Quần áo cũ có thể thành đồ mới bằng cách đổi dáng hoặc đổi công năng: cắt quần dài thành quần ngắn, sơ mi dài tay thành ngắn tay, váy dài thành chân váy, áo rộng thành áo ôm hơn. Món đáng làm là món có chất vải còn tốt nhưng dáng đã lỗi thời, đã rách ở một vùng nhỏ, hoặc chỉ là bạn không còn mặc nó nữa.
Khác với sửa cho vừa người, đổi dáng là thay đổi hẳn kiểu của món đồ, nên phải chấp nhận cắt bỏ vải và không quay lại được. Vì vậy cần chọn đúng món, đo kỹ, cắt từ từ.
Bài này đưa ra cách chọn món nào đáng làm, các kiểu đổi dáng dễ thành công cho người mới, từng bước với hai việc phổ biến nhất, và cách tận dụng phần vải cắt ra thay vì bỏ đi.
Chọn món nào đáng đổi dáng
Chất vải tốt là điều kiện đầu tiên. Vải cotton dày, denim, lanh, kaki còn chắc tay đáng để bỏ công. Vải đã mỏng, bai giãn, xù lông nhiều thì có đổi dáng cũng chỉ mặc thêm được ít lần.
Lỗi nằm ở chỗ cắt bỏ được. Quần jean rách ở gấu, sờn ở ống dưới thì cắt ngắn là vừa đẹp vừa bỏ được chỗ hỏng. Áo sơ mi sờn cổ tay, cổ áo còn tốt thì cắt ngắn tay hợp lý. Ngược lại, áo sờn cổ thì đổi dáng thân áo không giải quyết được chỗ hỏng chính.
Bạn hình dung được mình sẽ mặc nó ở đâu. Nhiều món đổi dáng xong vẫn nằm im trong tủ vì không hợp với đồ khác bạn có. Trước khi cắt, thử tưởng tượng phối nó với ba món sẵn trong tủ.
Món có giá trị tình cảm. Áo dài của mẹ, áo sơ mi của ông, váy cưới cũ là những món nhiều gia đình muốn giữ lại dưới dạng khác. Với những món này, hãy giữ phần đẹp nhất, như thân áo dài có hoạ tiết, và cân nhắc nhờ thợ may có kinh nghiệm thay vì tự cắt lần đầu.
Bắt đầu với đồ ít tiếc. Lần đầu tự làm, hãy chọn một chiếc quần jean hay áo sơ mi bạn sẵn sàng làm hỏng. Kinh nghiệm từ món đầu tiên giúp món thứ hai đẹp hơn hẳn.
Cắt quần jean dài thành quần ngắn
Đây là việc đổi dáng phổ biến và dễ nhất. Cần phấn may, thước dây, kéo cắt vải sắc, kim ghim, và máy may hoặc kim chỉ nếu muốn may lai.
- Mặc quần, đứng trước gương, đánh dấu độ dài mong muốn bằng phấn hoặc ghim ở một ống. Nhớ cộng thêm phần sẽ gập lên nếu muốn lai gập, hoặc phần sẽ tưa ra nếu để mép tưa. Lần đầu, hãy đánh dấu dài hơn ý định vài phân.
- Cởi quần, trải phẳng, kẻ đường cắt hơi chếch: phía đường may trong ngắn hơn phía ngoài một chút. Đường cắt chếch nhẹ giúp ống quần ngắn trông cân khi mặc vì đùi trong ngắn hơn đùi ngoài.
- Cắt ống thứ nhất. Gập đôi quần theo chiều dọc, đặt ống đã cắt lên ống còn lại, dùng nó làm mẫu để cắt ống thứ hai cho bằng nhau.
- Mặc thử. Nếu muốn ngắn hơn, cắt thêm từng chút một, mỗi lần một hai phân.
- Hoàn thiện mép: để tưa tự nhiên thì giặt một lần cho mép xơ ra, có thể may một đường thẳng cách mép khoảng một phân để mép không tưa lên quá cao; muốn gọn thì gập hai lần và may lai; muốn kiểu gập ống thì để dài hơn và gập lên hai vòng, chặn vài mũi ở đường sườn cho khỏi tuột.
