Bếp nhà thuê vẫn làm mới được, chỉ khác là mọi thay đổi phải tính tới ngày trả nhà. Nguyên tắc dễ nhớ: những gì tháo ra mang đi được thì tự làm; những gì thay đổi bề mặt, kết cấu hay thiết bị của chủ nhà thì hỏi trước, tốt nhất có thoả thuận bằng văn bản hoặc tin nhắn rõ ràng; và gas, điện, đục tường thì không tự làm trong bất kỳ trường hợp nào.
Bài này tóm tắt nguyên lý quyền và nghĩa vụ hoàn trạng của người thuê, chia việc làm mới bếp theo mức cần xin phép, gợi ý cách ghi nhận hiện trạng để bảo vệ tiền cọc, và các giải pháp không khoan, không sơn mà vẫn làm bếp dễ dùng hơn. Đây là thông tin chung, không thay cho việc đọc kỹ hợp đồng thuê của chính bạn.
Nguyên lý: giữ gìn, hỏi trước khi thay đổi, trả lại như khi nhận
Theo nguyên lý chung của pháp luật dân sự về thuê nhà, người thuê có nghĩa vụ giữ gìn nhà và đồ dùng đi kèm, sửa những hư hỏng do mình gây ra, và khi hết hạn trả lại nhà trong tình trạng như lúc nhận, trừ hao mòn tự nhiên do sử dụng bình thường. Muốn sửa chữa, cải tạo, thay đổi nhà thuê, người thuê cần được bên cho thuê đồng ý. Chi tiết cụ thể, như ai chịu sửa gì, tiền cọc được trừ trong trường hợp nào, nằm trong hợp đồng thuê.
Hao mòn tự nhiên là những thay đổi đến từ việc dùng bình thường theo thời gian: sơn tủ bạc màu, bản lề lỏng, vòi mòn lõi. Hư hỏng do người thuê là những thứ ngoài mức dùng bình thường: lỗ khoan không trám, mặt đá nứt do đặt vật nặng, cánh tủ phồng do để nước rò lâu không báo.
Ranh giới giữa hai loại không phải lúc nào cũng rõ, và đây là nguồn tranh cãi phổ biến khi trả nhà. Cách bảo vệ cả hai bên là ghi nhận hiện trạng lúc nhận nhà, xin đồng ý trước khi thay đổi, và giữ lại bằng chứng cho từng thoả thuận.
Hợp đồng thuê của bạn có thể có điều khoản riêng, chặt hoặc thoáng hơn nguyên lý chung. Đọc lại phần nghĩa vụ của bên thuê, sửa chữa, hoàn trạng và tiền cọc trước khi bắt tay làm. Khi có tranh chấp lớn, tham khảo người có chuyên môn pháp lý.
Chia việc theo mức cần xin phép
Bảng dưới là cách phân loại thường gặp, giúp bạn biết khi nào chỉ cần tự làm, khi nào phải nhắn chủ nhà. Hợp đồng của bạn có quy định khác thì theo hợp đồng.
| Mức | Ví dụ việc làm mới bếp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tự làm, không ảnh hưởng nhà | Vệ sinh sâu, sắp xếp lại, kệ đứng, xe đẩy, thảm, móc dán chịu lực, đèn rời dùng pin | Mang đi được khi chuyển nhà |
| Nên báo chủ nhà | Thay tay nắm, thay vòi rửa bát, thay lõi vòi, chỉnh bản lề, thay ống cấp mềm | Cất lại đồ cũ để lắp trả nếu chủ nhà muốn |
| Cần đồng ý rõ ràng | Dán phim tủ, sơn tủ, ốp tường, thay cánh tủ, khoan tường gắn kệ | Thoả thuận về để lại hay hoàn trạng |
| Không tự làm | Đấu nối điện, đường gas, đục tường, dời chậu rửa, thay mặt đá | Cần chủ nhà quyết và thợ có chuyên môn |
Với các việc ở mức "nên báo", một tin nhắn mô tả việc định làm và cam kết giữ đồ cũ thường là đủ; chủ nhà cũng có thể chủ động sửa vì đó là hao mòn tự nhiên thuộc phần của họ.
Trước khi làm: ghi nhận hiện trạng và xin đồng ý
Mười lăm phút chuẩn bị ở bước này có thể quyết định bạn lấy lại đủ tiền cọc hay không:
- Tìm lại biên bản bàn giao lúc nhận nhà, nếu có; đối chiếu tình trạng bếp lúc đó và hiện tại.
- Chụp ảnh và quay video toàn bộ bếp, mở từng tủ, cận cảnh các vết hỏng có sẵn; giữ nguyên tệp gốc có ngày giờ.
