Cùng một thùng sơn, cùng một bức tường, người dùng con lăn đúng loại có lớp sơn mịn, đều; người dùng con lăn sai thì thấy vệt, lỗ chân kim, lông rụng dính đầy mặt tường. Cọ và con lăn rẻ hơn sơn rất nhiều, nhưng chúng quyết định một nửa vẻ ngoài của lớp hoàn thiện. Chúng còn là thứ người mới hay bỏ đi sau một lần dùng vì rửa không kịp, sơn khô cứng.
Bài này giúp bạn chọn con lăn theo độ dài lông và bề mặt, chọn cọ đúng cho sơn gốc nước hay gốc dung môi, chuẩn bị dụng cụ trước khi sơn, giữ cọ con lăn qua đêm khi sơn nhiều ngày, và rửa sạch theo cách không đổ nước bẩn xuống cống. Phần quy trình sơn tường, sơn cửa có ở các bài riêng trong chuyên mục sơn lại nhà.
Một bộ dụng cụ sơn đủ dùng gồm những gì
Trước khi đi mua, hình dung cả quy trình để không thiếu món giữa chừng. Bộ dưới đây đủ cho sơn lại một hai phòng:
- Con lăn khổ lớn cho mặt tường, trần; con lăn khổ nhỏ cho mảng hẹp, sau tủ, quanh khung cửa.
- Cán nối dài vặn vào tay con lăn để sơn trần và phần cao mà không phải leo thang liên tục.
- Khay sơn có gân gạt hoặc xô kèm lưới gạt; lót khay bằng túi nilon để rửa nhanh.
- Cọ vát xéo bản vừa để cắt mép tường, góc trần, quanh ổ cắm; cọ bản nhỏ cho chi tiết.
- Băng keo giấy loại dành cho sơn, dán mép kính, khung cửa, len chân tường.
- Bạt hoặc giấy lót sàn, màng nilon phủ đồ đạc, giẻ ẩm để lau ngay chỗ sơn rơi.
- Que khuấy sơn, dao mở nắp thùng, búa cao su đóng nắp lại cho kín.
- Xô nước sạch, bàn chải cọ và găng tay để rửa dụng cụ.
Với sơn gốc dung môi cho cửa sắt, đồ gỗ, cần thêm dung môi pha và rửa đúng loại ghi trên thùng sơn, cùng một hộp kim loại có nắp để đựng dung môi bẩn. Không dùng chung khay, cọ giữa sơn gốc nước và gốc dung môi.
Chọn con lăn theo độ dài lông và bề mặt
Thông số quan trọng nhất của con lăn là độ dài lông. Lông càng dài càng ngậm nhiều sơn và len được vào chỗ gồ ghề, nhưng để lại bề mặt hơi sần. Lông ngắn cho lớp phẳng mịn hơn trên bề mặt nhẵn.
| Loại con lăn | Bề mặt hợp | Kết quả | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Lông ngắn | Tường bả nhẵn, trần phẳng, cửa phẳng | Lớp sơn mịn, ít sần | Ngậm ít sơn, phải chấm sơn thường xuyên |
| Lông trung bình | Phần lớn tường trong nhà đã bả | Cân bằng giữa tốc độ và độ mịn | Lựa chọn an toàn khi phân vân |
| Lông dài | Tường ngoài trời nhám, tường gai, bê tông thô | Phủ vào kẽ sâu, sần hơn | Dễ văng sơn, không hợp tường nhẵn |
| Con lăn mút | Cửa gỗ, tủ, đồ gỗ, sơn dầu bề mặt nhỏ | Mịn, gần giống phun | Dễ tạo bọt khí nếu lăn quá nhanh |
| Con lăn nhỏ đầu tròn | Góc tường, sau két nước, sau tủ | Vào được chỗ hẹp | Không dùng cho mảng lớn |
Con lăn rẻ thường rụng lông, đường nối vỏ lông cộm lên tạo vệt sọc trên tường. Bóp thử lõi xem có chắc, vuốt lông xem có rụng nhiều không. Với tường nội thất đã bả mịn, một con lăn lông trung bình chất lượng khá dùng được cho nhiều lần sơn nếu rửa kỹ.
Chọn cọ: lông tổng hợp hay lông tự nhiên
Sơn gốc nước dùng cọ lông tổng hợp. Lông tự nhiên hút nước, nở ra, mềm nhũn khi dùng với sơn nước, khiến nét cọ không sắc. Lông tổng hợp giữ dáng tốt trong sơn nước, cắt mép gọn và rửa nhanh bằng nước.
Sơn gốc dung môi có thể dùng cọ lông tự nhiên. Lông tự nhiên ngậm sơn dầu tốt, nhả đều, cho bề mặt mịn trên cửa gỗ, cửa sắt. Cũng có loại cọ lông tổng hợp dùng được cho cả hai hệ; đọc ghi chú trên bao bì cọ.
