Kẻ lại ron gạch nhà tắm là cạo bỏ phần ron cũ đã bẩn, bở hoặc bong, rồi trám lớp ron mới vào khe gạch. Đây là việc người không chuyên làm được trong một hai ngày cuối tuần, chi phí vật liệu nhỏ, và thường làm nhà tắm cũ trông mới hẳn — nhiều khi hơn cả thay gạch, vì mắt người nhìn vào đường ron trước tiên.
Kết quả phụ thuộc vào ba việc: cạo ron cũ đủ sâu mà không làm mẻ cạnh gạch, chọn đúng loại ron cho khu ướt hay khu khô, và đủ kiên nhẫn chờ ron đông cứng trước khi cho nước vào. Bỏ qua bất kỳ bước nào thì ron mới bong hoặc nứt chỉ sau vài tháng.
Nếu ron chỉ bẩn mà còn chắc, nên thử làm sạch trước. Kẻ lại ron dành cho trường hợp ron đã rỗ, mủn, có chỗ hở thành rãnh, hoặc mốc ăn sâu tẩy không đi.
Khi nào cần kẻ lại thay vì chỉ làm sạch
Ron bở, cào bằng móng tay hoặc đầu chìa khoá thấy rơi vụn. Vữa đã mất liên kết. Làm sạch chỉ khiến nó mòn nhanh hơn.
Có đoạn ron hở thành rãnh sâu, nhìn thấy đáy khe gạch. Nước sẽ lọt xuống lớp vữa dán phía dưới. Đây là việc nên làm sớm, trước khi gạch bắt đầu bộp.
Mốc đen đã tẩy nhiều lần vẫn quay lại ở cùng một chỗ. Mốc đã ăn sâu vào cả chiều dày ron. Cạo bỏ lớp này đi hiệu quả hơn mọi loại hoá chất.
Muốn đổi màu ron cho hợp với lần làm mới nhà tắm. Ví dụ ron trắng đã ngả xám, muốn đổi sang xám đậm cho đỡ lộ bẩn. Kẻ lại là cách đổi màu bền nhất, bền hơn bút kẻ ron.
Gạch gõ vào nghe bộp, hoặc có viên đã lung lay. Đây là vấn đề lớp dán, không phải chỉ ron. Kẻ lại ron không cứu được viên gạch bộp; nên gỡ dán lại viên đó trước, và nếu cả mảng sàn bộp, có dấu hiệu thấm xuống tầng dưới thì cần thợ kiểm tra chống thấm.
Ron xi măng hay ron epoxy: chọn loại nào
Ở cửa hàng vật liệu, bạn sẽ gặp hai nhóm chính. Không nêu thương hiệu, chỉ so theo đặc tính để bạn tự chọn với người bán.
| Tiêu chí | Ron gốc xi măng (có phụ gia) | Ron epoxy (hai thành phần) |
|---|---|---|
| Cách dùng | Trộn bột với nước, thời gian thao tác khá thoải mái | Trộn phần A và phần B theo đúng tỉ lệ, phải dùng hết trong thời gian ngắn |
| Khả năng chống bám bẩn, chống mốc | Xốp, hút nước; nên phủ thêm lớp chống thấm ron | Gần như không hút nước, rất khó bám bẩn |
| Độ khó cho người tự làm | Dễ, sửa sai được khi còn ướt | Khó hơn rõ rệt; lau không kịp là để lại màng mờ trên gạch |
| Hợp với | Tường, khu khô, khe ron vừa phải | Khu tắm đứng, sàn quanh phễu thu, nơi ướt liên tục |
| Yếu tố làm chi phí thay đổi | Dung tích bao, loại phụ gia | Dung tích bộ, loại có hạt nhũ hay không, dụng cụ đi kèm |
Một cách dung hoà nhiều nhà chọn: dùng epoxy cho sàn và mảng tường khu vòi sen, dùng ron xi măng cho phần tường khô còn lại. Người mới tự làm lần đầu nên bắt đầu bằng ron xi măng ở một mảng nhỏ để quen tay, rồi mới thử epoxy.
