Mảng tường giữa mặt bàn và tủ trên là chỗ cũ đi nhanh nhất trong bếp: gạch lỗi mốt, ron đen, dầu bám không tẩy hết. Bạn có thể làm mới nó mà không đục gạch cũ, bằng cách ốp kính cường lực sơn màu, dán gạch mỏng đè lên, gắn tấm ốp, hoặc sơn gạch ở những vùng xa bếp nấu. Điều kiện chung là gạch cũ phải còn bám chắc vào tường và tường không ẩm.
Mỗi phương án có giới hạn riêng về nhiệt, độ dày và cách xử lý ổ cắm. Bài này giúp bạn kiểm tra tường, chọn cách phù hợp, và biết phần nào cần thợ: cắt kính, dời ổ cắm luôn là việc của người có chuyên môn.
Ba thứ phải kiểm tra trước khi ốp đè
Gạch cũ còn bám chắc không. Dùng cán tua vít gõ nhẹ khắp mảng tường. Tiếng gõ đanh, đều là gạch bám tốt; tiếng bộp, rỗng là gạch đã bong lớp vữa phía sau. Vài viên rỗng có thể gỡ ra, trát lại cho phẳng; cả mảng rỗng thì ốp đè lên chỉ làm tăng trọng lượng trên một lớp đã yếu, nên xử lý lớp cũ trước.
Tường có ẩm không. Ron đen loang theo mảng từ dưới lên, vữa bở, mùi ẩm, hay gạch đổ mồ hôi khi trời không nồm là dấu hiệu tường ngấm nước từ phía khác, có thể do ống âm hay tường ngoài. Đây là việc sửa nhà, phải tìm và chữa nguồn ẩm trước; ốp kín lên tường ẩm sẽ làm nấm mốc phát triển phía sau lớp mới.
Ổ cắm, công tắc, đường ống nằm ở đâu. Mọi lớp ốp đè đều làm mặt tường dày thêm, nên ổ cắm sẽ bị lún vào trong nếu không chỉnh. Đánh dấu vị trí từng ổ, đo khoảng cách tới mép mặt bàn và tủ trên, chụp ảnh. Nếu muốn thêm hay dời ổ cắm, đây là lúc hẹn thợ điện, trước khi ốp.
Cuối cùng, nghĩ trước về chiều cao mảng ốp. Phần lớn bếp ốp từ mặt bàn tới đáy tủ trên; nếu bếp không có tủ trên, bạn quyết định ốp tới đâu cho mép trên dừng ở một đường hợp lý như mép cửa sổ hay đáy máy hút mùi.
Ngoài ra, đo độ phẳng bằng thước dài áp lên tường: gạch cũ vênh nhiều sẽ in qua gạch mỏng và làm kính không áp sát. Chỗ vênh lớn cần mài hoặc trám trước.
So sánh các cách ốp đè lên tường bếp cũ
Bảng so sánh các phương án phổ biến theo tiêu chí quan trọng với bếp gia đình:
| Phương án | Ưu điểm | Hạn chế | Tự làm được không |
|---|---|---|---|
| Kính cường lực sơn màu mặt sau | Liền tấm, không ron, rất dễ lau | Phải đo chính xác, khoét lỗ trước khi đưa vào lò cường lực | Thợ đo và lắp |
| Gạch mỏng dán đè bằng keo | Đổi hẳn kiểu gạch, chịu nhiệt tốt | Có ron, tăng độ dày, mép cần nẹp | Người khéo tay làm được |
| Tấm ốp đá mỏng, tấm giả đá | Ít ron, nhìn liền khối | Cắt khó, cần keo phù hợp, chú ý nhiệt | Nên thuê thợ |
| Tấm nhựa giả gạch | Nhẹ, nhanh, rẻ công | Không hợp sát lửa gas, dễ biến dạng do nhiệt | Tự làm được, chỉ cho vùng xa bếp |
| Sơn gạch men | Giữ nguyên độ dày, đổi màu nhanh | Chịu nhiệt, chịu chà kém hơn gạch, ron vẫn lộ | Tự làm được, vùng xa bếp |
Khu sát bếp gas là vùng khắc nghiệt nhất: nhiệt cao, lửa táp, dầu bắn. Kính cường lực hoặc gạch là hai lựa chọn hợp lý cho khu này. Dù chọn gì, giữ khoảng cách giữa vật liệu ốp và bếp theo khuyến cáo của nhà sản xuất bếp và vật liệu.
