Phần lớn quần áo mua sẵn có thể sửa cho vừa người, nhưng không phải chỗ nào cũng sửa được như nhau. Lên lai, bóp eo áo, thu ống quần, thu lưng là những việc dễ, kết quả gần như không lộ dấu. Sửa vai, sửa nách, nới rộng nhiều là việc khó, có khi không làm được, vì phụ thuộc vào phần vải thừa trong đường may và cấu trúc chiếc áo.
Quy tắc nhanh: thu nhỏ dễ hơn nới rộng, sửa phần dưới dễ hơn sửa phần trên. Một chiếc quần dài quá vài phân là chuyện mười lăm phút, còn một chiếc áo vest rộng vai thì thường không đáng sửa. Biết điều này trước khi mua đồ cũ, đồ thanh lý hay đồ online sẽ giúp bạn tránh ôm về những món không bao giờ mặc vừa.
Bài này đi qua cách tự đánh giá món đồ, những việc bạn tự làm được với kim chỉ hoặc máy may gia đình, những việc nên giao thợ, và cách dặn thợ để không bị sửa hỏng.
Bảng độ khó: kiểu sửa nào đáng làm
Bảng dưới xếp các kiểu sửa phổ biến theo độ khó và mức lộ dấu. Đây là kinh nghiệm chung của nghề may sửa, từng món còn tuỳ chất vải và đường may gốc.
| Kiểu sửa | Độ khó | Tự làm được không | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Lên lai quần tây, quần vải | Dễ | Được, khâu tay vắt lai | Giữ đúng độ dài hai ống, đo khi đi giày thường mang |
| Lên lai quần jean giữ lai gốc | Vừa | Được nếu có máy may khoẻ | Giữ được vệt sờn tự nhiên ở lai, nhìn như chưa sửa |
| Thu ống quần (bóp ống) | Vừa | Được với máy may | Thu ở đường may trong, nếu thu nhiều phải thu cả hai đường |
| Bóp eo áo sơ mi | Dễ đến vừa | Được | Thu ở hai sườn hoặc thêm hai ly sau lưng |
| Thu lưng quần | Vừa | Nên ra thợ | Phải tháo cạp ở đường giữa sau, may lại đáy |
| Thay đổi dài tay áo | Vừa đến khó | Áo thun dễ, áo sơ mi có măng sét thì nên ra thợ | Áo vest có cúc tay thật thì rất khó |
| Sửa vai, thu vai | Khó | Không nên | Liên quan cả nách và tay áo, dễ hỏng dáng |
| Nới rộng | Tuỳ | Hiếm khi | Chỉ nới được bằng phần vải chừa trong đường may, thường rất ít |
Nhìn bảng sẽ thấy vì sao người làm nghề hay khuyên chọn đồ vừa vai trước, các chỗ khác sửa sau. Vai là phần khung của áo, khi vai đã đúng thì eo, tay, độ dài đều chỉnh được.
Trước khi sửa: tự kiểm món đồ trong năm phút
Lộn trái ra xem phần vải chừa. Ở đường may sườn, đường đáy quần, mép lai, phần vải thừa phía trong quyết định có nới được hay không. Đồ may sẵn giá rẻ thường chừa rất hẹp, gần như chỉ đủ để vắt sổ, nên chỉ có thể thu, không thể nới.
Mặc thử với đúng giày và đồ bên trong. Quần tây đo khi mang giày tây, quần jean đo khi mang giày thể thao thường dùng. Áo sơ mi đo khi đã sơ vin hoặc không sơ vin, đúng kiểu bạn sẽ mặc. Đo sai bối cảnh là nguyên nhân số một của việc lên lai xong lại thấy cụt.
Đánh dấu bằng kim ghim, không đo bằng mắt. Nhờ người khác ghim giúp khi bạn đứng thẳng, nhìn thẳng. Tự cúi xuống ghim làm lưng gập, lai bị ghim ngắn hơn thực tế. Ghim cả hai ống vì nhiều người có hai chân lệch nhau một chút.
Xem vải có co rút không. Quần jean, quần kaki cotton chưa từng giặt có thể co lại sau vài lần giặt nước nóng hoặc phơi máy sấy. Nếu đồ mới mua, nên giặt một hai lần trước khi lên lai.
Kiểm chỗ dễ hỏng. Vải có in, có tráng phủ, vải da lộn, vải nhung và vải lụa mỏng để lại lỗ kim khi tháo chỉ. Với các loại này, đường may cũ tháo ra là lộ vết, nên tính trước thật kỹ, chỉ may một lần.
