Thay vòi rửa bát là việc người không chuyên tự làm được trong khoảng một giờ, với điều kiện dưới chậu có van khoá riêng cho đường nước vào vòi. Bạn khoá van, tháo ống cấp mềm, tháo đai ốc giữ chân vòi, lắp vòi mới vào đúng lỗ cũ, nối ống, mở van và kiểm tra rò. Thay chậu rửa thì tuỳ loại: chậu dương vành đặt đè lên mặt bàn có thể tự thay nếu chậu mới cùng kích thước lỗ; chậu âm gắn dưới mặt đá thường phải có thợ đá.
Bài này giúp bạn phân biệt hỏng cả vòi hay chỉ hỏng một bộ phận, chọn vòi mới vừa với chậu cũ, các bước thay, cách xử lý mùi hôi và nước rút chậm ở xi phông, và những trường hợp nên dừng lại gọi thợ.
Thay cả vòi hay chỉ thay bộ phận
Không phải vòi rỉ nào cũng phải thay. Nước nhỏ giọt ở đầu vòi khi đã khoá thường do lõi van hoặc gioăng bên trong mòn; nhiều loại vòi tháo được tay gạt để thay lõi. Nếu tìm được lõi cùng loại, chi phí và công sức thấp hơn thay vòi. Vòi quá cũ, không rõ loại lõi, thân đã rỗ, mạ bong thì thay cả vòi hợp lý hơn.
Nước rỉ ở chân vòi trên mặt chậu thường do gioăng đế hoặc đai ốc giữ chân lỏng; siết lại hoặc thay gioăng. Nước rỉ dưới tủ thì lần theo từng khớp: đầu ống cấp mềm nối vào van khoá, đầu nối vào chân vòi, khớp xi phông, mối nối ống thoát vào tường. Đặt một tờ giấy khô dưới từng khớp sẽ chỉ ra chỗ rỉ nhanh hơn nhìn bằng mắt.
Ống cấp mềm có lớp bọc ngoài phồng, gỉ, nứt là dấu hiệu sắp vỡ; nên thay ngay, kể cả khi chưa rỉ, vì ống vỡ dưới tủ có thể làm ngập bếp trong lúc vắng nhà.
Đầu vòi phun tia lệch, yếu thường do cặn đóng ở lưới sục khí đầu vòi. Vặn đầu vòi ra, ngâm lưới trong giấm vài giờ, chải sạch, lắp lại là xong.
Chọn vòi mới cho vừa chậu và thói quen dùng
Trước khi mua, bạn đếm số lỗ trên chậu hoặc mặt bàn, kiểm tra có đường nước nóng hay không và đo khoảng không phía trên chậu.
| Thông số | Vì sao quan trọng | Cách kiểm tra |
|---|---|---|
| Số lỗ lắp vòi | Vòi một lỗ không che được chậu có ba lỗ và ngược lại | Nhìn mặt chậu, đếm lỗ đang có |
| Nước lạnh hay nóng lạnh | Vòi nóng lạnh cần hai đường cấp và hai van khoá | Đếm ống cấp dưới chậu |
| Chiều cao và tầm với đầu vòi | Quá thấp vướng nồi to; quá cao bắn nước ra ngoài | Đo từ mặt chậu tới đáy tủ trên, đo chiều dài lòng chậu |
| Kiểu tay gạt | Tay gạt bên cạnh cần khoảng trống phía sau để gạt hết | Đo khoảng cách từ lỗ tới tường |
| Vòi có dây rút | Tiện rửa chậu, cần chỗ trống dưới tủ cho dây và quả đối trọng | Xem dưới tủ có bị thùng rác, máy lọc nước chiếm chỗ |
| Kiểu nối ống cấp | Ống đi kèm vòi phải vừa ren van khoá cũ | Tháo một ống cũ mang theo khi mua |
Vòi có thân và đầu nối chắc, lõi van thay được về sau thường đáng tiền hơn vòi chỉ đẹp mặt. Không nêu thương hiệu ở đây; bạn xem kỹ thông số kỹ thuật và chính sách bảo hành.
Các bước tự thay vòi rửa bát
Chuẩn bị cờ lê điều chỉnh, cờ lê chuyên dụng cho đai ốc chân vòi nếu khe hẹp, băng tan, khăn, chậu hứng, đèn pin. Rồi làm theo thứ tự:
- Dọn hết đồ trong tủ dưới chậu, lót khăn và đặt chậu hứng.
- Khoá van góc cấp cho vòi; mở vòi để xả hết nước còn lại và kiểm tra van đã khoá kín.
