Nhà tắm thoát nước chậm, nước đọng quanh chân khi tắm hoặc lavabo rút lừ đừ, trong phần lớn trường hợp là do tóc quấn với cặn xà phòng tạo thành một búi ở ngay dưới mặt phễu thu hoặc trong xi phông lavabo, cách miệng thoát chỉ một đoạn ngắn. Búi này lấy ra được bằng tay và vài dụng cụ đơn giản.
Thứ tự nên làm: làm sạch miệng thoát và móc tóc, rồi dùng cốc thụt, rồi tháo xi phông với lavabo, sau đó mới tới dây lò xo thông cống. Hoá chất thông cống để sau cùng, và chỉ khi hiểu rõ rủi ro của nó.
Nếu nhiều điểm thoát trong nhà cùng chậm, nước dâng ngược lên phễu thu khi xả bồn cầu, hoặc nghe tiếng ọc ọc ở chỗ này khi xả nước ở chỗ khác, chỗ tắc nằm sâu ở ống chung — việc đó cần thợ có thiết bị.
Đọc dấu hiệu để đoán chỗ tắc
Chỉ một điểm chậm, các điểm khác bình thường. Chỗ tắc gần miệng thoát của điểm đó: búi tóc dưới mặt phễu, xi phông lavabo, nút xả bồn tắm. Tự xử lý được.
Phễu thu chậm dần qua nhiều tuần. Đặc trưng của tóc và cặn tích tụ. Nhà có người tóc dài thường gặp sớm hơn.
Lavabo đột ngột không thoát. Thường có vật rơi vào: nắp chai, nắp kem đánh răng, bông tai. Tháo xi phông là cách lấy ra nhanh nhất; đừng dùng hoá chất vì không hoà tan được vật cứng.
Phễu thu và bồn cầu cùng chậm, nước dâng lên phễu khi xả bồn cầu. Tắc ở đoạn ống chung sau điểm gặp nhau. Ngừng xả nước nhiều, gọi thợ.
Thoát chậm kèm mùi nặng, sủi bọt. Có thể ống thông hơi kém hoặc bể phốt có vấn đề, ngoài phạm vi thông tắc tại chỗ.
Thoát chậm từ ngày mới làm nhà. Có thể do độ dốc ống hoặc sàn chưa đúng, hoặc ruột phễu thu loại chống mùi quá nhỏ so với lưu lượng nước. Thông tắc không giải quyết được; cần thợ đánh giá.
Vì sao tóc và xà phòng lại kết thành búi chắc như vậy
Một sợi tóc rơi xuống phễu thu không gây tắc. Vấn đề là tóc có bề mặt sần với lớp vảy nhỏ, dễ vướng vào nhau và vào bất kỳ gờ, mép nào trong lòng ống, nhất là ở ruột phễu chống mùi và ở chỗ ống đổi hướng. Mỗi lần tắm thêm vài sợi, chúng đan vào nhau thành một tấm lưới thưa.
Xà phòng, dầu gội, dầu xả và sữa tắm mang theo chất béo và chất làm mềm. Khi gặp khoáng chất trong nước, nhất là nước cứng, một phần chất này kết tủa thành cặn sáp bám lên tấm lưới tóc, lấp kín các khe. Tấm lưới thưa trở thành một nút đặc, dẻo, càng ngày càng dày. Cặn này còn là chỗ vi khuẩn sinh sôi, nên búi tóc lấy ra thường có mùi rất nặng.
Hiểu cơ chế này giúp giải thích vì sao dội nước sôi hay đổ giấm thường không ăn thua: chúng chỉ làm mềm phần cặn bề mặt, còn khung tóc vẫn nằm nguyên. Cách hiệu quả là lấy khung tóc ra bằng tay, que móc hoặc dây lò xo. Đó cũng là lý do lưới chặn tóc trên mặt phễu thu có tác dụng phòng ngừa lớn hơn mọi loại hoá chất duy trì.
Nhà dùng nhiều dầu xả, dầu dưỡng tóc, hoặc tắm cho thú cưng trong nhà tắm thường gặp tắc nhanh hơn. Với thú cưng, chải lông trước khi tắm và đặt lưới chặn dày hơn giúp giảm đáng kể.
Dụng cụ cần có và đồ bảo hộ
Một bộ dụng cụ thông tắc cơ bản không tốn nhiều và dùng được nhiều năm. Nên có sẵn trong nhà trước khi cần:
- Que móc tóc bằng nhựa có răng cưa: dải nhựa mỏng dài, hai bên có gai, luồn vào lỗ thoát rồi kéo ra cùng búi tóc. Rẻ, an toàn cho ống, hiệu quả nhất với phễu thu.
- Cốc thụt (pít tông cao su): loại miệng phẳng cho lavabo, phễu thu; loại có ống loe cho bồn cầu. Dùng riêng, không lẫn.