Tự lên lai quần vải bằng tay: cách khâu vắt không lộ mũi
Quần tây, quần vải có lai gập vào trong là loại dễ tự sửa nhất. Bạn cần kim khâu, chỉ cùng màu, phấn may hoặc xà phòng khô để kẻ, kéo, bàn là và vài cây ghim.
- Tháo đường lai cũ bằng dao rọc chỉ, cẩn thận không cắt vào vải. Là phẳng nếp gấp cũ để thấy rõ chiều dài thật của ống.
- Đo từ đường ghim đã đánh dấu khi mặc thử, kẻ một đường phấn quanh ống. Đó là mép dưới của quần sau khi sửa.
- Chừa thêm phần gập vào trong, thường bằng với phần lai cũ của quần để giữ độ nặng ống. Cắt bỏ phần thừa, rồi vắt sổ hoặc gập mép cắt vào trong một lần để vải không tưa.
- Gập theo đường phấn, ghim và là phẳng. Lai được là trước khi khâu thì đường khâu thẳng hơn nhiều.
- Khâu vắt: mũi kim chỉ bắt một hai sợi của vải mặt ngoài, rồi luồn dài trong phần gập. Không kéo chỉ quá chặt, vì chỉ căng sẽ làm mặt ngoài hằn thành vết lõm.
- Là lại lần cuối, đặt khăn ẩm lên trên nếu là vải dễ bóng. Mặc thử cả hai ống trước khi làm ống thứ hai cho giống hệt.
Nếu dùng máy may gia đình, bạn có thể may lai thẳng mặt ngoài, nhưng quần tây công sở trông lịch sự hơn với đường vắt chìm. Máy có chân vịt vắt lai thì tiện hơn, còn không thì khâu tay vẫn bền nếu chỉ tốt.
Lên lai quần jean: cắt thẳng hay giữ lai gốc
Quần jean có lai may hai lớp chỉ to, mặt ngoài thường có vệt sờn màu tự nhiên ở mép lai sau nhiều lần giặt. Cắt thẳng rồi may lai mới thì lai mới sẽ sẫm và phẳng hơn hẳn phần ống phía trên, nhìn rõ là đã sửa. Với quần đã phai nhiều, sự khác biệt này khá lộ; với quần còn mới, sẫm màu thì gần như không ai để ý.
Cách giữ lai gốc là gập ống lên đúng phần cần ngắn, may một đường sát mép trên của lai cũ, rồi cắt phần vải thừa phía trong và lật xuống. Lai cũ vẫn nằm ở dưới cùng, chỉ có một đường nối nhỏ giấu phía trong ống. Cách này hợp với quần jean ống đứng, ống côn nhẹ. Với ống loe hoặc ống côn mạnh thì chu vi ống ở vị trí mới khác chu vi lai cũ, ráp vào sẽ bị dúm, nên thợ phải tính lại hoặc đành cắt thẳng.
Vải jean dày, chỗ đường may sườn có tới bốn đến sáu lớp vải chồng lên. Máy may gia đình loại nhẹ thường gãy kim hoặc nhảy mũi ở đó. Nếu tự làm, bạn cần kim may jean cỡ lớn, chỉ to, quay tay chậm qua chỗ dày. Không có máy đủ khoẻ thì đây là việc nên giao thợ: chi phí phụ thuộc vào kiểu lai, có giữ lai gốc hay không, quần có đường chỉ trang trí đặc biệt không.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: quần jean có đường chỉ lai màu vàng cam đặc trưng, nếu thợ không có đúng màu chỉ thì lai mới trông lạc. Bạn nên hỏi thợ có chỉ cùng màu trước khi để lại quần.
Bóp eo áo và thu ống quần: sửa chỗ nào để giữ dáng
Áo sơ mi rộng thân, vai vừa. Có hai cách. Thu ở hai đường sườn từ dưới nách xuống gấu, cách này giữ mặt sau phẳng. Hoặc thêm hai đường ly dọc ở lưng, cách này ôm dáng hơn và không phải tháo đường sườn đã may kép. Áo kẻ sọc ngang nên thu ở ly sau để sọc ở sườn không bị lệch.
Đừng bóp quá tay. Áo bóp quá sát thì khi giơ tay, ngồi xuống, các cúc giữa ngực bị kéo căng, lộ khe hở. Khi thử, bạn giơ hai tay ra trước và ngồi xuống ghế; nếu cúc căng thì nới lại một chút.
Thu ống quần từ đầu gối xuống. Muốn ống quần gọn hơn, thợ thu ở đường may trong của ống. Thu nhiều thì phải thu đều cả đường trong lẫn đường ngoài, không thì đường may sườn sẽ xoắn lệch về phía trước sau khi giặt.
