Dán decal là cách làm mới diện mạo xe máy nhanh và có thể bóc ra: thay tem cũ đã bạc, dán phối màu ở vài ốp, dán phủ toàn bộ dàn áo, hoặc dán phim trong suốt để bảo vệ sơn zin. Decal tốt dán đúng cách giữ được vài năm, khi bóc ra thường không làm hỏng sơn bên dưới nếu sơn đó là sơn zin còn chắc.
Điều cần nắm trước khi dán phủ: nếu decal làm thay đổi màu chủ đạo của xe so với màu ghi trên giấy đăng ký, bạn nên hỏi cơ quan đăng ký xe về việc có phải làm thủ tục hay không. Dán tem trang trí cục bộ thì thường không đặt ra vấn đề này.
Bài này đi qua các loại decal, so sánh các kiểu dán, quy trình dán cơ bản, cách bóc tem cũ không hại sơn, và nguyên tắc về đăng ký khi đổi màu bằng decal.
Các loại decal thường gặp và chỗ dùng
Tên gọi ở tiệm có thể khác nhau, nhưng về bản chất có mấy nhóm vật liệu chính. Biết nhóm nào giúp bạn hỏi đúng và không bị bán nhầm.
| Loại | Đặc điểm | Hợp với |
|---|---|---|
| Decal in thường | Màng nhựa mỏng in hình, keo phổ thông, rẻ | Tem nhỏ, xe dùng ngắn hạn; dễ bạc và co mép dưới nắng |
| Decal in có cán màng bảo vệ | Có lớp màng trong phủ lên mực in, chịu nắng và trầy tốt hơn | Tem trang trí cần bền, bộ tem theo mẫu |
| Decal màu đúc (cast) | Mềm, kéo giãn tốt, ít co rút, ôm được bề mặt cong | Dán phủ toàn bộ ốp, bề mặt cong sâu |
| Decal màu cán (calendered) | Cứng hơn, giá dễ chịu hơn, co rút nhiều hơn khi kéo căng | Mặt phẳng, chi tiết ít cong |
| Phim bảo vệ sơn trong suốt | Màng dày, trong, có loại tự liền vết xước nhẹ khi gặp nhiệt | Giữ sơn zin ở vùng hay trầy: quanh ổ khoá, sàn để chân, đầu xe |
Màu sắc decal phong phú: bóng, mờ, nhũ, vân carbon, đổi màu theo góc nhìn. Loại hiệu ứng mạnh thường khó dán hơn và lộ lỗi rõ hơn, nên chọn tiệm có kinh nghiệm với chính loại đó.
Dán tem trang trí, dán phối hay dán phủ: chọn kiểu nào
Dán tem trang trí là thay hoặc thêm hình, sọc lên dàn áo giữ nguyên màu nền. Đây là kiểu phổ biến nhất khi làm mới xe cũ: tem gốc đã bạc, nứt hay bong mép, bóc ra và dán bộ tem mới cùng kiểu hoặc khác kiểu. Diện tích nhỏ, thời gian làm ngắn, chi phí thấp.
Dán phối màu là phủ decal lên một số ốp để tạo mảng màu tương phản, chẳng hạn mặt nạ đầu và yếm một màu, phần thân giữ màu gốc. Kiểu này cần tính đến tổng thể: dán phối quá nhiều mảng dễ làm xe trông chắp vá.
Dán phủ toàn bộ là bọc kín các ốp sơn bằng decal màu mới. Kết quả gần như sơn lại nhưng có thể bóc, đồng thời che được những vết xước nhẹ. Tuy vậy decal không che được vết lõm sâu, chỗ sứt hay ốp nứt; những chỗ đó cần xử lý bề mặt trước, nếu không decal sẽ hằn rõ hình vết lõm.
Cách quyết định nhanh: nếu sơn zin còn đẹp và bạn chỉ muốn đổi chút diện mạo, dán tem. Nếu muốn giữ sơn zin để bán lại sau này nhưng đổi hẳn màu, dán phủ là lựa chọn đáng cân nhắc, kèm lưu ý về đăng ký ở cuối bài. Nếu sơn zin đã bong tróc nhiều, decal dán lên sẽ bong theo sơn, lúc đó sơn lại là đúng hơn.
Quy trình dán decal cơ bản
Dán tem nhỏ bạn có thể tự làm; dán phủ toàn bộ nên để thợ. Dù làm ở đâu, các bước chính vẫn như sau:
- Rửa sạch và tẩy dầu toàn bộ bề mặt sẽ dán, kể cả mép trong của ốp. Bụi nhỏ nằm dưới decal sẽ thành nốt sần vĩnh viễn.
- Tháo các chi tiết vướng như gương, chụp đèn, logo nổi khi có thể, để decal ôm sát mép thay vì bị cắt quanh chi tiết.
- Lau bề mặt bằng cồn pha loãng ngay trước khi dán để loại vân tay và cặn sáp.