Cọ vát xéo để cắt mép. Đầu lông cắt chéo giúp bạn kẻ một đường thẳng dọc góc tường, sát trần, quanh khung cửa mà không cần dán băng keo khắp nơi. Đây là cây cọ đáng mua loại tốt nhất trong bộ.
Kích cỡ theo việc. Cọ bản vừa cho cắt mép tường và sơn cửa; bản nhỏ cho song cửa sắt, chân ghế; bản lớn ít dùng trong nhà vì con lăn làm mảng lớn nhanh hơn.
Dấu hiệu cọ tốt. Lông dày, đầu lông có độ thuôn, vuốt nhẹ không rụng, đai kim loại bọc chặt, cán khô ráo. Cọ rẻ rụng lông dính vào sơn là thứ làm hỏng lớp hoàn thiện nhanh nhất.
Chuẩn bị cọ và con lăn trước khi chấm sơn
Vài phút chuẩn bị giúp giảm hẳn lông rụng và vệt sơn khô không đều ở lượt đầu:
- Rũ mạnh cọ mới, vuốt lông vào lòng bàn tay vài lượt để lông lỏng rơi ra trước.
- Quấn một vòng băng keo giấy quanh con lăn mới rồi gỡ ra, lặp vài lần để lấy đi xơ và lông lỏng trên bề mặt.
- Với sơn gốc nước, nhúng con lăn vào nước sạch, vắt kỹ và lăn trên giẻ khô cho đến khi chỉ còn hơi ẩm. Lông ẩm ngậm sơn đều hơn ngay từ lượt đầu.
- Với sơn gốc dung môi, làm ẩm cọ bằng một chút dung môi đúng loại rồi lau khô bớt.
- Khuấy sơn đều từ đáy lên. Đổ sơn vào khay vừa tới phần lõm, không đổ đầy; lăn con lăn lên phần gân gạt cho sơn phủ đều quanh lông.
- Chấm cọ ngập khoảng một phần ba chiều dài lông, gạt nhẹ một bên vào thành xô. Không nhúng ngập tới đai kim loại, vì sơn khô ở đó làm cọ bị toe.
Trong lúc sơn, nếu thấy cọ bắt đầu khô cứng ở gốc lông, tạm dừng, rửa sơ rồi dùng tiếp. Sơn khô dồn trong cọ là nguyên nhân chính khiến cọ chỉ dùng được một lần.
Giữ cọ, con lăn qua đêm khi sơn nhiều ngày
Sơn một căn phòng thường kéo dài qua hai buổi vì phải chờ lớp lót khô, chờ lớp phủ đầu khô. Rửa sạch hoàn toàn rồi hôm sau làm ẩm lại thì tốn nước và thời gian; để nguyên trong khay thì sáng mai con lăn đã cứng đơ.
Cách nhiều người dùng với sơn gốc nước là gạt bớt sơn thừa, rồi bọc kín con lăn và cọ bằng màng bọc thực phẩm hoặc túi nilon, buộc chặt miệng túi để không có không khí lọt vào. Để ở chỗ mát, tránh nắng. Khay sơn cũng phủ màng kín. Hôm sau mở ra, lăn thử vài lượt lên tấm bìa trước khi lên tường. Nếu cất vào tủ lạnh, hãy bọc thật kín, để riêng một ngăn không có thực phẩm, và nói rõ với người trong nhà.
Với sơn gốc dung môi, không bọc qua đêm lâu được như sơn nước. Cách an toàn hơn là rửa sạch bằng dung môi đúng loại vào cuối ngày, hoặc nếu chỉ nghỉ ngắn thì bọc kín và để ở chỗ thoáng, xa nguồn lửa, xa tầm tay trẻ nhỏ.
Đừng ngâm cọ trong xô nước qua đêm với đầu lông chạm đáy. Lông bị cong, dáng cọ hỏng, và nước làm lỏng keo giữ lông ở đai kim loại. Nếu buộc phải ngâm, treo cọ lên bằng que xuyên qua lỗ cán để đầu lông lơ lửng.
Rửa sạch sau khi xong việc mà không đổ bẩn xuống cống
Rửa đúng cách giúp cọ con lăn tốt dùng được nhiều năm. Rửa sai thì vừa hỏng dụng cụ vừa làm tắc ống, ô nhiễm nguồn nước.
- Gạt hết sơn thừa từ cọ, con lăn lên miệng thùng hoặc lăn trên giấy báo cũ cho đến khi gần khô. Sơn thừa trong khay đổ lại vào thùng nếu còn sạch.
- Với sơn gốc nước, rửa trong xô thay vì dưới vòi chảy thẳng xuống cống. Dùng hai xô: xô thứ nhất rửa sơ, xô thứ hai rửa sạch. Bóp, vuốt lông cho nước chảy ra trong.