Phần ống quần cắt ra là nguồn vải denim tốt nhất trong nhà: dùng làm miếng vá cho những chiếc quần khác, may túi đựng nhỏ, lót nồi, hoặc giữ lại cho dự án sau.
Áo sơ mi dài tay thành ngắn tay, váy dài thành chân váy
Với áo sơ mi, cách đơn giản là cắt tay áo ở độ dài mong muốn cộng thêm phần gập, rồi gập mép hai lần và may lai. Nếu muốn giữ vẻ cổ tay áo, có thể tháo măng sét cũ, thu hẹp bằng chu vi tay áo ở vị trí mới và gắn lại thành viền tay áo, nhưng việc này tốn công và cần kỹ năng may khá hơn. Áo có xẻ tay và nẹp xẻ phải cắt cao hơn điểm xẻ, hoặc khâu kín phần xẻ còn lại.
Với váy liền dài đã lỗi dáng ở thân trên nhưng chân váy đẹp, có thể cắt rời phần chân váy, may thêm cạp chun hoặc cạp vải có khoá kéo để thành chân váy riêng. Đo vòng eo và hông trước, vì chân váy cắt từ váy liền đôi khi rộng ở eo, cần thu ly hoặc luồn chun. Váy có lớp lót thì xử lý lót cùng lúc, cắt lót ngắn hơn lớp ngoài vài phân.
Với váy hoặc quần quá dài, cắt ngắn đơn giản là dạng đổi dáng ít rủi ro. Váy xoè, váy chữ A dễ lên gấu, váy có xẻ tà phải tính lại vị trí xẻ. Chất vải mỏng như voan, lụa cần cuộn mép nhỏ, thường nhờ thợ có máy chuyên dụng sẽ đẹp hơn.
Áo thun rộng có thể bóp sườn, cắt bỏ tay để thành áo ba lỗ, hoặc cắt ngắn thân. Vải thun không tưa nên mép cắt có thể để nguyên, nhưng sẽ hơi cuộn lại sau khi giặt; muốn gọn thì may mũi zích zắc hoặc gập mép may chỉ co giãn.
Những kiểu đổi dáng hợp với người mới và người đã quen tay
Bảng dưới gợi ý mức độ của từng việc để bạn tự chọn việc vừa sức. Mức khó tính trên kỹ năng may tay hoặc máy may gia đình.
| Việc đổi dáng | Mức độ | Cần máy may không |
|---|---|---|
| Quần jean dài thành quần ngắn mép tưa | Dễ | Không |
| Áo thun cắt ngắn thân, cắt tay | Dễ | Không bắt buộc |
| Áo sơ mi dài tay thành ngắn tay | Dễ đến vừa | Nên có |
| Cắt ngắn váy chữ A, váy xoè | Vừa | Nên có |
| Váy liền thành chân váy cạp chun | Vừa | Nên có |
| Áo sơ mi nam rộng thành áo nữ ôm hơn | Vừa đến khó | Có |
| Áo dài cũ thành áo kiểu, chân váy | Khó | Có, nên nhờ thợ |
| Ghép vải nhiều mảnh thành áo khoác | Khó | Có |
Đi từ dòng trên xuống dưới. Mỗi việc dễ làm xong là một lần luyện tay đo, cắt, may thẳng, những kỹ năng mà việc khó hơn đều cần.
Tận dụng phần vải thừa sau khi cắt
Phần vải cắt ra từ quần áo cũ, nhất là denim, cotton dày, lanh, vẫn còn nhiều công dụng trong nhà. Một số cách quen thuộc:
- Miếng vá dự trữ: giữ phần ống quần, tay áo cắt ra để vá cho những chiếc cùng loại, màu và chất gần như trùng khớp.
- Túi vải nhỏ đựng đồ: túi đựng sạc, túi đựng mỹ phẩm, túi dây rút đựng giày khi đi xa, chỉ cần may thẳng ba cạnh.
