Bọc lại mặt ghế ăn là việc làm mới đồ nội thất dễ nhất cho người mới: hầu hết mặt ghế ăn chỉ là một tấm ván, một lớp mút và một tấm vải bắn ghim ở mặt dưới. Tháo bốn con vít, gỡ vải cũ, thay mút nếu cần, căng vải mới, bắn ghim, lắp lại — một bộ bốn ghế xong trong một buổi chiều.
Cái khó duy nhất là làm sao cho vải căng đều và bốn góc gọn. Bài này đi từng bước với những mẹo giúp lần đầu đã đẹp, cùng cách chọn vải cho ghế ăn hay bị đổ thức ăn. Cách làm áp dụng được cho ghế đôn, ghế băng có mặt ngồi rời.
Dụng cụ và vật liệu
Chuẩn bị đủ trước khi tháo ghế, để khỏi phải dừng giữa chừng với mặt ghế đã gỡ vải:
- Súng bắn ghim loại cầm tay dùng cho bọc nệm, kèm ghim có chân đủ dài để bám vào ván nhưng không xuyên thủng ra mặt trên. Súng bắn ghim điện nhẹ tay hơn nếu làm nhiều ghế.
- Dụng cụ nhổ ghim hoặc tua vít dẹt nhỏ và kìm mũi nhọn để gỡ ghim cũ.
- Tua vít đúng đầu vít bắt mặt ghế, thường là bốn con ở mặt dưới.
- Vải bọc đủ cho mỗi mặt ghế cộng thêm phần gấp xuống mặt dưới ở mỗi cạnh. Đo mặt ghế cũ rồi cộng phần mép gấp vào cả hai chiều.
- Mút mới nếu mút cũ đã xẹp, cắt theo kích thước tấm ván; bông tấm mỏng để phủ lên mút cho tròn mép.
- Vải lót đáy màu tối (tuỳ chọn) để che mặt dưới cho gọn.
- Kéo cắt vải sắc, thước dây, phấn vẽ vải, khẩu trang khi gỡ mút cũ nhiều bụi.
Đo trước khi mua: chiều dài, chiều rộng mặt ghế và độ dày mút. Nếu bọc cả bộ ghế, mua vải một lần cùng lô để màu đồng đều; vải mua sau, dù cùng mã, có thể lệch màu.
Tháo mặt ghế và gỡ vải cũ
Phần này cần kiên nhẫn hơn là kỹ năng. Làm cẩn thận để giữ được vải cũ làm rập.
- Lật ghế, tìm các con vít bắt từ khung lên mặt ghế ở mặt dưới. Tháo ra, cho vào hộp nhỏ, đánh dấu mặt ghế thuộc ghế nào và chiều trước sau bằng băng dính giấy ở mặt dưới.
- Chụp ảnh mặt dưới trước khi gỡ: cách vải cũ gấp góc, khoảng cách các ghim là hướng dẫn tốt cho lần bọc mới.
- Gỡ vải lót đáy nếu có, rồi nhổ ghim giữ vải bọc. Cài đầu tua vít dẹt dưới lưng ghim, bẩy lên, dùng kìm rút ra. Ghim gãy chân còn lại thì đóng bằng xuống mặt ván cho khỏi cào tay.
- Lấy vải cũ ra nguyên tấm, trải phẳng làm rập cắt vải mới.
- Kiểm tra mút: còn đàn hồi, không mủn thì giữ lại; xẹp, vụn, ố vàng thì bỏ. Kiểm tra tấm ván: nứt, mục, vỡ ở chỗ bắt vít thì cắt tấm mới cùng kích thước từ ván ép dày.
Mặt ghế cũ thường có nhiều lớp vải chồng lên nhau do được bọc đè qua nhiều lần. Nên gỡ hết để mặt ghế không dày dần lên và các góc không cộm.
