏng.
- Với ghế nệm liền không tháo được, ngồi lần lượt từng chỗ và để người phụ nhìn từ bên hông: mặt ngồi võng thành lòng chảo ở một chỗ thường là đai hoặc lò xo bên dưới.
- Lật ghế xem mặt dưới, gỡ tấm vải lót đáy nếu cần. Thanh gỗ đỡ đã nứt, ốc tuột, góc khung tách ra là lỗi khung, phải sửa khung trước.
- Ngửi và sờ mút qua khoá kéo của vỏ nệm: mút mủn vụn khi bóp, ngả vàng sẫm, có mùi hắc là mút đã lão hoá.
Một chiếc sofa dùng lâu thường hỏng cả hai tầng cùng lúc. Nếu đằng nào cũng tháo vỏ ra, kiểm tra và xử lý luôn tầng đai, lò xo để khỏi phải làm hai lần.
Hiểu mút sofa: tỷ trọng, độ cứng và vì sao mút xẹp
Mút dùng cho sofa phổ biến nhất là mút xốp PU. Hai thông số quan trọng là tỷ trọng và độ cứng, và hai thông số này khác nhau. Tỷ trọng là khối lượng trên một mét khối mút, nói lên mút có nhiều vật liệu hay nhiều không khí; mút tỷ trọng cao thường bền hơn, giữ dáng lâu hơn. Độ cứng là cảm giác lún khi ngồi xuống; mút có thể nặng mà mềm, hoặc nhẹ mà cứng.
Mút xẹp vì các vách tế bào nhỏ li ti bên trong bị gãy dần sau hàng nghìn lần nén. Mút tỷ trọng thấp có vách mỏng, gãy nhanh, nên ghế mới mua ngồi êm nhưng một hai năm đã lõm. Nhiệt, độ ẩm và ánh nắng cũng làm mút lão hoá, ngả vàng và mủn ra thành bột.
Khi mua mút thay, hỏi người bán cả hai thông số và cho họ biết mút dùng làm nệm ngồi sofa, nệm tựa hay đệm ghế ăn. Nệm ngồi cần mút tỷ trọng cao và độ cứng vừa; nệm tựa thường mềm hơn. Với ghế dùng hằng ngày, đừng chọn mút chỉ vì sờ tay thấy êm ở cửa hàng — mút quá mềm sẽ xẹp nhanh nhất.
Ngoài mút PU thường còn có mút có độ đàn hồi cao, mút hoạt tính (lún chậm theo cơ thể), mút bông ép từ mút vụn. Mỗi loại có cảm giác ngồi khác; nếu có thể, ngồi thử một mẫu tương đương trước khi đặt cắt.
Chọn mút cho từng vị trí trên sofa
Bảng gợi ý hướng chọn, không phải con số tuyệt đối. Người bán mút có bảng thông số riêng cho từng loại; dùng bảng này để biết hỏi gì.
| Vị trí | Yêu cầu chính | Gợi ý chọn | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Nệm ngồi | Chịu nén nhiều nhất, giữ dáng lâu | Tỷ trọng cao, độ cứng vừa đến hơi cứng | Có thể ghép hai lớp: lõi cứng dưới, lớp mềm mỏng trên |
| Nệm tựa lưng | Êm, ôm lưng | Mềm hơn nệm ngồi, hoặc bông gòn nhồi | Bông gòn cần vỗ lại thường xuyên cho phồng |
| Tay vịn | Giữ dáng, ít chịu lực | Mút mỏng bọc quanh khung | Thường chỉ thay khi bọc lại cả ghế |
| Đệm ghế ăn, ghế đôn | Mỏng, chắc, không lún tới mặt gỗ | Tỷ trọng cao, độ dày vừa phải | Xem bài bọc lại mặt ghế ăn |
| Sofa giường | Vừa ngồi vừa nằm | Cứng hơn sofa thường | Mút quá mềm làm lưng võng khi nằm |
Giá mút đổi theo tỷ trọng, độ dày, kích thước cắt và loại mút. Đo kỹ trước khi đặt: chiều dài, chiều rộng, độ dày của nệm cũ, và đo cả lòng vỏ nệm vì vỏ đã giãn theo năm tháng.
Tự thay mút cho nệm sofa rời
Với nệm rời có khoá kéo, đây là việc một buổi chiều. Làm như sau:
- Mở khoá kéo, rút mút cũ ra. Nếu mút được bọc một lớp bông mỏng, tách lớp bông ra xem còn dùng được không.