Dù chọn loại nào, đọc kỹ hướng dẫn in trên bao: chiều rộng khe phù hợp, tỉ lệ trộn, thời gian thao tác và thời gian chờ trước khi tiếp xúc nước. Những con số đó khác nhau theo từng sản phẩm.
Danh sách đồ cần có trước khi bắt đầu
Thiếu một món giữa chừng, nhất là khi ron đã trộn, là lý do phổ biến khiến mẻ ron bị bỏ phí. Gom đủ những thứ sau rồi mới cạo:
- Dao cạo ron tay lưỡi hợp kim, thêm vài lưỡi dự phòng vì lưỡi cùn rất nhanh khi gặp ron cứng.
- Máy hút bụi có đầu hút khe, bàn chải khô lông cứng.
- Ron đã chọn, mua dư một chút so với ước tính; cùng một mã màu và nếu được thì cùng một lô sản xuất để màu không lệch.
- Xô trộn sạch, que khuấy hoặc máy khuấy tốc độ thấp gắn vào khoan.
- Bay cao su miết ron, bọt biển to loại dày, hai xô nước: một xô giặt bọt biển, một xô nước sạch để giặt lần cuối.
- Keo silicone chống mốc cho các góc và chỗ giáp thiết bị, súng bắn keo, băng dính giấy để che mép.
- Kính bảo hộ, khẩu trang chống bụi, găng tay cao su; găng nitrile nếu dùng epoxy.
- Tấm lót đầu gối hoặc miếng xốp dày để quỳ, đỡ mỏi khi làm sàn.
Trước khi trộn, tháo hoặc che kín các thiết bị dễ bám ron như mặt phễu thu, chân vòi, cạnh khay tắm. Ron xi măng dính vào phễu thu mà chảy xuống ống có thể đóng cục, gây tắc về sau.
Cạo ron cũ mà không làm mẻ gạch
Đây là phần tốn công nhất, chiếm quá nửa thời gian cả việc. Cạo không đủ sâu thì ron mới chỉ là một lớp mỏng dán hờ lên ron cũ và sẽ bong.
- An toàn trước: đeo kính bảo hộ, khẩu trang chống bụi và găng tay. Nếu dùng máy, ngắt nguồn những ổ cắm gần khu vực đang ướt và dùng dây nối có bộ chống giật; tốt nhất làm khi sàn khô.
- Dùng dao cạo ron tay (lưỡi hợp kim) hoặc đầu cạo ron gắn máy đa năng. Người mới nên dùng dao tay: chậm hơn nhưng ít mẻ cạnh gạch. Máy cắt cầm tay với lưỡi cắt gạch dễ trượt, không nên dùng cho việc này nếu chưa thạo.
- Cạo theo đường thẳng giữa khe, giữ lưỡi dao vuông góc với mặt gạch, không nghiêng vào cạnh gạch. Đi nhiều lượt nông thay vì một lượt ấn mạnh.
- Mục tiêu là lấy đi khoảng hai phần ba chiều sâu khe, hoặc tới khi gặp lớp ron còn chắc, sạch. Khe phải có đáy đều, không còn vụn bở.
- Hút bụi khe bằng máy hút bụi, rồi chải bằng bàn chải khô. Bụi còn lại là lớp ngăn cách khiến ron mới không bám.
- Lau ẩm khe ron bằng bọt biển vắt kiệt, để mặt khe hơi ẩm nhưng không đọng nước (với ron xi măng). Với epoxy, đọc hướng dẫn: nhiều loại yêu cầu khe khô hoàn toàn.
Gặp chỗ cạnh gạch đã mẻ sẵn hoặc viên gạch lỏng thì dừng lại xử lý viên đó trước. Cố cạo tiếp ở đó thường làm vỡ thêm.