Chuẩn bị mút và vải trước khi căng
Đặt mút mới lên tấm ván, có thể cố định bằng một ít keo phun dành cho mút hoặc vài đường keo ở giữa để mút không trượt khi căng vải. Mút nên bằng hoặc nhỉnh hơn mép ván một chút; mút nhỏ hơn ván sẽ để lộ cạnh gỗ cứng dưới vải, ngồi vào cấn chân.
Phủ một lớp bông tấm mỏng lên trên mút, kéo phủ qua mép xuống mặt dưới, bắn vài ghim giữ. Lớp bông làm mép mặt ghế tròn mềm, che các vết cắt của mút, và giúp vải bọc không trượt hay cọ mòn từ bên trong.
Cắt vải theo rập cũ, hoặc đo mặt ghế cộng thêm phần mép đủ để gấp xuống mặt dưới và cầm nắm khi kéo căng. Nếu vải có hoa văn hoặc sọc, xác định trước chiều đặt hoa văn: sọc chạy từ trước ra sau hay ngang, hoạ tiết lớn đặt chính giữa mặt ghế. Với cả bộ ghế, đặt hoa văn giống nhau ở mọi mặt ghế.
Ủi phẳng vải trước khi bọc nếu vải nhăn. Nếp gấp trong vải sẽ hiện rõ sau khi căng và rất khó kéo hết.
Căng vải và bắn ghim: thứ tự quyết định độ phẳng
Nguyên tắc vàng của thợ bọc ghế: bắt đầu từ giữa các cạnh, đối xứng hai bên, rồi mới đi ra phía góc. Thứ tự cụ thể:
- Trải vải úp mặt xuống bàn, đặt mặt ghế úp lên giữa vải (mút hướng xuống). Kiểm tra hoa văn đặt đúng vị trí.
- Gấp mép vải cạnh trước lên mặt dưới ván, bắn một ghim ở chính giữa cạnh.
- Kéo vải cạnh sau căng vừa phải về phía đối diện, bắn một ghim ở giữa cạnh sau. Làm tương tự với hai cạnh bên. Lúc này có bốn ghim ở giữa bốn cạnh.
- Lật lên kiểm tra mặt trên: vải phải phẳng, không lệch hoa văn. Lệch thì nhổ ghim, chỉnh lại.
- Tiếp tục bắn ghim từ giữa ra hai bên trên mỗi cạnh, xen kẽ cạnh đối diện, mỗi ghim cách nhau khoảng hai ba đốt ngón tay, kéo vải đều tay. Dừng cách góc một đoạn.
- Xử lý bốn góc (xem mục sau), rồi cắt bớt vải thừa ở mặt dưới, chừa một đường mép gọn.
- Bắn vải lót đáy nếu có, gấp mép vào trong cho gọn.
Đừng kéo vải căng quá tay: vải co giãn kéo quá sẽ làm mặt ghế lõm ở giữa, sọc vải bị cong. Kéo vừa đủ để vải ôm mút phẳng, không nhăn. Súng bắn ghim có lực bắn mạnh; giữ tay kia tránh xa đầu súng, không bắn khi chưa áp sát mặt gỗ, không chĩa vào người.
Gấp góc cho gọn: ba kiểu dễ làm
Kiểu gấp xếp ly. Kéo đỉnh góc vải chéo vào tâm mặt dưới, bắn một ghim. Phần vải thừa hai bên tạo thành các nếp nhỏ, xếp chúng gọn sát nhau rồi bắn ghim giữ. Hợp với mặt ghế bo tròn góc.
Kiểu gấp phong bì. Kéo đỉnh góc vào bắn ghim, sau đó gấp hai mép bên vào như gấp góc phong bì, tạo hai đường chéo thẳng gặp nhau ở góc. Hợp với mặt ghế vuông góc, cho góc nhìn sắc.