- Đặt decal và cố định tạm bằng băng keo giấy để canh vị trí, cân đối hai bên xe.
- Bóc lớp đế từ từ và miết từ giữa ra mép bằng gạt nỉ, đẩy bọt khí ra ngoài.
- Dùng nhiệt vừa phải ở chỗ cong để decal mềm và ôm theo, không hơ quá nóng làm decal bóng loáng hoặc mỏng dẹt.
- Cắt mép bằng dao sắc với lực rất nhẹ, tốt nhất cắt trên mép ốp hoặc dùng băng cắt chuyên dụng để không rạch vào sơn.
- Gấp mép vào trong và hơ cố định để mép không bị nhấc lên khi gặp gió và nước rửa.
Sau khi dán, tránh rửa xe bằng tia nước mạnh vào mép decal trong vài ngày đầu để keo bám ổn định. Bọt khí nhỏ ở decal có rãnh thoát khí thường tự hết, bọt lớn có thể chích một lỗ kim nhỏ để đẩy khí ra.
Bóc decal cũ mà không làm hỏng sơn
Làm ấm trước khi bóc. Hơ nhẹ bằng máy sấy tóc hoặc máy thổi hơi nóng ở nhiệt thấp cho keo mềm, rồi bóc từ một góc, kéo decal sát mặt sơn với góc nhỏ, chậm rãi. Kéo vuông góc và giật mạnh dễ kéo theo sơn ở chỗ sơn đã yếu.
Decal giòn, vỡ vụn thì làm từng mảng nhỏ. Tem lâu năm dưới nắng thường không còn bóc thành tấm. Hơ ấm từng vùng, dùng dao gạt nhựa (không dùng lưỡi lam kim loại) để nạy dần.
Tẩy keo còn sót. Dùng dung dịch tẩy keo an toàn cho sơn xe, thử trước ở chỗ khuất. Không dùng xăng, dầu hoả hay dung môi mạnh vì có thể làm mờ hoặc mềm sơn.
Chuẩn bị tinh thần về "bóng ma" của tem cũ. Phần sơn nằm dưới tem nhiều năm không phơi nắng nên thường đậm và bóng hơn vùng xung quanh. Sau khi bóc có thể thấy rõ hình tem cũ. Đánh bóng giúp giảm chênh lệch, nhưng nếu chênh nhiều thì dán bộ tem mới che đúng vị trí đó là cách dễ nhất.
Sơn đã sơn lại không đúng quy trình có thể bong theo. Với xe từng sơn lại, keo decal có khi bám chắc hơn lớp sơn. Nếu thấy sơn bắt đầu nhấc lên theo decal, dừng lại, hơ ấm hơn và bóc chậm hơn, hoặc giao cho thợ.
Dán phủ đổi màu và màu sơn ghi trên giấy đăng ký
Giấy chứng nhận đăng ký xe ghi màu sơn của xe. Theo nguyên tắc chung, khi xe thay đổi màu sơn so với đăng ký, chủ xe cần làm thủ tục với cơ quan đăng ký để cập nhật. Câu hỏi hay gặp là dán decal phủ có được coi là đổi màu sơn hay không. Không có một câu trả lời áp dụng cho mọi trường hợp: điều mà người kiểm tra nhìn thấy là màu bên ngoài của xe.
Một cách hiểu thận trọng: dán tem, sọc, chi tiết trang trí mà màu chủ đạo của xe vẫn như đăng ký thì ít có vấn đề. Dán phủ toàn bộ khiến xe đổi hẳn sang màu khác thì nên coi như đổi màu và hỏi cơ quan đăng ký về thủ tục trước khi dán. Tân Trang không ghi mức xử phạt hay số hiệu văn bản vì quy định về đăng ký xe và xử phạt có thể được sửa đổi; hãy tra cứu văn bản hiện hành hoặc hỏi trực tiếp công an nơi đăng ký xe.
Ngoài đăng ký, cần tránh dán decal lên những chỗ ảnh hưởng an toàn và nhận diện: không dán đè lên đèn, xi nhan, phản quang, không che hay làm biến dạng biển số, không dán màng tối lên đèn. Những việc này vừa nguy hiểm khi đi đêm vừa có thể vi phạm quy định về thiết bị chiếu sáng và biển số.
Nếu bạn đã dán phủ và sau này muốn bán xe, bóc decal trả lại màu gốc trước khi làm thủ tục sang tên là cách đỡ rắc rối nhất. Giữ lại vài tấm ảnh xe trước khi dán cũng hữu ích để đối chiếu.
Chăm sóc decal sau khi dán để giữ được lâu
Rửa nhẹ tay, tránh tia nước vào mép. Mép decal là điểm yếu nhất. Tia nước áp lực cao xịt thẳng vào mép có thể nhấc decal lên dần qua nhiều lần rửa. Rửa bằng găng mềm và dung dịch trung tính, xả nước theo chiều từ mặt decal ra mép, không ngược lại.