- Nếu van góc không khoá được hoặc đã kẹt cứng, khoá van tổng của nhà; van góc hỏng nên thay luôn, việc này có thể cần thợ.
- Tháo ống cấp mềm khỏi van góc. Nước còn trong ống sẽ chảy ra, hứng bằng chậu.
- Nằm ngửa trong tủ, tháo đai ốc hoặc bát giữ chân vòi dưới mặt chậu, nhấc vòi cũ lên.
- Lau sạch quanh lỗ trên mặt chậu, cạo sạch cặn và gioăng cũ.
- Lắp ống cấp mềm vào chân vòi mới trước khi đặt vào lỗ, vì làm việc này trong tủ rất chật.
- Đặt vòi vào lỗ với gioăng đế, căn thẳng, siết đai ốc từ dưới lên vừa chặt.
- Nối ống cấp vào van góc; ren cần quấn băng tan thì quấn theo chiều vặn. Không siết quá tay làm vỡ đầu nối.
- Mở van từ từ, kiểm tra từng khớp bằng giấy khô, chạy nước vài phút, rồi kiểm tra lại sau vài giờ.
Nếu vòi mới có lưới lọc ở đầu ống, xả nước trong ống vài giây trước khi lắp đầu vòi để cát cặn trong đường ống không làm tắc lưới ngay lần đầu.
Chậu rửa: dương vành hay âm mặt quyết định độ khó
Chậu dương vành. Vành chậu nằm đè lên mặt bàn, giữ bằng các ke kẹp phía dưới và đường keo silicone. Thay chậu cùng kích thước lỗ khoét là việc tự làm được: tháo ống, nới ke, cắt đường silicone, nhấc chậu cũ, làm sạch, đặt chậu mới.
Chậu âm mặt. Chậu được dán và treo dưới mặt đá, mép đá lộ ra quanh lòng chậu. Tháo chậu thường phải tháo cả mặt đá hoặc có thợ đá xử lý keo và giá đỡ; người không chuyên không nên tự cạy.
Kích thước lỗ khoét là ràng buộc lớn nhất. Chậu mới nhỏ hơn lỗ cũ thì không che được; lớn hơn thì phải mở rộng lỗ, cần máy cắt đá và thợ. Đo kích thước lỗ chứ không chỉ đo chậu cũ.
Độ sâu chậu và chiều cao tủ. Chậu sâu hơn chiếm thêm chỗ dưới tủ, có thể vướng xi phông, máy lọc nước, thùng rác kéo. Kiểm tra trước khi đổi sang chậu sâu.
Chậu đá nhân tạo, chậu inox. Inox nhẹ, dễ lắp, chịu va đập; chậu đá nhân tạo nặng hơn, cần ke và giá đỡ chắc. Đọc hướng dẫn lắp của nhà sản xuất về loại keo và giá đỡ.
Xi phông, mùi hôi và nước rút chậm
Bộ ống cong dưới chậu, gọi là xi phông, luôn giữ một ít nước để chặn mùi từ cống. Mùi hôi và nước rút chậm thường xử lý được tại chỗ:
- Đặt chậu hứng dưới xi phông, đeo găng.
- Tháo các đai ốc nối của xi phông bằng tay hoặc cờ lê, đổ phần nước và cặn ra chậu hứng.
- Rửa sạch lòng ống bằng bàn chải dài; cặn mỡ trắng cứng là dấu hiệu đổ dầu mỡ xuống chậu thường xuyên.
- Kiểm tra gioăng các khớp, thay gioăng nứt hoặc biến dạng.
- Lắp lại, siết tay vừa chặt, đổ nước để kiểm tra rò.
- Nếu xi phông sạch mà nước vẫn rút chậm, tắc nằm ở đoạn ống sau tường; dùng dây thông cống loại tay quay cho đoạn ngắn, hoặc gọi thợ nếu không thông.
- Nếu chậu vẫn có mùi dù xi phông đầy nước, kiểm tra đoạn ống mềm có bị kéo thẳng làm mất đoạn cong giữ nước, hoặc mối nối vào tường bị hở.
Không đổ dầu mỡ thừa xuống chậu; để nguội, thấm bằng giấy và bỏ vào thùng rác. Hạn chế dùng hoá chất thông cống mạnh, vì chúng ăn mòn gioăng, ống nhựa cũ và gây bỏng nếu bắn ra.
Silicone quanh chậu và chống rò dưới tủ
Đường silicone quanh vành chậu và chân vòi là lớp chắn nước khỏi chảy xuống mép lỗ khoét. Khi silicone đen, bong, nước rò xuống tủ, ngấm vào đáy và vách gỗ công nghiệp. Làm lại: cắt bỏ đường cũ bằng dao, cạo sạch, lau cồn, để khô, dán băng dính hai bên đường bơm, bơm silicone chống nấm mốc, miết bằng ngón tay đeo găng nhúng nước xà phòng, bóc băng dính ngay.