- Dây lò xo thông cống: dây thép xoắn có tay quay, dài vài mét, luồn sâu vào ống. Chọn loại có vỏ bọc hoặc đầu mềm để giảm xước ống.
- Găng tay cao su dài, kính bảo hộ: nước bẩn văng lên khi thụt hoặc khi kéo dây ra.
- Xô, chậu hứng và khăn cũ để tháo xi phông.
- Tua vít để tháo mặt phễu thu bắt vít, đèn pin soi lòng ống.
- Túi rác buộc kín cho búi tóc và cặn lấy ra, không đổ ngược vào bồn cầu.
Ở nhà nhiều người tóc dài, đặt thêm tấm lưới chặn tóc trên mặt phễu thu và lỗ thoát lavabo. Đây là món rẻ nhất mà giảm được phần lớn số lần phải thông tắc.
Thông phễu thu sàn
Phễu thu là điểm tắc thường gặp nhất trong nhà tắm vì nhận toàn bộ tóc khi tắm gội.
- Tháo mặt phễu thu: loại ấn, loại vặn hoặc loại bắt vít. Nhấc ruột chống mùi ra nếu có, chú ý thứ tự lắp.
- Lấy tay đeo găng gỡ búi tóc, cặn ở miệng và trên ruột phễu. Phần lớn trường hợp đến đây đã thoát lại bình thường.
- Luồn que móc tóc vào lòng ống, xoay nhẹ rồi kéo ra từ từ. Lặp lại vài lần tới khi không còn kéo được gì.
- Đổ một xô nước để thử. Vẫn chậm thì đặt cốc thụt kín miệng phễu, đổ nước ngập vành cao su, ấn kéo dứt khoát nhiều lần để tạo áp lực đẩy hút.
- Còn chậm nữa thì dùng dây lò xo: luồn vào, quay tay cầm theo một chiều, đẩy chậm tới khi thấy vướng, quay tiếp để đầu dây móc vào chỗ tắc, rồi rút ra.
- Rửa sạch ruột phễu, mặt phễu, lắp lại đúng thứ tự. Đổ nước để bẫy chặn mùi đầy trở lại.
Ruột phễu chống mùi dạng nắp lật, phao, màng mềm rất dễ bị tóc quấn kẹt. Vệ sinh ruột phễu định kỳ, mỗi tháng một lần ở nhà nhiều người, giúp phễu thoát nhanh và chống mùi tốt.
Thông lavabo: tháo xi phông là cách chắc nhất
Lavabo có xi phông nằm ngay dưới chậu. Tháo ra làm sạch mất vài phút và lấy được cả vật rơi mà hoá chất hay cốc thụt không xử lý nổi.
- Đặt chậu hứng dưới xi phông, trải khăn dưới sàn.
- Tháo nút xả trên mặt chậu nếu có thể; nhiều loại nút nhấn có thể vặn lên, bên dưới thường bám đầy tóc.
- Vặn các đai ốc nối của xi phông bằng tay theo chiều ngược kim đồng hồ. Xi phông nhựa thường vặn tay được; nếu chặt, lót khăn và dùng mỏ lết thật nhẹ.
- Đổ nước và cặn ra chậu, dùng bàn chải cũ chà sạch lòng xi phông và ống nối. Kiểm tra gioăng còn nguyên.
- Nhìn vào ống thoát phía tường hoặc sàn: nếu tắc ở đó, luồn dây lò xo hoặc que móc tóc vào thông.
- Lắp lại xi phông, vặn tay đủ chặt, mở nước chảy mạnh vài phút, kiểm tra rò rỉ ở các khớp bằng khăn giấy.
Với lavabo, khi dùng cốc thụt, nhớ bịt lỗ tràn nhỏ gần miệng chậu bằng khăn ướt; nếu không, áp lực thoát ra lỗ tràn và cốc thụt không có tác dụng.
Hoá chất thông cống và các mẹo dân gian: dùng được đến đâu
Nhiều người với tay lấy chai hoá chất đầu tiên. Bảng dưới giúp bạn biết khi nào chúng có ích và khi nào gây hại.
| Cách | Tác dụng thật | Rủi ro, lưu ý |
|---|---|---|
| Hoá chất thông cống dạng kiềm mạnh | Phân huỷ được tóc, mỡ, cặn hữu cơ | Bỏng da, mắt; sinh nhiệt; không dùng khi đã thụt, đã tháo ống; không trộn với chất khác |
| Hoá chất thông cống dạng axit mạnh | Phân huỷ cặn nhanh | Rất nguy hiểm, có thể làm hại ống và gioăng; không phù hợp người không chuyên |
| Chế phẩm vi sinh, enzym | Phân giải chậm cặn hữu cơ, dùng duy trì | Không thông được tắc cứng; cần thời gian, đọc hướng dẫn |
| Baking soda và giấm | Tạo bọt, có thể làm lỏng chút cặn mềm | Hiệu quả thông tắc hạn chế; không thay được việc lấy tóc |
| Nước sôi | Làm tan mỡ, xà phòng mềm | Có thể làm mềm, biến dạng ống nhựa và mối nối; không đổ vào bồn cầu sứ |
| Muối, nước rửa chén đậm đặc | Hỗ trợ trôi cặn mỡ ở bồn rửa bếp | Ít tác dụng với búi tóc ở nhà tắm |
Nếu đã dùng hoá chất mà không thông, không được dùng cốc thụt hoặc tháo xi phông ngay vì nước có hoá chất có thể văng lên mặt, tay. Báo rõ cho thợ biết đã đổ loại gì. Tuyệt đối không đổ thêm một loại hoá chất khác lên trên.