Lau ngay xăng, dầu nhớt nếu dính. Vùng quanh nắp xăng hay bị xăng tràn khi đổ. Xăng để lâu trên decal có thể làm mềm keo, phai màu mực in hoặc làm decal phồng. Một chiếc khăn lau nhanh sau khi đổ xăng giữ cho vùng này bền hơn.
Che nắng khi đỗ lâu. Tia cực tím làm decal bạc màu và co rút, đặc biệt ở mặt nạ đầu xe và yếm vốn hứng nắng trực tiếp. Đỗ chỗ có mái che hoặc dùng áo trùm xe giúp kéo dài tuổi decal đáng kể.
Không cạo vết bẩn bằng vật cứng. Nhựa cây, phân chim, xi măng bắn lên nên làm mềm bằng nước ấm và khăn ẩm rồi lau, không dùng móng tay hay dao cạo. Decal mờ dễ để lại vết bóng ở chỗ bị chà mạnh.
Kiểm tra mép định kỳ. Mỗi lần rửa xe, nhìn một lượt các mép và góc. Mép mới nhấc lên một chút thì miết lại sau khi hơ ấm là xong; để lâu bụi lọt vào, mép không dán lại được nữa.
Chọn tiệm dán decal: những câu nên hỏi
Chất lượng dán phụ thuộc vật liệu và tay nghề ngang nhau. Trước khi giao xe, hỏi những câu sau và để ý cách tiệm trả lời:
- Dùng loại decal nào cho từng vị trí: đúc hay cán, có cán màng bảo vệ không.
- Có tháo ốp, tháo chi tiết để dán ôm mép không, hay chỉ cắt quanh tại chỗ.
- Cắt mép bằng cách nào, có dùng băng cắt để tránh rạch vào sơn không.
- Có bảo hành mép bong, bọt khí, co rút trong một khoảng thời gian không; bảo hành gồm những lỗi nào.
- Khi muốn bóc ra, tiệm có nhận bóc không, và dặn trước những rủi ro nào với sơn của xe.
- Có xem qua tình trạng sơn trước và báo những chỗ sứt, lõm sẽ lộ dưới decal không.
- Thời gian cần để xe ở tiệm và những điều cần tránh trong các ngày đầu sau khi dán.
Giá dán thay đổi theo diện tích, loại vật liệu, độ phức tạp của bề mặt và việc có tháo ốp hay không. So sánh theo các yếu tố đó thay vì một con số trọn gói. Nên xem xe tiệm đã làm ở chỗ khó như mép yếm, quanh đèn để đánh giá tay nghề.
Câu hỏi thường gặp
Dán decal có làm hỏng sơn zin không?
Với sơn zin còn chắc và decal chất lượng tốt, khi bóc đúng cách thường không hại sơn. Rủi ro tăng khi decal để quá lâu dưới nắng gắt làm keo cứng lại, khi sơn từng được sơn lại không chuẩn, hoặc khi thợ cắt mép bằng dao trực tiếp lên sơn. Hỏi tiệm cách cắt mép trước khi dán.
Decal dán phủ dùng được bao lâu?
Tuỳ loại vật liệu, mức nắng và cách chăm. Xe đỗ ngoài trời cả ngày ở miền Nam sẽ làm decal bạc và co nhanh hơn xe để trong nhà. Decal đúc có cán màng thường bền hơn decal cán in thường. Hỏi tiệm thời hạn bảo hành của loại decal họ dùng để có cơ sở.
Có thể đánh bóng hay phủ sáp lên decal không?
Decal bóng có thể phủ sản phẩm bảo vệ dành cho decal, không nên dùng kem đánh bóng có hạt mài. Decal mờ tuyệt đối không phủ sáp hay đánh bóng vì sẽ thành vệt bóng loang. Rửa bằng dung dịch trung tính, tránh tia nước mạnh vào mép.
Dán phim trong suốt bảo vệ sơn có cần làm thủ tục gì không?
Phim trong suốt không làm thay đổi màu xe nên không đặt ra vấn đề về màu sơn đăng ký. Chỉ cần lưu ý không dán lên đèn, phản quang hay biển số. Phim này giúp giữ sơn zin ở các vùng hay trầy như quanh ổ khoá và sàn để chân.
Tự dán decal tại nhà có khó không?
Tem nhỏ trên mặt phẳng thì người mới làm được nếu kiên nhẫn và làm sạch kỹ. Dán phủ bề mặt cong như mặt nạ, yếm xe máy thì khó, cần nhiệt, kỹ thuật kéo giãn và cắt mép. Người mới tự dán phủ thường gặp nhăn ở góc và mép bong sau vài tuần.
Decal bị bong mép thì xử lý thế nào?
Làm sạch mép, hơ ấm nhẹ rồi miết lại. Nếu mép đã bẩn, keo mất độ bám thì có thể dùng keo hỗ trợ dành cho decal ở vùng mép. Mép bong liên tục ở cùng một chỗ thường do decal bị kéo căng quá mức khi dán, cách bền là thay mảng đó.