Kính cường lực ốp bếp: những điều cần biết trước khi đặt
Kính cường lực không cắt, không khoan được sau khi ra lò. Kính được gia nhiệt rồi làm nguội nhanh để thành kính cường lực; sau bước đó cắt hay khoan là vỡ vụn cả tấm. Mọi lỗ ổ cắm, lỗ vòi, góc vát phải gia công trước khi vào lò. Đo sai một lỗ là phải làm lại cả tấm; vì vậy để thợ kính đo tại chỗ, sau khi đã chốt vị trí ổ cắm.
Màu nằm ở mặt sau. Kính ốp bếp thường được sơn màu ở mặt sau. Kính trong thông thường có ánh xanh ở cạnh, làm các màu sáng ngả xanh; nếu muốn trắng hay màu nhạt chuẩn, hỏi thợ về loại kính siêu trong.
Dán bằng keo phù hợp, không dùng keo bất kỳ. Keo không tương thích có thể ăn mòn lớp sơn mặt sau, để lại vết loang nhìn thấy qua kính. Thợ kính thường có loại keo dành riêng; bạn hỏi rõ.
Tường phải phẳng và sạch. Kính là tấm cứng, không uốn theo tường vênh. Gạch cũ phẳng, sạch dầu là nền tốt; ron sâu không ảnh hưởng vì keo bám vào mặt gạch.
Mối nối và chia tấm. Mảng tường dài thường phải chia làm nhiều tấm; bàn với thợ để mối nối rơi vào chỗ khuất như sau máy hút mùi hoặc cạnh tủ lạnh.
Nhà thuê. Kính dán keo lên gạch khó tháo mà không hỏng gạch; cần chủ nhà đồng ý và thoả thuận về việc để lại hay hoàn trạng.
Dán gạch mỏng đè lên gạch cũ
Nếu bạn thích gạch hơn kính, gạch mỏng dán đè là cách đổi hẳn diện mạo mà vẫn chịu nhiệt tốt. Trình tự:
- Tẩy sạch dầu mỡ mảng tường bằng chất tẩy kiềm, rửa lại nước sạch, để khô hoàn toàn.
- Gỡ và trát lại các viên gạch rỗng; mài các chỗ vênh.
- Tăng độ bám của mặt gạch men cũ: chà nhám hoặc dùng lớp lót bám dính theo khuyến cáo của loại keo dán gạch sẽ dùng.
- Ngắt cầu dao khu bếp, nhờ thợ điện tháo mặt ổ cắm và lắp bộ nâng đế cho ổ cắm theo độ dày lớp mới.
- Kẻ đường mốc ngang ở hàng gạch đầu tiên trên mặt bàn, bắt đầu từ giữa mảng để hai đầu cắt đều.
- Trét keo dán gạch lên tường bằng bay răng cưa, dán gạch, ấn và dịch nhẹ cho keo ăn đều, đặt ke cân ron.
- Cắt gạch quanh ổ cắm, đo hai lần trước khi cắt.
- Chờ keo khô theo hướng dẫn, miết ron, lau sạch vệt ron trên mặt gạch trước khi khô cứng.
- Bơm silicone ở chỗ tiếp giáp mặt bàn, gạch với tủ, hoàn thiện mép bằng nẹp.
Cắt gạch tạo bụi mịn; cắt ngoài trời hoặc dùng máy cắt có nước, đeo khẩu trang và kính.
Ổ cắm và điện: phần không được tự làm
Ốp đè làm tường dày thêm, nên ổ cắm cũ sẽ nằm lọt vào trong. Kéo ổ cắm ra cho bằng mặt mới cần tháo ra lắp lại, có thể phải thêm đế nâng hoặc nối dây; đây là đấu nối điện. Người không chuyên không tự làm, dù trông chỉ là vài con vít.
Khi chuẩn bị, bạn ngắt cầu dao khu bếp trước khi tháo bất kỳ mặt ổ nào để đánh dấu hay đo, và dán băng dính ghi chú lên cầu dao để người khác trong nhà không bật lại. Các ổ cắm trên mặt bàn bếp nằm trong vùng có nước bắn; khi làm mới, hỏi thợ điện về loại ổ có nắp che và thiết bị chống dòng rò cho mạch bếp.
Nếu dùng bếp từ, lò nướng hay máy rửa bát, mỗi thiết bị công suất lớn thường cần mạch riêng. Việc ốp tường là dịp tốt để thợ kiểm tra mạch bếp có đủ tải hay không, thay vì cắm nối nhiều thiết bị vào một ổ như nhiều bếp cũ vẫn làm.
Không ốp kính hay gạch kín lên hộp nối dây điện mà không để lối kiểm tra. Hộp nối bị chôn kín sẽ khiến lần sửa sau phải phá lớp ốp mới.