Hoá chất phải cất ngoài tầm với của trẻ em, nắp đóng chặt, giữ nguyên bao bì gốc để biết thành phần khi cần sơ cứu.
Phòng tắc và khi nào dừng lại
Phần lớn tắc trong nhà tắm phòng được bằng ba thói quen: dùng lưới chặn tóc trên mọi lỗ thoát, gom tóc sau mỗi lần gội bỏ vào thùng rác thay vì để trôi xuống, và vệ sinh phễu thu, nút xả lavabo định kỳ. Không xả khăn ướt, băng vệ sinh, tăm bông, cát mèo xuống bồn cầu hay phễu thu; những thứ này không tan và kết với tóc thành búi rất chắc.
Nếu dùng dây lò xo mà cảm thấy đầu dây chạm vào thứ gì cứng, không xoay được, hoặc dây bị kẹt không rút ra được, đừng cố giật mạnh. Ống nhựa có thể bị đâm thủng hoặc bung mối nối âm sàn, và một lỗ thủng ở đó là việc phải đục mới sửa được.
Dừng lại và gọi thợ khi: đã làm đủ các bước mà vẫn không thoát; nhiều điểm cùng tắc; nước thải dâng ngược; có mùi rất nặng hoặc thấy tầng dưới bị thấm. Ở chung cư, nếu tắc ở đường ống đứng, báo ban quản lý toà nhà.
Khi gọi thợ, nói rõ đã thử những gì, có dùng hoá chất không, loại gì. Hỏi họ định dùng phương pháp nào, có cần tháo thiết bị hay không, và báo giá theo hạng mục trước khi làm. Những yếu tố làm giá đổi thường là vị trí chỗ tắc, độ dài đoạn ống, thiết bị cần dùng và giờ làm.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên vệ sinh phễu thu nhà tắm một lần?
Tuỳ số người và độ dài tóc. Nhà nhiều người tóc dài nên gỡ tóc ở mặt phễu sau mỗi lần tắm và tháo ruột phễu vệ sinh khoảng mỗi tháng. Nhà ít người có thể thưa hơn. Dấu hiệu cần làm ngay là nước bắt đầu đọng quanh chân khi tắm.
Cốc thụt có làm hỏng ống không?
Dùng đúng cách thì cốc thụt an toàn với ống dân dụng. Không nên thụt quá mạnh ở hệ thống ống cũ, mối nối yếu, và không dùng ngay sau khi đã đổ hoá chất. Với bồn cầu, dùng loại cốc có ống loe để kín miệng xả.
Máy thông tắc cầm tay chạy điện có nên mua không?
Với gia đình bình thường, que móc tóc, cốc thụt và dây lò xo tay quay đã đủ cho phần lớn trường hợp. Máy chạy điện mạnh hơn nhưng dễ làm hại ống nếu không quen. Khi dùng gần nước, phải chú ý an toàn điện. Tắc nặng thường hợp lý hơn khi gọi thợ có thiết bị.
Bồn tắm nằm thoát nước chậm thì xử lý giống phễu thu không?
Gần giống. Bồn tắm thường có nút xả và lỗ tràn; tóc hay quấn ở cơ cấu nút xả. Tháo nút theo hướng dẫn của loại bồn, gỡ tóc, dùng que móc tóc. Khi dùng cốc thụt, bịt lỗ tràn bằng khăn ướt. Ống dưới bồn tắm thường khó tiếp cận, tắc sâu nên gọi thợ.
Có nên đổ dầu hoả hay xăng vào cống để thông không?
Không. Đây là chất dễ cháy, hơi bốc lên trong nhà tắm kín có thể bắt lửa từ tia điện của quạt, công tắc, gây cháy nổ, đồng thời làm hại gioăng cao su và ống nhựa. Chỉ dùng dụng cụ cơ học hoặc sản phẩm thông cống có hướng dẫn rõ ràng.
Tháo xi phông lavabo ra rồi lắp lại bị rỉ nước là sao?
Thường do gioăng bị lệch, bị xoắn, hoặc đai ốc vặn chéo ren. Tháo ra, kiểm tra gioăng còn nguyên, đặt ngay ngắn, vặn đai ốc bằng tay cho tới khi ăn ren thẳng rồi mới siết thêm. Gioăng đã cứng nứt nên thay mới.