Dán decal, hay dán phim nhựa có keo sẵn, là cách làm mới tủ bếp nhanh và ít bụi nhất: không chà nhám nhiều, không mùi sơn, một người làm trong một hai ngày. Phim hợp với cánh tủ còn phẳng, chưa phồng mép, bề mặt nhẵn như melamine, laminate, sơn cũ còn chắc. Kết quả đẹp hay xấu nằm ở ba thứ: bề mặt sạch dầu tuyệt đối, phim đủ dày có rãnh thoát khí, và cách xử lý góc mép.
Phim không phải vật liệu vạn năng. Sát bếp nấu nó dễ co, ố; trong thùng tủ dưới chậu nó giữ ẩm; trên mặt bàn khu chặt thái nó bị cứa rách. Bài này giúp bạn chọn phim theo vị trí, làm từng bước, và biết trước cách bóc ra khi cần trả lại hiện trạng.
Dán phim hợp với tủ bếp nào, không hợp với tủ nào
Phim dán bám tốt nhất trên bề mặt nhẵn, không xốp, sạch dầu: melamine, laminate, kính, kim loại sơn tĩnh điện, sơn cũ bám chắc. Trên gỗ tự nhiên chưa phủ hoặc đã chà mộc, keo ngấm vào thớ gỗ và bám kém; cần một lớp lót hoặc vecni trước. Trên cánh có hoa văn nổi, phào chỉ sâu, phim phải kéo giãn nhiều, dễ nhăn và bung ở chỗ lõm.
Cánh tủ phồng mép, bong lớp phủ hay có vết nứt sẽ in rõ qua phim, mép phồng còn đẩy phim bung ra sau vài tuần. Những cánh này nên thay trước khi nghĩ tới chuyện dán.
Dán phim đặc biệt hợp với nhà thuê và người muốn đổi màu nhanh: không phải chà phá bề mặt, khi cần có thể bóc ra. Tuy vậy "bóc ra không để lại dấu" không phải lúc nào cũng đúng; keo có thể kéo theo lớp phủ cũ yếu, nhất là trên cánh đã lâu năm. Thử dán một miếng nhỏ ở mặt trong cánh, để một hai tuần rồi bóc thử, là cách biết trước mà không mất gì.
So với sơn, phim cho bề mặt đều màu ngay và không phụ thuộc tay nghề lăn sơn, nhưng mối nối, góc cạnh là điểm yếu: cạnh cánh hay va chạm sẽ sờn trước. Với tủ dùng nấu nướng nhiều, bạn nên coi phim là giải pháp vài năm chứ không lâu như cánh mới.
Một cách đánh giá nhanh trước khi mua phim: lấy móng tay miết dọc mép từng cánh. Mép còn liền, không có gờ, không có khe giữa chỉ dán cạnh và mặt cánh thì phim sẽ bám tốt. Mép đã hở, sờ thấy gờ hay lớp chỉ dán cạnh lỏng thì phải dán lại chỉ cạnh bằng keo phù hợp, kẹp chặt chờ khô, rồi mới dán phim bọc qua.
Chọn phim theo đặc tính, không theo hoa văn
Hoa văn và màu là chuyện sở thích. Điều quyết định độ bền là cấu tạo phim. Khi chọn, bạn hỏi người bán hoặc đọc thông số các điểm sau:
| Đặc tính | Vì sao quan trọng | Nên chọn |
|---|---|---|
| Độ dày phim | Phim mỏng lộ mọi gợn của bề mặt, dễ rách khi kéo góc | Loại dày, cầm thấy đứng tay |
| Rãnh thoát khí trong lớp keo | Giúp gạt bọt khí ra ngoài dễ, người mới ít bị phồng | Có rãnh thoát khí |
| Keo dán lại được trong thời gian đầu | Cho phép bóc lên chỉnh lại khi dán lệch | Có, với người lần đầu dán |
| Bề mặt phim | Mặt sần nhẹ giấu vết xước và vân tay; mặt bóng lộ gợn | Mờ hoặc sần nhẹ cho cánh hay cầm |
| Khả năng chịu nhiệt, ẩm theo nhà sản xuất | Gần bếp, gần chậu rửa phim chịu điều kiện khắc nghiệt | Ghi rõ dùng cho bếp, chịu ẩm |
| Lớp lót giấy có kẻ ô | Giúp cắt thẳng, đo đúng mà không cần thước dài | Có kẻ ô |
Mua dư khoảng một phần mười diện tích để bù chỗ cắt hỏng và giữ lại một ít để dặm sau này; phim khác lô có thể lệch màu nhẹ.