Cắt bớt vải ở góc. Với vải dày, góc dễ cộm. Sau khi kéo đỉnh góc vào và bắn ghim, cắt bỏ bớt phần vải thừa phía trong nếp gấp, để lại vừa đủ che. Cắt từ từ, mỗi lần một chút, vì cắt lẹm là thủng lỗ ở góc.
Kiểm tra góc ở mặt trên. Lật lên nhìn từ trên và từ cạnh: góc không được nhăn chạy lên mặt ngồi, các nếp xếp phải nằm ở cạnh, không nhô lên trên.
Đồng bộ cả bộ ghế. Làm hoàn chỉnh một ghế, chụp ảnh từng góc, rồi làm các ghế còn lại theo đúng cách đó. Bốn ghế cùng kiểu gấp nhìn đồng bộ hơn nhiều so với bốn kiểu khác nhau.
Ghế đôn tròn, ghế băng dài: khác gì mặt ghế vuông
Ghế đôn tròn khó hơn mặt ghế vuông ở chỗ không có góc để dồn vải thừa: vải phải được chia đều quanh cả vòng tròn. Cách làm là bắn bốn ghim đầu ở bốn điểm như kim đồng hồ chỉ mười hai giờ, sáu giờ, ba giờ, chín giờ, rồi bắn tiếp ở các điểm giữa, cứ chia đôi khoảng trống mãi cho tới khi kín vòng. Vải thừa sẽ thành nhiều nếp nhỏ đều nhau ở mặt dưới, không dồn thành một nếp to.
Với đôn có thành bọc vải quanh thân, thường phải may một dải vải quây làm thành và một mảnh tròn làm mặt, may nối với nhau như chiếc mũ, rồi chụp lên và bắn ghim ở mặt dưới. Phần may này cần máy may khoẻ; nếu không có, nhờ tiệm may sửa đồ may phần vỏ, bạn tự chụp và bắn ghim.
Ghế băng dài có mặt ngồi rời thì giống mặt ghế ăn nhưng cạnh dài dễ bị gợn sóng nếu bắn ghim không đều. Bắn ghim ở giữa cạnh dài trước, rồi chia đều ra hai đầu, luôn xen kẽ với cạnh đối diện, kéo lực như nhau ở mọi điểm. Một người phụ giữ và kéo vải giúp việc này nhẹ hơn nhiều.
Mặt ghế có lưng tựa bọc nệm liền thì là việc của thợ bọc ghế, vì phải căng vải hai mặt và giấu đường ghim ở mặt sau.
Lỗi hay gặp khi tự bọc lần đầu
Hầu hết lỗi đều sửa được bằng cách nhổ vài ghim và căng lại. Đối chiếu bảng dưới khi lật mặt ghế lên kiểm tra:
| Lỗi nhìn thấy | Nguyên nhân | Cách sửa |
|---|---|---|
| Vải nhăn chạy chéo từ góc vào giữa | Kéo lệch lực giữa hai cạnh kề nhau | Nhổ ghim gần góc, kéo lại theo hướng chéo, bắn lại |
| Sọc vải bị cong | Kéo một cạnh mạnh hơn cạnh đối diện | Nhổ ghim cạnh căng quá, nới bớt và bắn lại đều |
| Mép mặt ghế lộ cạnh gỗ cứng | Mút nhỏ hơn ván hoặc thiếu lớp bông | Thêm bông tấm phủ qua mép trước khi bọc |
| Góc cộm, nhô lên mặt ngồi | Vải thừa dồn ở góc quá nhiều | Cắt bớt vải phía trong nếp gấp, gấp lại |
| Mặt ghế không lắp lại vừa khung | Lớp vải và ghim ở mép quá dày | Gỡ lớp vải cũ còn sót, dời ghim vào phía trong |
| Vải lỏng sau vài tuần | Ghim thưa hoặc ghim ngắn | Bắn thêm ghim xen kẽ, dùng ghim dài hơn nếu ván đủ dày |
Lắp thử mặt ghế vào khung trước khi bắn vải lót đáy. Vải dày cộng nhiều lớp ở mép có thể làm mặt ghế không còn lọt khung như trước, sửa lúc này dễ hơn nhiều so với khi đã che kín đáy.