Sơn gạch men: lựa chọn rẻ nhưng có giới hạn
Sơn gạch men là cách giữ nguyên độ dày tường và không phải xử lý ổ cắm. Nó hợp với mảng tường ít chịu nhiệt như dưới tủ trên ở xa bếp, vùng quanh cửa sổ bếp, hay bếp ít nấu. Ngay sau bếp gas, lớp sơn dễ ố vàng, phồng, bong do nhiệt và dầu.
Quy trình tương tự sơn bề mặt khó bám: tẩy dầu kỹ, chà nhám mặt men để tạo nhám, lau bụi, dùng sơn lót bám dính dành cho gạch men, rồi sơn phủ loại chịu lau chùi. Một số hệ sơn gạch là hai thành phần, cần pha theo tỉ lệ và có thời gian dùng giới hạn sau khi pha; đọc hướng dẫn và chỉ pha lượng đủ dùng.
Ron vẫn lộ dưới lớp sơn, nên muốn mặt đẹp bạn cần làm sạch ron và trám chỗ rỗ trước. Có thể sơn ron khác màu bằng bút sơn ron sau cùng, nhưng việc này tốn công với mảng lớn.
Sơn gạch có mùi; thông gió tốt, đeo găng, khẩu trang phù hợp và cho trẻ nhỏ ra khỏi khu vực. Chờ đủ thời gian khô cứng trên bao bì trước khi lau bằng chất tẩy.
Mép, góc và chỗ tiếp giáp: nơi lớp mới hay hỏng
Lớp ốp đè đẹp hay vụng nằm phần lớn ở mép. Những điểm cần xử lý:
- Mép trên và mép đầu dãy: lớp mới dày hơn gạch cũ nên lộ cạnh; dùng nẹp hoàn thiện hoặc cho mép chạy tới tủ trên, tới tường vuông góc.
- Tiếp giáp mặt bàn: chừa khe nhỏ và bơm silicone chống nấm mốc thay vì để keo dán gạch, kính chạm cứng vào mặt đá.
- Sau máy hút mùi: nếu tháo máy để ốp, nhờ thợ lắp lại và kiểm tra ống thoát kín.
- Góc trong: gạch hai mặt giáp nhau ở góc nên để khe và bơm silicone, không trét ron cứng vì góc hay nứt.
- Cạnh cửa sổ: bọc mép bằng nẹp, kiểm tra nước mưa không chảy vào khe.
- Quanh ổ cắm: mặt ổ phải che kín mép cắt; khe hở quanh ổ là chỗ nước và dầu lọt vào.
Silicone ở bếp nên chọn loại chống nấm mốc, màu hợp với gạch hoặc trong suốt; đường silicone đẹp nhờ dán băng dính hai bên trước khi bơm và bóc ngay sau khi miết.
Câu hỏi thường gặp
Dán gạch đè lên gạch cũ có bền không?
Bền nếu gạch cũ bám chắc, mặt men được tạo nhám hoặc lót bám dính, và dùng keo dán gạch phù hợp cho nền gạch men. Trát vữa xi măng thường lên mặt men nhẵn thì bám kém, gạch mới dễ bong theo thời gian.
Kính ốp bếp có bị nứt vì nóng không?
Kính cường lực chịu nhiệt tốt hơn kính thường nhiều, nhưng vẫn cần giữ khoảng cách với lửa theo khuyến cáo. Lửa gas táp trực tiếp, vật nóng đập vào cạnh kính là những nguyên nhân gây vỡ. Bếp từ ít rủi ro nhiệt hơn bếp gas.
Có dán giấy dán tường sau bếp được không?
Không nên dán giấy ở mảng tường sau bếp nấu và sau chậu rửa vì hơi nóng, dầu và nước làm giấy bong, ố và khó lau. Nếu thích hoa văn, dùng gạch hoặc kính in màu cho khu này và để giấy dán tường cho tường xa bếp.
Ốp đè lên tường bếp thì tủ trên có phải tháo không?
Thường không, nếu lớp ốp chạy tới sát đáy tủ trên. Tủ trên chỉ phải tháo khi bạn muốn ốp kín lên cả phần tường sau tủ, hoặc khi tủ cần chỉnh lại cao độ. Máy hút mùi thì thường phải tháo ra để ốp phía sau.
Ron gạch cũ sâu có cần trám trước khi ốp kính không?
Thường không cần vì keo dán kính bám vào mặt gạch. Với gạch mỏng dán đè, ron sâu nên trám phẳng trước để keo dán gạch tiếp xúc đều. Với sơn gạch, trám ron bị rỗ để mặt sơn hoàn thiện đẹp.
Kính ốp bếp vệ sinh thế nào cho không vệt?
Lau bằng nước rửa chén pha loãng hoặc chất lau kính, dùng khăn sợi nhỏ, rồi lau khô bằng một khăn khô khác. Không dùng miếng cọ kim loại hay bột mài vì làm xước bề mặt kính.