- Lót nồi, nhấc nồi: vài lớp denim chồng lên nhau, may viền xung quanh, chịu nhiệt khá tốt.
- Khăn lau, giẻ lau: áo thun cotton cũ cắt thành miếng vuông là giẻ lau xe, lau kính, đánh giày rất tốt vì ít xơ.
- Dây buộc tóc, băng đô từ vải lụa, vải hoa mỏng.
- Ghép mảnh: các mảnh vải cùng độ dày có thể ghép thành vỏ gối, tấm lót ghế, túi tote. Ghép vải nhiều màu là một nghề thủ công riêng, có thể bắt đầu bằng vỏ gối hình vuông đơn giản.
Phần vải quá nhỏ, quá mỏng không dùng được thì gom lại; một số nơi có điểm thu gom vải cũ để tái chế sợi hoặc làm vải độn. Quần áo còn mặc được mà bạn không cần nữa, tặng lại cho người khác vẫn là cách giữ đời món đồ lâu nhất.
Giữ quần áo bền để ít phải sửa và đổi dáng
Phần lớn quần áo hỏng sớm không phải vì mặc nhiều mà vì giặt và phơi sai. Giặt nước lạnh hoặc ấm thay vì nóng, lộn trái quần jean và đồ in trước khi giặt, cài khuy và kéo khoá trước khi cho vào máy giúp vải ít bị bạc, ít bị móc.
Hạn chế máy sấy với đồ cotton và đồ có sợi co giãn: nhiệt làm vải co và làm sợi co giãn mất đàn hồi nhanh. Phơi trong bóng râm thoáng gió giữ màu tốt hơn phơi nắng trưa. Áo len giặt tay, phơi nằm, không treo móc để khỏi giãn vai.
Đọc nhãn hướng dẫn giặt ở mỗi món, nhất là món mới. Nhãn cho biết vải chịu được nhiệt độ bao nhiêu, có được là, có được tẩy không. Làm đúng những điều nhỏ đó giúp món đồ giữ dáng và màu lâu hơn đáng kể.
Sửa ngay khi có lỗi nhỏ: một chiếc khuy lỏng, một đường chỉ bung vài phân, một lỗ thủng bằng hạt đậu. Những việc đó chỉ mất vài phút nếu làm ngay, còn để lâu thì thành việc lớn, hoặc thành lý do để bỏ món đồ. Một hộp kim chỉ nhỏ có vài màu cơ bản, kim băng, khuy dự phòng đặt ở chỗ dễ lấy là đủ để giữ thói quen này.
Thêu, đính thêm chi tiết để làm mới đồ trơn
Không phải lúc nào cũng cần cắt. Một chiếc áo sơ mi trơn, áo khoác vải bò hay túi vải đã mặc chán có thể trông khác hẳn chỉ với một mảng thêu nhỏ ở túi ngực, cổ áo, hoặc một hàng khuy mới. Thay khuy là cách làm mới nhanh và ít rủi ro nhất: khuy gỗ, khuy dừa, khuy kim loại sẫm màu làm chiếc áo sơ mi cũ đổi tính cách mà không phải chạm kéo vào vải.
Thêu tay đơn giản như mũi đột, mũi lướt, mũi thắt nút học được trong vài buổi tối. Hoạ tiết nhỏ như một nhành lá, một dải chấm, đường viền quanh túi là đủ. Đặt khung thêu cho vải căng, phác hoạ tiết bằng phấn hoặc bút xoá được khi gặp nước, và dùng chỉ thêu bền màu. Thêu trên vải co giãn khó hơn, nên lót một lớp vải mỏng ở mặt trái để vải không bị kéo dúm.
Đính viền ren, viền vải lên gấu váy, cổ tay áo cũng là cách che mép sờn khéo léo. Chọn viền cùng chất liệu hoặc cùng cách giặt với món đồ, tránh viền sợi tổng hợp cứng trên áo cotton mềm vì sau vài lần giặt hai thứ co khác nhau, vải bị nhăn dọc mép.