Kẻ ron mới từng bước
Chia nhà tắm thành từng ô nhỏ khoảng một mét vuông và làm xong ô này mới sang ô khác. Trộn vừa đủ dùng cho một ô, đặc biệt với epoxy.
- Trộn ron theo đúng tỉ lệ trên bao, khuấy kỹ tới khi mịn, không vón. Với ron xi măng, để hỗn hợp nghỉ vài phút rồi khuấy lại, như hướng dẫn của nhiều nhà sản xuất.
- Lấy một ít ron lên bay cao su, giữ bay nghiêng khoảng bốn mươi lăm độ, miết chéo góc với đường ron để ép ron đầy khe. Miết dọc theo khe dễ kéo ron ra ngoài.
- Miết qua lại vài lượt theo các hướng chéo cho khe đầy, không còn bọt khí. Dùng cạnh bay gạt bớt phần ron thừa trên mặt gạch.
- Chờ ron se mặt (thời gian tuỳ loại, thường được ghi trên bao), dùng bọt biển ẩm vắt kiệt lau nhẹ theo đường chéo để làm sạch mặt gạch và tạo đường ron phẳng, hơi lõm. Giặt bọt biển thường xuyên trong xô nước sạch.
- Với ron góc tường, góc giáp bồn tắm, lavabo, khay tắm: không dùng ron cứng. Những chỗ hai mặt phẳng gặp nhau hoặc giáp thiết bị cần keo silicone chống mốc vì có co giãn nhẹ; ron cứng ở đó sẽ nứt chân chim.
- Sau khi ron khô bề mặt, lau màng mờ còn lại trên gạch bằng khăn khô sợi nhỏ. Với epoxy, dùng dung dịch lau màng epoxy theo hướng dẫn của nhà sản xuất, làm ngay trong thời gian quy định.
Đường ron đẹp là đường ron đều chiều sâu, hơi lõm xuống so với mặt gạch một chút, cạnh ron thẳng. Ron lồi lên trên mặt gạch vừa xấu vừa dễ mẻ.
Thời gian chờ, phủ chống thấm và những lỗi hay gặp
Thời gian chờ là chỗ người tự làm hay nóng vội nhất. Ron có thể khô sờ tay sau vài giờ nhưng chưa đủ cứng để chịu nước liên tục. Mỗi sản phẩm ghi thời gian chờ trước khi đi lại và trước khi tiếp xúc nước riêng; làm theo đúng con số đó, và nếu trời nồm ẩm thì chờ dư thêm. Nếu nhà chỉ có một nhà tắm, nên tính trước chỗ tắm tạm — nhà người thân, phòng tắm chung — hoặc chia làm hai đợt: tường trước, sàn sau.
Với ron xi măng, khi đã đông cứng hẳn theo hướng dẫn, quét một lớp phủ chống thấm ron bằng cọ nhỏ dọc từng đường. Lau ngay phần dính lên mặt gạch trước khi khô. Ron epoxy thường không cần lớp này.
Ba lỗi hay gặp nhất: ron rỗ lỗ chân kim do trộn quá loãng hoặc lau bọt biển quá ướt, kéo mất xi măng mặt ron; màu ron loang do trộn nhiều mẻ khác tỉ lệ nước, hoặc lau không đều; màng mờ trên gạch do để ron thừa khô cứng mới lau. Cả ba đều phòng được bằng cách trộn đúng tỉ lệ, làm từng ô nhỏ và lau đúng lúc.
Nếu sau vài tuần thấy một đoạn ron mới nứt thẳng dài, thường là chỗ đó có chuyển động — góc giáp hai mặt phẳng, chỗ sàn hơi võng hoặc khe giãn nở. Chỗ như vậy nên cạo ra và thay bằng silicone, đừng trám ron cứng lại lần nữa.