- Liệt kê việc định làm, kèm ảnh minh hoạ vật liệu, màu, vị trí.
- Nhắn chủ nhà mô tả cụ thể từng việc, hỏi rõ: có đồng ý không, khi trả nhà để lại hay hoàn trạng, ai chịu chi phí.
- Giữ lại tin nhắn trả lời; với việc lớn như sơn tủ, ốp tường, đề nghị ghi thành phụ lục hoặc văn bản ngắn có chữ ký hai bên.
- Cất cẩn thận mọi bộ phận tháo ra như tay nắm, vòi, cánh tủ cũ vào hộp có ghi chú.
- Báo ngay cho chủ nhà khi phát hiện rò nước, hỏng bản lề, chập điện trong lúc làm, thay vì tự xử lý phần không thuộc mình.
Ghi nhận rõ ràng không chỉ bảo vệ người thuê. Chủ nhà cũng biết chính xác nhà mình đã thay đổi những gì, và có cơ sở để giữ lại những cải thiện họ thấy có giá trị.
Giải pháp làm mới mà không để lại dấu
Xe đẩy và kệ đứng. Xe đẩy nhiều tầng có bánh xe, kệ đứng cạnh tủ lạnh thêm chỗ cất và mặt làm việc mà không động vào tường. Chọn loại có khoá bánh và kệ có gờ.
Móc dán và thanh treo dán. Loại dán chịu lực dùng được cho khăn, muôi, giẻ trên gạch men phẳng, sạch dầu. Đọc tải trọng và cách gỡ; gỡ đúng cách thường không để lại dấu.
Đèn rời dưới tủ trên. Đèn thanh dùng pin sạc gắn bằng nam châm hoặc băng dính giúp mặt bàn sáng hơn mà không phải đi dây điện.
Tay nắm thay thế. Thay tay nắm cùng khoảng cách lỗ, giữ bộ cũ trong hộp. Đây là thay đổi nhỏ nhưng làm cánh tủ cũ trông khác hẳn.
Lót tủ và lót mặt bàn. Tấm lót cao su, tấm nhựa trong tủ dưới chậu và ngăn kéo bảo vệ tủ khỏi nước, dầu; khi đi thì gỡ ra, tủ sạch như cũ.
Phim mờ cho cánh kính. Phim dán kính dùng nước dễ gỡ hơn phim dán keo lên gỗ, giúp che đồ bên trong tủ kính.
Thảm bếp và đồ dùng đổi màu. Thảm chống trơn, khăn, rổ, hộp đựng cùng tông màu làm bếp đồng bộ hơn mà không phải sơn gì.
Khoan hay không khoan
Nhiều chủ nhà chấp nhận vài lỗ khoan gắn kệ nếu được hỏi trước và lỗ được trám lại khi trả nhà. Nếu được phép khoan, khoan vào ron gạch thay vì giữa mặt viên gạch: ron dễ trám lại và khó nhìn thấy hơn, còn viên gạch nứt khi khoan thì phải thay viên, rất khó tìm đúng mẫu cũ.
Trước khi khoan, dò vị trí đường ống nước và dây điện âm. Tránh khoan thẳng hàng phía trên, phía dưới ổ cắm, công tắc và vòi nước, nơi đường ống, dây thường đi qua. Đeo kính, dùng mũi khoan đúng loại vật liệu, và ngắt cầu dao khu bếp nếu khoan gần ổ điện.
Khi trả nhà, rút tắc kê, trám lỗ bằng bột trám hoặc keo ron cùng màu, lau sạch. Ghi trong thoả thuận ai chịu việc trám lỗ để không phải tranh cãi lúc kiểm nhà.
Nếu chủ nhà không đồng ý khoan, các giải pháp ở mục trước, kết hợp sắp xếp lại bên trong tủ, đã có thể thay đổi đáng kể cách bếp vận hành. Không lén khoan rồi định trám lại khi đi: lỗ trám vẫn thường nhìn thấy được, và mất lòng tin thì phần còn lại của tiền cọc cũng khó bàn.
Bàn với chủ nhà: biến việc làm mới thành có lợi cho cả hai
Một số việc làm mới bếp thật ra tăng giá trị căn nhà cho chủ: sơn lại tủ cũ, thay vòi, thay bản lề, ốp kính tường bếp. Khi đề xuất, bạn có thể trình bày theo hướng đó: mô tả hiện trạng kèm ảnh, đề xuất phương án cụ thể, và hỏi chủ nhà muốn chia chi phí thế nào.