- Đo mút cũ, nhưng mút xẹp đã co mỏng; đo lòng vỏ nệm khi kéo phẳng để có kích thước chuẩn. Cắt mút mới bằng hoặc nhỉnh hơn lòng vỏ một chút để nệm căng đẹp.
- Nhờ cửa hàng cắt mút theo kích thước, kèm vạt góc nếu nệm cũ có góc bo. Tự cắt mút dày bằng dao thường rất khó thẳng.
- Bọc một lớp bông tấm mỏng quanh mặt trên, mặt dưới và mặt trước của mút, cố định bằng keo phun dành cho mút hoặc vài mũi khâu lược. Lớp bông giúp mút trượt vào vỏ dễ, nệm tròn mép và vải không cọ trực tiếp vào mút.
- Gập nhẹ mút làm đôi theo chiều dài hoặc bọc một túi nilon mỏng quanh mút để giảm ma sát, luồn vào vỏ, kéo các góc cho khớp rồi rút túi ra.
- Kéo khoá, vỗ và miết nệm cho phẳng. Nệm mới thường hơi cứng trong vài tuần đầu rồi mềm dần.
Keo phun có dung môi, dễ cháy; xịt ngoài trời hoặc nơi thoáng, xa bếp gas, đeo khẩu trang. Mút cũ rất nhẹ và cồng kềnh; cắt nhỏ, buộc túi trước khi bỏ, hỏi tổ thu gom rác khu phố nếu khối lượng lớn.
Sửa lò xo và đai thun
Đai thun giãn, chùng. Đai thun là dải băng đàn hồi đóng ghim hoặc móc vào khung. Khi giãn, mặt ngồi võng xuống. Thay đai mới cần kéo căng đúng lực rồi bắn ghim chắc vào khung; tháo dải cũ ra để biết cách đan và chiều kéo. Đai mua theo cuộn, cắt theo chiều dài cần.
Lò xo chữ S bung khỏi kẹp. Lò xo uốn chữ S được móc vào kẹp kim loại bắt vít trên khung. Hay gặp nhất là kẹp tuột hoặc vít lỏng. Bắt lại kẹp, thay vít dài hơn hoặc dời sang chỗ gỗ còn chắc. Lò xo đang căng có lực đàn hồi lớn, nên đeo kính, giữ chắc bằng kìm, không để lò xo bật vào mặt.
Lò xo gãy, mỏi. Lò xo đã gãy phải thay đoạn mới cùng loại, cùng cỡ dây. Việc này cần dụng cụ và kinh nghiệm; nhiều trường hợp nên để thợ bọc ghế làm.
Lò xo kêu cót két. Thường do lò xo cọ vào kẹp hoặc vào khung. Lót một miếng nỉ hoặc ống nhựa mềm vào chỗ tiếp xúc, siết lại vít kẹp. Kêu từ khung gỗ là mộng lỏng, cần sửa khung.
Khung gỗ nứt, thanh đỡ gãy. Thanh đỡ nứt có thể ốp thêm một thanh gỗ cứng bắt vít và keo dọc theo; góc khung tách thì tháo ra, cạo keo cũ, dán và kẹp lại. Khung gãy nhiều chỗ thì hỏi thợ đánh giá có đáng sửa.
Nhân dịp thay mút: chỉnh ghế cho hợp người ngồi
Ghế cho người cao tuổi. Người lớn tuổi, người đau gối khó đứng dậy khỏi ghế quá thấp và quá lún. Khi thay mút, có thể chọn mút nệm ngồi dày hơn và chắc hơn một chút để mặt ngồi cao lên, lún ít hơn. Ngồi thử trên một mẫu: khi ngồi, đầu gối nên ngang hoặc hơi thấp hơn hông.
Ghế quá sâu. Người thấp ngồi sofa quá sâu phải chèn gối sau lưng. Thay vì mua gối rời, có thể làm nệm tựa dày hơn khi thay mút, kéo điểm tựa lưng ra phía trước.
Ghế cho trẻ nhỏ hay nhảy nhót. Mút cứng và tỷ trọng cao chịu nhảy tốt hơn, không lõm nhanh. Lớp vải bọc ngoài nên là vỏ có khoá kéo để tháo giặt.