Dụng cụ và chuẩn bị bề mặt
Dụng cụ đơn giản nhưng thiếu một món là kết quả kém đi rõ. Bạn chuẩn bị:
- Gạt nhựa có viền nỉ để không xước phim; khăn sợi nhỏ sạch.
- Dao rọc giấy lưỡi mới và nhiều lưỡi thay; lưỡi cùn làm rách mép phim.
- Thước kim loại dài, bút chì, kéo.
- Máy sấy tóc hoặc máy thổi nhiệt để hơ mềm phim ở góc, dùng nhiệt độ vừa.
- Dung dịch tẩy dầu và cồn lau bề mặt lần cuối trước khi dán.
- Bột trám hoặc keo trám để vá vết mẻ, giấy nhám mịn để chà phẳng chỗ vá.
- Tua vít để tháo cánh, tay nắm; túi nhỏ để cất vít theo từng cánh.
Chuẩn bị bề mặt quyết định phần lớn kết quả. Tẩy dầu kỹ bằng dung dịch kiềm, lau nước sạch, chờ khô hẳn, rồi lau cồn ngay trước khi dán. Vết mẻ, lỗ vít cũ phải trám phẳng và chà mịn vì phim in rõ mọi chỗ lồi lõm. Cánh melamine quá bóng nên chà rất nhẹ bằng nhám mịn để keo có chỗ bám.
Các bước dán một cánh tủ phẳng
Cánh tháo ra đặt nằm trên bàn sẽ dễ dán gấp nhiều lần so với dán tại chỗ. Trình tự cho một cánh phẳng:
- Đo cánh, cắt phim rộng hơn mỗi cạnh vài centimet để bọc qua mép ra mặt sau.
- Bóc lớp giấy lót ở một đầu khoảng một bàn tay, không bóc hết một lúc.
- Đặt mép phim thẳng theo cạnh cánh, gạt từ giữa ra hai bên để cố định đầu tiên.
- Một tay kéo dần giấy lót phía dưới, tay kia gạt từ giữa ra ngoài theo hình xương cá, mỗi lượt chồng lên lượt trước.
- Gặp bọt khí thì gạt về phía mép gần nhất; bọt nhỏ còn sót thì châm bằng mũi kim rồi miết phẳng.
- Ở bốn góc, cắt chéo phần phim thừa, hơ ấm, kéo bọc qua mép rồi miết chặt ra mặt sau.
- Cắt phim thừa ở mặt sau bằng dao sắc, chừa lại một dải đủ bám.
- Định vị lỗ tay nắm từ mặt sau, đâm thủng bằng mũi dao, cắt chữ thập nhỏ rồi bắt vít.
- Hơ nhẹ toàn bộ mép cánh một lượt cuối và miết lại để keo bám chắc.
Thùng tủ dán tại chỗ thì đi từ trên xuống, dán mặt đứng trước, mặt trên sau, để mối nối nằm ở chỗ khuất tầm mắt và không hứng nước chảy vào.
Xử lý góc, mép và cánh có chỉ nổi
Mép cánh là chỗ hỏng đầu tiên. Phim cắt sát đúng mép sẽ bị tay và đồ vật đẩy bung. Luôn bọc qua mép ra mặt sau, mối cắt nằm ở mặt sau chứ không nằm trên cạnh.
Góc ngoài cần nhiệt. Hơ ấm phim cho mềm, kéo vừa phải để ôm góc. Kéo quá căng phim mỏng đi, đổi màu và sau một thời gian co lại làm hở góc.
Góc trong cắt chứ không kéo. Ở góc lõm, rạch một đường nhỏ cho phim nằm phẳng vào hai mặt, rồi miết chặt. Kéo ép phim vào góc lõm sẽ để lại khoảng rỗng, ấn vào lún.
Cánh có phào chỉ. Dán theo từng mặt phẳng, dùng nhiệt để phim ôm đường chỉ, miết bằng đầu ngón tay đeo găng vải. Rãnh sâu hơn một đốt ngón tay thì thường không đẹp, cân nhắc sơn.
Nối hai tấm phim. Với mặt rộng hơn khổ phim, cho hai tấm chồng nhau, cắt một nhát xuyên cả hai lớp bằng thước, bỏ phần thừa để mối nối khít. Vân gỗ phải chạy cùng chiều.
Khe cánh sau khi dán. Phim bọc qua mép làm cánh dày thêm chút ít. Nếu hai cánh cạnh nhau cọ vào nhau, chỉnh bản lề lùi nhẹ thay vì cắt bỏ phim ở mép.
Chỗ không nên dán và cách bảo vệ vùng nóng ẩm
Sát bếp nấu. Mặt cánh và vách tủ ngay cạnh bếp gas, phía trên nồi cơm, lò nướng chịu nhiệt và hơi nóng liên tục; phim có thể co, phồng, ố vàng, keo chảy. Giữ khoảng cách an toàn theo khuyến cáo của bếp và nhà sản xuất phim, hoặc để nguyên vật liệu cũ ở những mặt đó, hay ốp tấm chắn nhiệt phù hợp.