Các hình thức thoả thuận hay gặp: chủ nhà chịu vật liệu, người thuê bỏ công; người thuê tự làm và trừ một phần vào tiền thuê; hoặc người thuê tự chịu, đổi lại không phải hoàn trạng khi đi. Hình thức nào cũng nên ghi lại rõ ràng, kèm mô tả màu, vật liệu, phạm vi.
Phần hao mòn tự nhiên như vòi rỉ do mòn lõi, bản lề gãy do dùng lâu, ống cấp mềm lão hoá thường thuộc trách nhiệm sửa của bên cho thuê theo nhiều hợp đồng. Báo cho chủ nhà trước khi tự sửa, để họ quyết định tự xử lý hay đồng ý cho bạn làm và hoàn lại chi phí.
Nếu chủ nhà từ chối, tôn trọng quyết định đó và quay về các giải pháp tháo lắp được. Một mối quan hệ thuê nhà êm thấm thường giá trị hơn một cánh tủ đổi màu.
Khi trả nhà: danh sách hoàn trạng phần bếp
Trước ngày bàn giao, đi qua danh sách này để buổi kiểm nhà diễn ra nhanh:
- Gỡ móc dán, thanh treo, đèn rời đúng cách; lau sạch vết keo nếu còn.
- Lắp lại tay nắm, vòi, cánh tủ cũ nếu thoả thuận là hoàn trạng; kiểm tra không rò nước sau khi lắp.
- Trám các lỗ khoan đã được phép, lau sạch.
- Bóc phim dán nếu thoả thuận là bóc; làm theo cách hơ ấm kéo chậm để không kéo theo lớp phủ.
- Vệ sinh sâu tủ, mặt bàn, tường bếp, máy hút mùi, xi phông chậu rửa.
- Chụp ảnh, quay video hiện trạng lúc trả, đặt cạnh ảnh lúc nhận để đối chiếu.
- Mời chủ nhà kiểm cùng, ghi biên bản bàn giao lại, ghi rõ những gì thống nhất để lại.
Những cải thiện chủ nhà đồng ý giữ lại nên được ghi trong biên bản trả nhà, để không ai bị hiểu nhầm là chưa hoàn trạng.
Câu hỏi thường gặp
Chủ nhà có được trừ tiền cọc vì tủ bếp cũ đi không?
Thông thường tủ cũ đi do dùng bình thường theo thời gian là hao mòn tự nhiên, không phải hư hỏng do người thuê. Tuy vậy cách xử lý tiền cọc phụ thuộc hợp đồng của bạn; ảnh hiện trạng lúc nhận nhà là bằng chứng quan trọng khi hai bên đánh giá.
Dán phim tủ bếp nhà thuê có cần hỏi chủ nhà không?
Nên hỏi. Phim có thể bóc ra, nhưng keo đôi khi kéo theo lớp phủ cũ, đặc biệt trên tủ lâu năm. Thoả thuận trước về việc dán, màu, và để lại hay bóc khi trả nhà giúp tránh tranh cãi về sau.
Tự thay vòi rửa bát bị hỏng có được chủ nhà hoàn tiền không?
Tuỳ hợp đồng và thoả thuận. Vòi hỏng do mòn thường thuộc phần hao mòn tự nhiên; bạn nên báo chủ nhà trước, hỏi họ tự sửa hay đồng ý cho bạn thay và hoàn chi phí, giữ hoá đơn hoặc ảnh vòi cũ, vòi mới.
Thoả thuận qua tin nhắn với chủ nhà có giá trị không?
Tin nhắn ghi rõ nội dung đồng ý là bằng chứng hữu ích về những gì hai bên đã thống nhất. Với việc lớn, ảnh hưởng nhiều tới nhà, một văn bản ngắn có chữ ký hai bên hoặc phụ lục hợp đồng rõ ràng hơn. Hỏi người có chuyên môn pháp lý khi có tranh chấp.
Có nên làm mới bếp nhà thuê nếu chỉ ở một năm?
Nên tập trung vào giải pháp tháo lắp được và rẻ: vệ sinh sâu, sắp xếp lại, xe đẩy, đèn rời, móc dán. Những việc đòi hoàn trạng như sơn, dán phim, ốp tường tốn công hai lần cho thời gian ngắn, trừ khi chủ nhà đồng ý để lại.
Làm mới bếp nhà thuê có cần báo ban quản lý chung cư không?
Việc vệ sinh, sắp xếp không cần. Việc có thi công gây ồn, khoan, vận chuyển vật liệu hay rác vụn thường phải đăng ký với ban quản lý theo nội quy toà nhà. Có nơi yêu cầu chủ căn hộ đứng tên đăng ký, nên bạn hỏi ban quản lý và báo chủ nhà trước.