Với đồ của trẻ em, hình thêu hoặc miếng đắp vải hình con vật có thể che vết bẩn không tẩy được hay lỗ thủng nhỏ ở đầu gối, vừa làm mới vừa thành món đồ trẻ thích mặc. Hãy khâu chắc mép miếng đắp để trẻ không gỡ ra được, nhất là với trẻ nhỏ hay đưa đồ lên miệng.
Làm việc với thợ may khi muốn đổi dáng
Mang theo hình mẫu. Mô tả bằng lời rất dễ lệch. Một tấm ảnh kiểu áo bạn muốn, hoặc một món đồ có dáng ưng ý mang theo để thợ đo, giúp hai bên hiểu nhau nhanh hơn nhiều.
Hỏi thợ về giới hạn của vải. Thợ có kinh nghiệm nhìn món đồ là biết phần vải đủ cho kiểu nào, đường may nào tháo ra sẽ để lại vết. Có khi thợ khuyên một kiểu khác hợp với món đồ hơn, đáng để nghe.
Giữ lại phần cắt ra. Dặn thợ trả lại phần vải cắt bỏ, nhất là với đồ có giá trị tình cảm. Phần đó dùng làm miếng vá, túi nhỏ hay để dành làm kỷ niệm.
Thử lại trước khi may chính. Với việc đổi dáng lớn, như áo dài thành áo kiểu, xin thợ lược tạm và hẹn thử một lần. Sửa ở bước lược dễ hơn nhiều so với tháo đường may chính.
Chi phí tuỳ độ phức tạp. Giá đổi theo việc phải tháo bao nhiêu đường may, chất liệu dễ hay khó may, có lót hay không và thời gian thợ bỏ ra. So với giá trị món đồ và mức bạn sẽ mặc nó, hãy tự quyết định có đáng không trước khi đặt cọc.
Câu hỏi thường gặp
Cắt quần jean thành quần short có cần may lai không?
Không bắt buộc. Để mép tưa là kiểu phổ biến, chỉ cần giặt cho mép xơ đều và may một đường chặn để không tưa lên quá cao. Muốn gọn gàng, mặc đi làm hay đi chơi lịch sự hơn thì gập hai lần và may lai.
Không có máy may có đổi dáng quần áo được không?
Được với các việc đơn giản như cắt quần jean mép tưa, cắt áo thun, khâu tay lai áo sơ mi. Khâu tay mất thời gian hơn nhưng bền nếu khâu đúng. Các việc như ráp cạp váy, thu thân áo nên có máy hoặc nhờ thợ.
Có nên tự cắt sửa áo dài cũ của mẹ không?
Nếu bạn chưa quen may, nên nhờ thợ may áo dài có kinh nghiệm, vì vải áo dài thường mỏng, dễ trượt, khó cắt thẳng, và đây là món có giá trị tình cảm. Bàn trước với thợ phần nào muốn giữ, ví dụ hoạ tiết trên thân hay tà áo.
Cắt quần jean sao cho hai ống bằng nhau?
Cắt một ống trước, gập đôi quần theo chiều dọc rồi đặt ống đã cắt lên ống còn lại làm mẫu. Đường may sườn và đường may trong của hai ống phải chồng khít nhau. Cắt dư trước một chút, mặc thử, rồi mới chỉnh dần.
Áo sơ mi nam rộng có sửa thành áo nữ được không?
Được, nhưng là việc mức vừa đến khó: thu sườn, có thể thêm ly ngực hoặc ly lưng, cắt ngắn tay và thân. Vai áo nam rộng thường không thu được, nên chọn kiểu áo vai trễ, mặc rộng có chủ ý sẽ dễ thành công hơn.
Vải thun bị cuộn mép sau khi cắt xử lý thế nào?
Đây là đặc tính của vải dệt kim. Nếu muốn mép phẳng, gập mép vào và may bằng mũi zích zắc hoặc chỉ co giãn. Nếu thích mép cuộn tự nhiên, cứ để nguyên, kéo nhẹ mép cắt cho cuộn đều trước khi giặt lần đầu.