Ghế vừa ngồi vừa nằm xem phim. Mút quá mềm làm lưng võng khi nằm lâu. Kết hợp lõi chắc với lớp mặt mềm mỏng thường dễ chịu cho cả hai cách dùng.
Đổi một nệm hay đổi cả bộ. Nếu chỉ thay một nệm ngồi bị lõm, nệm mới sẽ cao và cứng hơn hẳn những nệm còn lại. Thay cả hàng nệm ngồi cùng lúc giúp mặt ghế bằng phẳng và cảm giác ngồi đồng đều.
Tự làm đến đâu, gọi thợ khi nào
Phần tự làm hợp lý cho người mới: thay mút nệm rời, bọc thêm lớp bông, siết ốc khung, bắt lại kẹp lò xo bị tuột. Những việc này cần ít dụng cụ, rủi ro thấp, làm hỏng thì dễ làm lại.
Phần nên giao thợ: thay đai thun và lò xo trên ghế nệm liền, vì phải tháo vải bọc cố định ra rồi bọc lại; sửa khung gãy ở những chỗ chịu lực; và mọi trường hợp bạn định bọc lại vải luôn — gộp việc thay mút, sửa đai lò xo và bọc vải vào một lần thợ tháo ghế thì tiết kiệm công hơn nhiều so với làm từng lần.
Khi hỏi thợ, mô tả kết quả kiểm tra của bạn: tầng nào hỏng, ghế nệm rời hay liền, khung gì. Hỏi thợ dùng loại mút gì cho nệm ngồi, có lớp bông bọc không, có thay đai hay giữ đai cũ. Câu trả lời càng cụ thể, bạn càng dễ so hai nơi báo giá.
Một dấu hiệu nên cân nhắc mua ghế khác: khung là ván ép mỏng đã nứt nhiều chỗ, đai thun bắn ghim vào ván đã vỡ lỗ, hoặc chi phí sửa toàn bộ gần bằng một chiếc ghế mới cùng loại.
Câu hỏi thường gặp
Mút sofa thường dùng được bao lâu thì phải thay?
Không có một con số chung. Tuổi thọ phụ thuộc tỷ trọng mút, tần suất ngồi, cân nặng người dùng, nhiệt độ và độ ẩm trong phòng. Dấu hiệu nên thay là mút đã lõm thành vết theo chỗ ngồi quen, không phồng lại sau khi đứng dậy, hoặc mủn vụn khi bóp.
Có thể chỉ chèn thêm một lớp mút mỏng lên mút cũ không?
Có thể như giải pháp tạm khi mút cũ chỉ xẹp nhẹ và vẫn còn đàn hồi. Nếu mút cũ đã mủn hoặc lõm sâu, lớp mỏng ở trên sẽ lõm theo, ngồi vẫn cấn. Thay hẳn lõi mút thường cho kết quả bền hơn.
Mút hoạt tính có hợp làm nệm ngồi sofa không?
Mút hoạt tính lún chậm theo cơ thể, ngồi ôm và êm, nhưng ở khí hậu nóng có thể bí và cảm giác ngồi lún sâu không hợp người thích ghế chắc. Thường được dùng làm lớp mỏng phía trên, bên dưới là lõi mút đàn hồi để giữ dáng.
Thay mút xong ngồi bị cứng quá thì làm sao?
Mút mới thường cứng hơn trong vài tuần đầu và mềm dần. Nếu sau đó vẫn quá cứng, có thể thêm một lớp mút mềm mỏng hoặc bông tấm dày ở mặt trên. Lần sau, ngồi thử mẫu và hỏi kỹ độ cứng trước khi cắt.
Đai thun hay lò xo chữ S tốt hơn cho sofa?
Mỗi loại có ưu nhược riêng. Lò xo chữ S thường chắc và bền với ghế ngồi nhiều; đai thun nhẹ, êm, nhưng có thể giãn sớm nếu chất lượng thấp. Chất lượng vật liệu và cách lắp quan trọng hơn bản thân loại kết cấu.
Có nên giặt mút sofa bị bẩn không?
Giặt ngâm cả khối mút dày rất khó khô hết lõi, dễ mốc và mủn nhanh hơn. Vết bẩn bề mặt nên lau tại chỗ bằng khăn ẩm rồi phơi nơi thoáng gió, không phơi nắng gắt. Mút có mùi mốc nặng hoặc thấm nước tiểu thú cưng thường nên thay.