Nghiệm thu việc sửa nhỏ là lúc bạn cùng thợ đi kiểm từng hạng mục theo thoả thuận, ghi lại chỗ chưa đạt để thợ sửa ngay, rồi mới trả phần tiền còn lại. Bạn không cần dụng cụ đo đạc chuyên nghiệp; một chiếc đèn pin, cuộn giấy vệ sinh, một cốc nước, chiếc điện thoại để chụp ảnh và chừng nửa giờ là đủ cho phần lớn việc trong nhà.
Nhiều người bỏ qua bước này vì ngại, vì thợ đang vội đi việc khác, hoặc vì nhìn qua thấy "cũng được". Đến vài hôm sau mới phát hiện vòi rỉ, cánh tủ xệ, sơn lem lên khung cửa, lúc đó gọi thợ quay lại khó hơn nhiều. Bài này gom các điểm cần kiểm theo từng loại việc hay gặp, cách kiểm cho người không chuyên, và cách ghi nhận để hai bên cùng chốt.
Chọn đúng lúc để nghiệm thu
Thời điểm nghiệm thu ảnh hưởng nhiều tới việc bạn có thấy lỗi hay không. Sơn tường nên kiểm vào ban ngày, khi ánh sáng tự nhiên chiếu xiên qua cửa sổ, vì đèn trần buổi tối làm mờ vệt lăn và chỗ loang. Việc dính tới nước nên kiểm sau khi đã dùng thử một thời gian, ít nhất vài giờ, vì rò rỉ ở mối nối ren thường chỉ hiện ra khi đường ống chịu áp lực đủ lâu.
Keo ron, silicone, sơn đều cần thời gian khô theo hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi chịu nước hay chịu lực. Thợ nên dặn bạn thời gian chờ; trong khoảng đó, bạn kiểm bằng mắt, còn phần thử nước hay chà rửa để sau. Không nên ép thợ "xả nước thử luôn" lên ron vừa kẻ chỉ để nghiệm thu cho nhanh.
Nếu việc kéo dài nhiều ngày, nghiệm thu theo từng hạng mục ngay khi xong sẽ tốt hơn để dồn tới cuối. Lỗi ở lớp dưới như bả, lót, đi ống phải thấy trước khi bị lớp hoàn thiện che mất.
Danh sách kiểm tra theo loại việc
Bảng dưới gom các điểm hay bị bỏ sót. Bạn chọn những dòng hợp với việc nhà mình và mang theo khi đi kiểm cùng thợ.
| Loại việc | Cách kiểm cho người không chuyên | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Sơn tường, trần | Rọi đèn pin xiên sát mặt tường; nhìn từ nhiều góc; kiểm mép trần, quanh ổ điện, khung cửa | Vệt lăn, loang màu, hở sơn ở góc, lem lên trần, khung cửa, ổ điện |
| Ron gạch | Nhìn ngang mặt gạch; vuốt tay dọc đường ron; kiểm góc chân tường | Ron lõm không đều, đứt đoạn, còn lem keo trên mặt gạch, khác màu từng mảng |
| Silicone quanh chậu, bồn | Kiểm đường keo liền mạch, bám cả hai mép; sau thời gian khô, đổ ít nước kiểm có thấm vào khe không | Đường keo hở, bong mép, dính bẩn bên trong |
| Vòi, xi phông, ống cấp | Mở nước một lúc rồi lau khô các mối nối, quấn giấy vệ sinh quanh, để vài giờ xem giấy có ẩm | Rỉ ở mối ren, vòng đệm lệch, xi phông rò khi xả mạnh |
| Cửa, cánh tủ, bản lề | Đóng mở nhiều lần; nhìn khe hở đều không; để cánh mở hờ xem có tự trôi | Cánh xệ, cọ mép, khe hở không đều, bản lề kêu |
| Kệ, tủ treo tường | Đặt tay đè nhẹ, lắc nhẹ; nhìn mặt kệ bằng thước thuỷ hoặc ứng dụng đo trên điện thoại | Kệ nghiêng, tắc kê lỏng, lỗ khoan thừa chưa trám |
| Đèn, quạt do thợ điện lắp | Bật tắt nhiều lần; kiểm vỏ chụp đã đóng kín; hỏi thợ đã đấu ở mạch nào | Chập chờn, nắp hở, công tắc lệch, không ghi chú mạch |
Với hạng mục điện, bạn chỉ kiểm phần vận hành và hoàn thiện bên ngoài. Không tự mở nắp ổ điện, hộp đèn để kiểm mối nối; nếu nghi ngờ, đề nghị thợ mở ra cho xem trong lúc đã ngắt điện.
Trình tự một buổi nghiệm thu gọn
Đi theo một trình tự cố định giúp bạn không bỏ sót và không biến buổi nghiệm thu thành buổi soi lỗi kéo dài:
- Mở lại thoả thuận hoặc tin nhắn báo giá, đọc lướt danh sách hạng mục và các dòng phát sinh đã thống nhất.