Tự làm hay thuê thợ: tự đánh giá trước khi bắt tay
Kẻ ron là việc tự làm được, nhưng không phải nhà nào cũng nên tự làm. Một vài câu hỏi giúp bạn tự quyết:
- Diện tích và độ rộng khe: nhà tắm nhỏ, khe ron vừa phải thì tự làm hợp lý. Khe ron rất mảnh hoặc gạch khổ nhỏ nhiều khe (như gạch mosaic) thì công cạo tăng gấp nhiều lần.
- Loại ron muốn dùng: epoxy cho cả nhà tắm là việc khó với người làm lần đầu; thuê thợ quen tay có thể đỡ tốn vật liệu hỏng.
- Sức khoẻ: việc cạo ron sàn đòi hỏi quỳ gối, cúi lâu. Người đau lưng, đau gối nên cân nhắc.
- Tình trạng gạch: nhiều viên bộp, mảng sàn có dấu hiệu thấm xuống dưới thì đây không còn là việc ron, cần người có chuyên môn kiểm tra trước.
- Thời gian: có đủ hai ngày liên tục cộng thời gian chờ ron cứng không. Bỏ dở giữa chừng là việc khó chịu nhất.
Nếu thuê thợ, hỏi rõ họ cạo sâu bao nhiêu, dùng loại ron gì cho khu ướt, xử lý góc bằng silicone hay ron, và dặn bao lâu mới được tắm. Chi phí thường thay đổi theo diện tích, loại ron, kích thước gạch và tình trạng ron cũ — xin báo giá theo hạng mục để dễ so sánh.
Câu hỏi thường gặp
Có thể trám ron mới đè lên ron cũ mà không cạo không?
Không nên. Lớp ron mới đè lên ron cũ chỉ mỏng vài phần mười milimet, không có chỗ bám chắc, sẽ bong thành từng vảy sau một thời gian ngắn và còn làm mặt ron lồi lên. Ít nhất phải cạo bỏ phần ron bẩn, bở ở trên tới khi gặp lớp còn chắc.
Khe ron bao nhiêu thì nên dùng loại ron nào?
Mỗi sản phẩm ron ghi rõ khoảng chiều rộng khe phù hợp. Nhìn chung, khe rất hẹp hợp với ron mịn không có hạt cát, khe rộng hơn cần loại có cốt liệu để không co ngót nứt. Đo khe nhà mình rồi đọc bao bì, hoặc hỏi người bán theo con số đó.
Ron epoxy có độc khi thi công không?
Nhựa epoxy và chất đóng rắn có thể gây kích ứng da và mắt, một số người bị dị ứng khi tiếp xúc nhiều lần. Đeo găng tay nitrile, kính, làm nơi thông thoáng, không để dính da lâu. Sau khi đóng rắn hoàn toàn, lớp ron trở nên trơ. Đọc kỹ cảnh báo an toàn trên bao bì.
Ron trắng hay ron màu thì đỡ lộ bẩn hơn trong nhà tắm?
Ron màu xám vừa hoặc màu gần với màu gạch thường đỡ lộ vệt bẩn hơn ron trắng tinh. Tuy nhiên ron sẫm lại dễ lộ vệt cặn trắng của nước cứng. Nhà dùng nước nhiều cặn khoáng nên chọn màu trung tính, không quá trắng cũng không quá đen.
Kẻ ron xong vẫn bị mốc ở góc tường là do đâu?
Góc tường thường là chỗ giáp hai mặt phẳng, nếu trám ron cứng thì dễ nứt chân chim và giữ nước. Nên dùng silicone chống mốc ở góc. Ngoài ra góc là chỗ khô chậm nhất, cần gạt nước và thông gió tốt sau khi tắm.
Nhà đang ở thuê có được tự kẻ lại ron không?
Kẻ lại ron cùng màu là sửa chữa nhỏ, thường làm nhà tốt hơn, nhưng vẫn nên báo chủ nhà trước, nhất là nếu định đổi màu ron. Thoả thuận bằng tin nhắn hoặc giấy viết tay để sau này trả nhà không phát sinh tranh cãi về việc thay đổi hiện trạng.