Trong thùng tủ dưới chậu rửa. Nước rò hay hơi ẩm bị phim giữ lại ở mặt dưới, gỗ công nghiệp phía trong âm thầm ngấm nước. Khu này nên dùng tấm lót chống nước rời, nhìn thấy được khi có rò rỉ.
Mặt bàn nơi chặt thái, đặt nồi nóng. Phim bị cứa, cháy xém. Nếu muốn đổi màu mặt bàn tạm thời, chỉ dán ở đoạn ít dùng và luôn dùng thớt, lót nồi.
Mép dưới cánh tủ sát sàn. Nước lau nhà đọng ở đây, phim bọc mép bị hở dần. Bơm một đường silicone trong mảnh dọc mép dưới, hoặc chấp nhận mép dưới là chỗ dặm lại theo định kỳ.
Vệ sinh phim bằng khăn ẩm và nước rửa chén pha loãng; tránh dung môi mạnh, miếng cọ ráp và nước quá nóng vì chúng làm phim bạc màu, mất độ bám.
Bóc phim khi trả nhà hoặc muốn đổi màu
Khi bóc, hơ ấm từng đoạn để keo mềm, rồi kéo phim lùi về sau theo góc thấp, gần như song song với mặt cánh. Kéo chậm và đều; giật mạnh dễ kéo theo lớp phủ cũ. Keo sót lại lau bằng khăn có dầu ăn hoặc chất tẩy keo phù hợp với bề mặt, rồi tẩy sạch dầu lần nữa.
Với nhà thuê, trước khi dán bạn nên trao đổi với chủ nhà về việc dán và cam kết hoàn trạng, chụp ảnh hiện trạng cánh trước khi làm. Theo nguyên lý chung của hợp đồng thuê nhà, bên thuê trả lại nhà trong tình trạng như khi nhận, trừ hao mòn tự nhiên; vết hỏng do bóc phim kéo theo lớp phủ có thể bị coi là hư hỏng do bên thuê. Thoả thuận rõ từ đầu giúp tránh tranh cãi về sau.
Nếu dán đè lên lớp phim cũ, kết quả thường kém: mép phim cũ in qua, độ bám phụ thuộc lớp keo bên dưới. Bóc lớp cũ, làm sạch, rồi mới dán lớp mới là cách chắc chắn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Decal tủ bếp dùng được bao lâu?
Tuỳ chất lượng phim, chuẩn bị bề mặt và vị trí. Mặt cánh xa bếp, ít va chạm có thể giữ đẹp nhiều năm; mép cánh hay cầm và vùng gần bếp nấu xuống cấp sớm hơn. Giữ lại phim dư để dặm từng cánh khi cần.
Có thể dán decal lên mặt đá bếp không?
Có thể dán tạm để đổi màu, nhưng mặt bàn chịu dao, nồi nóng và nước liên tục nên phim xuống cấp nhanh. Nếu mặt đá chỉ xỉn và ố, làm sạch sâu và đánh bóng thường cho kết quả bền hơn phủ phim.
Dán decal tại chỗ không tháo cánh được không?
Được với cánh nhỏ, nhưng khó bọc mép và dễ lệch hơn. Tháo cánh chỉ mất vài phút mỗi chiếc với tua vít, đặt nằm trên bàn sẽ giúp gạt bọt khí và xử lý góc dễ hơn nhiều, đặc biệt với người lần đầu dán.
Vì sao dán xong vài ngày phim lại phồng bọt?
Thường do còn dầu hoặc ẩm trên bề mặt, hoặc khí thoát ra từ bột trám chưa khô, hoặc phim bị kéo căng quá ở góc rồi co lại. Bọt nhỏ châm kim rồi miết phẳng; phồng lớn phải bóc đoạn đó, làm sạch và dán lại.
Decal có làm tay nắm tủ khó lắp lại không?
Không nếu bạn định vị lỗ từ mặt sau và chỉ cắt lỗ nhỏ vừa đủ. Đặt vòng đệm hoặc đế tay nắm đè lên mép cắt sẽ che kín và giữ phim không tưa. Đừng khoét lỗ to hơn chân vít.
Có nên dán decal lên cánh kính tủ bếp?
Kính là bề mặt dễ dán và bóc. Phim mờ trên cánh kính giúp che đồ bên trong mà vẫn giữ ánh sáng. Dùng nước xà phòng loãng phun lên kính trước khi dán để có thời gian chỉnh vị trí, rồi gạt nước ra từ giữa.