- Đi cùng thợ, kiểm theo đúng thứ tự danh sách. Mỗi hạng mục chốt một trong ba trạng thái: đạt, cần sửa, chưa làm.
- Với chỗ cần sửa, chỉ tận nơi, chụp ảnh, ghi ngắn gọn vị trí và lỗi. Tránh nhận xét chung kiểu "chỗ này chưa đẹp".
- Kiểm phần dọn dẹp: rác vụn, băng keo, bạt che, vết bẩn trên sàn, tay nắm, kính. Kiểm các thứ đã tháo ra có được lắp lại đủ chưa: nắp ổ điện, phào, len chân tường.
- Hỏi thợ hướng dẫn sử dụng và bảo dưỡng: chờ bao lâu mới dùng nước, có cần lau chùi đặc biệt không, linh kiện thay thế là loại gì.
- Gửi cho thợ một tin nhắn tóm tắt kết quả: các hạng mục đạt, các chỗ cần sửa và hẹn ngày sửa, số tiền thanh toán ngay và phần còn lại.
Nếu chỉ có vài chỗ nhỏ cần dặm, thợ thường xử lý luôn trong buổi. Khi đó bạn kiểm lại chỗ vừa sửa rồi chốt luôn. Nếu cần quay lại, thanh toán phần tương ứng hạng mục đã đạt và giữ phần còn lại tới khi sửa xong.
Phân biệt lỗi phải sửa và chỗ chấp nhận được
Lỗi chức năng luôn phải sửa. Rò nước, cửa không đóng được, kệ lung lay, đèn chập chờn, thoát nước kém hơn trước khi sửa: đây là lỗi làm việc không đạt mục đích, không có chỗ thương lượng.
Lỗi hoàn thiện thấy rõ ở khoảng cách bình thường nên sửa. Vệt sơn lem lên trần, ron lem trên mặt gạch, đường silicone nham nhở ở chỗ nhìn hằng ngày. Đứng ở vị trí sinh hoạt bình thường mà thấy thì đề nghị sửa.
Chỗ chỉ thấy khi soi sát có thể chấp nhận. Một vết lăn nhỏ chỉ hiện khi rọi đèn sát tường ở góc khuất, một chút chênh màu ron ở sau bồn cầu. Việc sửa đôi khi làm xấu hơn, nhất là với sơn dặm lên tường đã khô.
Khác biệt do vật liệu cũ. Sơn dặm một mảng trên tường cũ sẽ khó trùng màu tuyệt đối với phần sơn cũ đã bạc. Ron mới cạnh gạch cũ ố vàng sẽ trông khác. Đây là giới hạn thật của việc sửa một phần, nên được nói trước khi làm.
Kỳ vọng ngoài thoả thuận. Nếu bạn muốn thứ chưa có trong phạm vi ban đầu, như sơn thêm khung cửa, đó là phát sinh, không phải lỗi. Tách hai chuyện này giúp buổi nghiệm thu không biến thành cãi nhau.
Ghi nhận sau nghiệm thu và giữ hồ sơ nhỏ
Sau khi chốt, bạn nên gom vào một chỗ những thứ sẽ cần khi bảo hành hoặc sửa tiếp sau này: ảnh trước khi sửa, ảnh sau khi xong, thoả thuận hoặc tin nhắn báo giá, tin nhắn chốt nghiệm thu và thanh toán. Một thư mục ảnh trong điện thoại đặt tên theo hạng mục và tháng làm là đủ.
Hãy ghi thêm thông tin vật liệu: loại và màu sơn, loại keo ron, quy cách vòi, bản lề. Giữ lại một ít vật tư thừa như nửa lon sơn, một ít keo ron, vài viên gạch, có ghi chú bên ngoài. Khi cần sửa dặm, bạn hay thợ khác đều tìm được đúng loại, tránh cảnh mảng sửa lệch màu.
Với nhà thuê, bộ ảnh và tin nhắn này còn có ích khi trả nhà: chứng minh được việc sửa đã có sự đồng ý của chủ nhà, làm ở mức nào, và hiện trạng sau khi làm.
Khi thợ vội đi, không chịu nghiệm thu cùng
Không ít lần thợ báo xong qua tin nhắn rồi về, hoặc làm xong lúc bạn đi vắng. Trong trường hợp đó, bạn vẫn kiểm theo danh sách khi về nhà, chụp ảnh từng hạng mục, rồi nhắn cho thợ kết quả trong ngày: phần nào đạt, phần nào cần sửa, đề nghị hẹn quay lại.
Nhắn sớm rất quan trọng. Để vài tuần mới báo lỗi, thợ có lý do để nghi ngờ hư hỏng do sử dụng chứ không phải do làm. Nhắn trong ngày, kèm ảnh, là cách công bằng cho cả hai bên.