- Dùng bàn chải cọ hoặc lược chải lông để gỡ sơn còn kẹt ở gốc lông, cạnh đai kim loại.
- Với sơn gốc dung môi, rửa bằng dung môi đúng loại trong hộp kim loại có nắp, ở chỗ thoáng. Sau đó rửa lại bằng nước xà phòng.
- Để nước rửa sơn trong xô lắng qua vài ngày. Phần cặn sơn ở đáy để khô cứng rồi gom bỏ theo hướng dẫn thu gom rác của địa phương; phần nước trong phía trên sẽ ít cặn hơn nhiều.
- Dung môi bẩn để lắng, rót phần trong ra dùng lại cho lần rửa thô sau; cặn và dung môi không dùng nữa đóng kín, mang đến điểm thu gom chất thải nguy hại nếu khu bạn có.
- Vẩy khô, vuốt lông cọ về đúng dáng, gói đầu cọ bằng giấy để giữ dáng. Treo con lăn hoặc dựng đứng cho khô, không đặt nằm làm bẹp lông.
Bàn tay dính sơn gốc nước rửa bằng xà phòng là sạch. Sơn dầu dính tay thì lau bằng dầu ăn rồi rửa xà phòng, hạn chế ngâm tay trong dung môi.
Khi nào nên bỏ một cây cọ, một con lăn
Không phải dụng cụ nào cũng đáng giữ. Con lăn đã rụng lông nhiều, lông bết thành mảng cứng không gỡ ra được, lõi bị biến dạng thì để lại vệt trên tường; dùng tiếp là phí công sơn. Cọ có lông xoè toe không về dáng sau khi rửa, gốc lông đóng cục sơn khô, đai kim loại lỏng thì cũng đến lúc thay.
Ngược lại, cọ tốt được rửa kỹ thường càng dùng càng mềm và nhả sơn đều hơn. Nhiều thợ sơn giữ những cây cọ quen tay rất lâu. Một mẹo nhỏ là dành riêng cọ cũ cho việc thô như quét sơn lót chống gỉ, quét keo, và giữ cọ tốt cho lớp hoàn thiện.
Khi bỏ, để cọ con lăn khô hẳn sơn rồi mới cho vào túi rác. Cọ còn ướt sơn dầu hay dung môi phải để khô ở ngoài trời, xa lửa, trước khi bỏ. Đừng vứt chung con lăn ướt sơn với rác hữu cơ vì làm bẩn cả túi và khó cho người thu gom phân loại.
Câu hỏi thường gặp
Sơn tường trong nhà nên dùng con lăn lông dài hay lông ngắn?
Tường trong nhà đã bả nhẵn thường hợp với con lăn lông ngắn hoặc lông trung bình. Lông dài để lại bề mặt hơi sần và hợp hơn với tường ngoài trời nhám, tường gai. Khi phân vân, chọn lông trung bình là an toàn.
Cọ sơn dầu có dùng lại cho sơn nước được không?
Có thể, nếu đã rửa thật sạch dung môi và xà phòng, cọ khô hẳn. Tuy vậy, cọ lông tự nhiên dùng với sơn nước sẽ mềm nhũn, nét không sắc. Tốt nhất giữ cọ riêng cho từng hệ sơn để tránh lẫn tạp chất.
Vì sao sơn xong tường có nhiều lông con lăn dính lại?
Thường do con lăn mới chưa được làm sạch xơ, con lăn chất lượng kém, hoặc lông bị kéo ra khi lăn trên tường quá khô. Quấn băng keo lấy xơ trước khi dùng, làm ẩm con lăn với sơn nước và chọn loại tốt hơn sẽ giảm hẳn.
Có nên đổ nước rửa cọ sơn xuống bồn cầu hay cống không?
Không nên. Cặn sơn bám vào ống, gây tắc và làm bẩn nguồn nước. Hãy rửa trong xô, để lắng, gom cặn khô bỏ theo hướng dẫn thu gom của địa phương. Dung môi bẩn càng không được đổ xuống cống vì độc và dễ cháy.
Bọc con lăn bằng nilon qua đêm có bị khô không?
Với sơn gốc nước, bọc kín bằng màng bọc hoặc túi nilon buộc chặt, để chỗ mát thì thường giữ được sang hôm sau. Nếu để quá lâu hoặc bọc hở, sơn vẫn khô dần. Trước khi dùng lại, lăn thử lên tấm bìa để chắc lông còn mềm.
Có cần dán băng keo giấy khi sơn không?
Băng keo giúp người mới có đường mép gọn ở khung cửa, len chân tường, công tắc. Người quen tay dùng cọ vát xéo có thể cắt mép không cần dán. Nếu dán, nên gỡ khi lớp sơn cuối còn hơi ẩm để mép không bị bong theo.