Chọn vải cho ghế ăn
Ghế ăn chịu đổ thức ăn, nước canh, dầu mỡ thường xuyên. Bảng gợi ý theo nhu cầu:
| Nhu cầu | Gợi ý chất liệu | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nhà có trẻ nhỏ, hay đổ thức ăn | Vải xử lý chống bám bẩn, simili, vải phủ nhựa | Lau dễ, nhưng simili nóng khi ngồi lâu |
| Muốn thoáng, ngồi lâu dễ chịu | Vải dệt dày, mặt vải chặt | Chọn màu hoặc hoạ tiết che vết |
| Muốn thay đổi màu thường xuyên | Vải giá vừa, dễ mua lại | Bọc đè lần sau thì gỡ lớp cũ ra |
| Phòng ăn nhiều nắng | Vải bền màu | Hỏi độ bền màu với ánh sáng |
| Nhà có mèo | Vải dệt mịn, sợi chặt | Tránh vải sợi vòng nổi dễ bị móc |
Có thể kết hợp: bọc vải đẹp bên dưới và phủ thêm một lớp nhựa trong mỏng bên trên cho giai đoạn con còn nhỏ, khi con lớn thì gỡ lớp nhựa ra. Lớp nhựa cũng bắn ghim như vải, nhưng cứng hơn nên góc khó gọn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Có cần gỡ vải cũ ra không hay bọc đè lên luôn?
Có thể bọc đè nếu vải cũ mỏng, sạch và mút còn tốt. Nhưng mỗi lớp đè làm mặt ghế dày hơn, góc cộm hơn, và mút bẩn bên dưới vẫn còn đó. Với ghế dùng lâu, gỡ hết vải cũ, kiểm tra mút và ván thường cho kết quả gọn và sạch hơn.
Ghim bị xuyên thủng lên mặt ghế thì làm sao?
Ghim quá dài so với độ dày ván. Nhổ ghim đó ra, chuyển sang loại ghim chân ngắn hơn. Nếu đầu ghim đã làm rách vải mặt trên, chỉ có cách thay vải. Thử bắn vài ghim vào một mẩu gỗ cùng độ dày trước khi bắt đầu.
Mặt ghế không tháo rời được thì bọc thế nào?
Một số ghế có mặt ngồi bọc liền vào khung. Khi đó vải được bắn ghim vào khung gỗ ngay dưới mép mặt ghế và che đường ghim bằng dây viền hoặc đinh trang trí. Việc này khó hơn, cần cẩn thận để đường ghim thẳng; người mới nên nhờ thợ.
Mút ghế ăn nên dày bao nhiêu?
Phụ thuộc kiểu ghế và cảm giác ngồi bạn thích. Mút quá mỏng ngồi lâu cấn mặt gỗ, quá dày làm mặt ghế cao, có thể vướng mép bàn. Đo mút cũ làm chuẩn, hoặc so với một chiếc ghế ăn bạn thấy ngồi dễ chịu.
Có thể dùng súng bắn ghim văn phòng để bọc ghế không?
Không nên. Dập ghim văn phòng không đủ lực và ghim quá ngắn, không bám chắc vào ván gỗ. Cần súng bắn ghim dành cho gỗ, bọc nệm. Có thể mượn hoặc thuê nếu chỉ dùng một lần, và nhớ mua đúng cỡ ghim cho súng.
Vải bọc ghế ăn bị bẩn có giặt được không?
Vải đã bắn ghim vào mặt ghế không tháo ra giặt được, chỉ làm sạch tại chỗ bằng cách thấm và lau với nước rửa chén loãng, rồi để khô thoáng. Muốn giặt được, có thể may vỏ bọc rời có dây rút để chụp lên mặt ghế.