Phần tiền còn lại nên thanh toán sau khi bạn đã kiểm, kể cả khi thợ đề nghị chuyển ngay. Bạn nói rõ: "Tối nay em kiểm xong sẽ chuyển anh ngay". Thợ làm ăn đàng hoàng thường không phản đối việc chờ vài giờ như vậy. Ngược lại, nếu kiểm xong mọi thứ đạt, hãy chuyển đúng hẹn, đừng kéo sang hôm sau chỉ vì bận. Sự sòng phẳng ở cả hai chiều là thứ giữ được người thợ tốt cho những lần cần gọi sau này.
Nghiệm thu phần điện và nước: hỏi gì thay vì mở ra xem
Với hạng mục điện, nước âm tường hay nằm trong tủ kín, người không chuyên khó kiểm bằng mắt, và không nên tự tháo ra. Thay vào đó, bạn hỏi thợ và ghi lại câu trả lời. Các câu nên hỏi trước khi chốt:
- Đấu ở mạch nào, cầu dao nào? Đề nghị thợ chỉ cầu dao tương ứng và ghi nhãn tay ở tủ điện. Lần sau cần ngắt điện để sửa, bạn biết ngay phải ngắt cái nào.
- Dây và thiết bị dùng loại gì, quy cách ra sao? Bạn không cần hiểu sâu, chỉ cần có thông tin để thợ khác đọc được khi cần sửa tiếp.
- Có thay đổi gì so với hiện trạng cũ? Ví dụ dời ổ cắm, nối thêm đoạn ống. Chụp ảnh đường đi trước khi đóng tường, đóng tủ nếu có.
- Van khoá của thiết bị mới nằm đâu? Với vòi, bồn cầu, máy giặt, chậu rửa, mỗi thiết bị nên có van riêng để khi hỏng không phải khoá van tổng.
- Có điểm nào cần theo dõi thêm? Thợ có nghề thường dặn những chỗ họ chưa yên tâm, như mối nối cũ chưa thay, ống cấp đã gỉ. Ghi lại để chủ động sửa sau.
Câu trả lời ghi vào tin nhắn chốt nghiệm thu. Nếu thợ ngại chỉ hoặc nói chung chung với phần điện, đó là điểm nên lưu ý khi cân nhắc gọi lại người này cho việc sau.
Câu hỏi thường gặp
Nghiệm thu xong rồi mới phát hiện lỗi thì còn yêu cầu được không?
Được, nếu lỗi thuộc phạm vi việc đã làm và nằm trong thời gian bảo hành đã thoả thuận. Nhắn ngay cho thợ kèm ảnh, mô tả lỗi xuất hiện từ khi nào. Nghiệm thu không xoá trách nhiệm với lỗi ẩn mà lúc kiểm bằng mắt không thể thấy được.
Kiểm rò nước dưới gầm chậu thế nào khi không có dụng cụ?
Lau thật khô các mối nối, quấn một vòng giấy vệ sinh quanh mỗi mối, mở nước dùng bình thường rồi để vài giờ hoặc qua đêm. Giấy ẩm hoặc có vệt nước ở mối nào là mối đó rỉ. Đặt thêm một tờ giấy khô dưới đáy tủ cũng giúp thấy giọt rơi.
Thợ nói sơn phải để vài ngày mới đều màu, có đúng không?
Sơn gốc nước khi còn ướt thường đậm hơn và có thể loang nhẹ; khi khô hẳn màu sẽ ổn định hơn. Vì vậy chờ sơn khô theo thời gian ghi trên bao bì rồi kiểm dưới ánh sáng ban ngày là hợp lý. Nhưng vệt lăn, chỗ hở sơn, lem lên trần thì không tự hết.
Có nên nhờ người khác kiểm giúp khi nghiệm thu không?
Với việc nhỏ, bạn tự kiểm theo danh sách là đủ. Với việc có điện, có nước nhiều điểm hoặc giá trị lớn, nhờ một người quen có nghề đi cùng sẽ giúp thấy lỗi mà mắt thường bỏ qua. Nên báo trước cho thợ để họ không cảm thấy bị soi bất ngờ.
Thợ không đồng ý một lỗi bạn chỉ ra thì sao?
Quay lại thoả thuận ban đầu và mô tả kết quả đã ghi. Nếu thoả thuận không nói rõ, thử đặt câu hỏi: lỗi này có ảnh hưởng chức năng không, có thấy được ở khoảng cách bình thường không. Có thể nhờ một người thợ khác hoặc người quen có nghề xem giúp để hai bên có thêm ý kiến trung lập.
Có cần làm biên bản nghiệm thu cho việc nhỏ không?
Không cần biên bản chính thức. Một tin nhắn tóm tắt các hạng mục đạt, chỗ cần sửa và số tiền đã thanh toán, được thợ xác nhận, là bản ghi đủ dùng. Việc lớn hơn hoặc cho cửa hàng có thể lập một trang có chữ ký hai bên.