Quần jean có đường may sườn chỉ kép. Đường sườn ngoài của jean thường may chỉ trang trí, thợ tránh đụng vào để giữ vẻ nguyên bản, chỉ thu ở đường trong. Vì vậy mức thu của jean có giới hạn hơn quần tây.
Váy và chân váy. Lên gấu váy chữ A, váy xoè rất dễ; váy có xẻ tà, có lớp lót, có viền ren ở gấu thì phải xử lý cả lót và chi tiết trang trí, nên thời gian sửa lâu hơn nhiều.
Làm việc với thợ may sửa đồ để không bị hỏng
Khi mang đồ đi sửa, bạn mặc thử ngay tại tiệm để thợ ghim trực tiếp trên người. Đừng đưa số đo đọc từ một chiếc quần khác, vì độ rủ, độ dày vải và kiểu ống khác nhau sẽ cho kết quả khác. Với đồ quan trọng, như bộ vest mặc dịp lễ, nên hẹn thử lại một lần sau khi thợ lược tạm, trước khi may chính thức.
Nói rõ kiểu lai muốn giữ (vắt chìm, may mặt, giữ lai gốc), mức ôm mong muốn và những chỗ không được đụng vào như đường chỉ trang trí, túi, nhãn. Hỏi thợ phần vải chừa còn bao nhiêu nếu sau này muốn nới lại. Thợ có kinh nghiệm thường gập phần vải thừa vào trong thay vì cắt bỏ hết, để còn đường lùi.
Giá sửa đồ đổi theo kiểu việc, chất liệu, độ phức tạp của đường may gốc và độ gấp. Sửa lai quần tây đơn giản nằm ở mức thấp nhất, còn sửa áo khoác có lót, áo vest hay đồ da thì cao hơn nhiều. Nếu tổng tiền sửa một món gần bằng giá mua món mới cùng loại, bạn nên dừng lại và cân nhắc xem món đó có thật sự đáng giữ hay không.
Khi nhận lại, mặc thử trước khi rời tiệm. Kiểm hai ống có dài bằng nhau không, đường may có thẳng không, mặt ngoài có hằn mũi chỉ không. Phát hiện sớm thì thợ chỉnh lại dễ dàng, về nhà giặt rồi mới thấy thì khó đổi.
Câu hỏi thường gặp
Quần bị chật có nới rộng được không?
Được, nhưng rất ít. Mức nới phụ thuộc phần vải chừa trong đường may sườn và đường giữa sau lưng quần. Đồ may sẵn thường chừa hẹp nên chỉ nới thêm được chút ít, đôi khi để lại vết đường may cũ khi vải sẫm màu đã phai.
Lên lai quần jean có làm mất vẻ cũ tự nhiên không?
Nếu cắt thẳng rồi may lai mới thì phần lai sẽ sẫm và phẳng hơn ống, nhìn ra là đã sửa. Cách giữ lai gốc khắc phục được điều này, phù hợp với quần ống đứng hoặc côn nhẹ, còn ống loe thì khó làm đẹp.
Có nên lên lai quần ngay khi vừa mua không?
Với quần cotton, jean chưa giặt, nên giặt một hai lần trước để vải co về độ ổn định rồi mới lên lai. Quần tây pha sợi tổng hợp ít co thì sửa ngay được. Nhãn hướng dẫn giặt thường gợi ý được mức co của vải.
Áo vest rộng vai có sửa được không?
Rất khó. Sửa vai đòi hỏi tháo tay áo, chỉnh cả nách, lót và đệm vai, chi phí cao mà rủi ro hỏng dáng lớn. Người làm nghề thường khuyên chọn áo vest vừa vai, các chỗ khác như eo, dài tay mới chỉnh sau.
Máy may gia đình có may được vải jean không?
May được vải jean mỏng và vừa nếu dùng kim cỡ to dành cho jean, chỉ khoẻ và quay tay chậm qua chỗ nhiều lớp. Ở đường sườn và đường đáy, số lớp vải chồng lên nhiều, máy nhẹ dễ gãy kim, nên làm từ từ hoặc nhờ thợ.
Sửa váy có lớp lót thì có gì khác?
Lớp lót cũng phải sửa theo, thường ngắn hơn lớp ngoài một chút để không lòi ra ở gấu. Váy có xẻ tà, có ren hoặc diềm ở gấu thì phải tháo chi tiết đó ra và gắn lại, nên mất nhiều thời gian hơn váy trơn.