Đáy thùng tủ dưới chậu nên có lớp lót chống nước rời: tấm nhựa hay khay có gờ, đặt sẵn để hứng nước rò và dễ nhìn thấy khi có sự cố. Đây là cách rẻ nhất để giữ thùng tủ không ngấm nước, phần mà khi hỏng phải thay tấm.
Bạn cũng nên có thói quen mở tủ kiểm tra dưới chậu vài tuần một lần, sờ tay vào các khớp nối. Rò rỉ nhỏ phát hiện sớm thường chỉ cần siết lại một đai ốc.
Với chậu dương vành, kiểm tra thêm các ke kẹp phía dưới: ke lỏng làm vành chậu nhấp nhô khi đặt nồi nặng, đường silicone bị kéo nứt nhanh. Siết đều các ke trước khi bơm silicone mới.
Nếu nhà có máy lọc nước đặt dưới chậu, đường ống nhỏ của máy và van chia nước là điểm rò hay gặp; lắp đúng theo hướng dẫn và kiểm tra sau khi thay lõi lọc.
Khi nào dừng lại và gọi thợ
Phần việc trên nằm trong khả năng người cẩn thận. Những trường hợp sau nên gọi thợ có chuyên môn:
- Không có van góc dưới chậu, hoặc van tổng không khoá kín được.
- Ống âm tường rò, tường quanh chậu ẩm, gạch phía dưới tủ ố nước.
- Muốn dời chậu sang vị trí khác hoặc thêm đường nước, đường thoát mới.
- Thay chậu âm mặt đá, mở rộng lỗ khoét.
- Đấu máy rửa bát, máy nước nóng vào đường nước bếp; phần điện của máy nước nóng, máy rửa bát và máy huỷ rác bắt buộc thợ điện.
- Ren van, đầu ống đã gỉ, toét, vặn không ra mà phải dùng lực lớn có nguy cơ gãy ống trong tường.
Hỏi thợ báo giá theo hạng mục, gồm vật tư phụ như van, ống, gioăng; và thoả thuận về bảo hành chỗ rò sau khi lắp. Giữ lại hộp và giấy hướng dẫn của vòi, chậu để tra lõi thay thế về sau.
Câu hỏi thường gặp
Thay vòi rửa bát có cần khoá van tổng không?
Không cần nếu van góc dưới chậu khoá kín. Khoá van góc, mở vòi kiểm tra không còn nước chảy là đủ. Van góc kẹt, khoá không kín hay nhà không có van góc thì phải khoá van tổng trước khi tháo.
Vòi mới có dùng lại ống cấp cũ được không?
Không nên. Ống cấp mềm cũ đã lão hoá, gioăng bên trong chai cứng, dễ rỉ ở mối nối mới. Phần lớn vòi bán kèm ống; nếu không, mua ống mới đúng chiều dài và kiểu ren.
Vì sao vòi mới lắp xong nước chảy yếu?
Thường do cát, cặn trong đường ống bị đẩy vào lưới lọc ở đầu ống hoặc đầu vòi sau khi tháo lắp. Tháo đầu vòi vệ sinh lưới; nếu vẫn yếu, kiểm tra van góc đã mở hết chưa và ống cấp có bị gập dưới tủ không.
Chậu rửa bị trầy xước có làm mới được không?
Chậu inox có thể làm mờ đều vết xước nhẹ bằng miếng chà mịn theo hướng sợi và chất làm sạch inox. Chậu đá nhân tạo có loại chất đánh bóng riêng theo hướng dẫn nhà sản xuất. Vết lõm, nứt thì phải thay chậu.
Có nên lắp vòi rửa bát cảm ứng khi làm mới bếp?
Vòi cảm ứng cần nguồn pin hoặc điện; loại dùng điện lưới phải do thợ điện đấu nối và có biện pháp chống nước. Cân nhắc độ nhạy, chi phí thay pin hay bộ cảm biến, và khả năng sửa chữa sau này so với vòi gạt thông thường.
Chậu rửa có mùi hôi dù đã rửa xi phông thì sao?
Kiểm tra đoạn ống mềm có giữ được đoạn cong chứa nước không, mối nối vào ống thoát tường có kín không, và lỗ tràn trên chậu có bẩn không. Mùi vẫn còn thì có thể do ống thoát chung bị thiếu thông hơi, việc này cần thợ kiểm tra.